Mở trang sách - Mở tương lai

Có người từng nói, mỗi cuốn sách là một con tàu đưa người đọc rời khỏi hiện thực chật hẹp để chạm vào những đại dương tri thức vô tận. Giữa nhịp sống số hối hả, khi các màn hình cảm ứng dễ làm con người xao nhãng, phong trào phát triển văn hóa đọc trên khắp cả nước đang có bước chuyển mình tích cực. Hòa chung dòng chảy tri thức ấy, Tuyên Quang đã và đang hiện thực hóa các chính sách khuyến đọc, góp phần nâng cao văn hóa đọc địa phương.

Từ những thư viện nhỏ

Sau mỗi giờ ra chơi, góc thư viện nhỏ tại Trường THCS Lê Lợi (phường Hà Giang 1) lại rộn ràng bước chân học sinh. Những kệ sách được xếp ngăn nắp với đủ chủng loại: lịch sử, văn học, pháp luật, kỹ năng sống... Giữa không gian yên tĩnh ấy, em Trần Bảo Ngọc, học sinh lớp 9A1, chia sẻ: “Hiện nay chúng em có rất nhiều cách để tiếp nhận thông tin như xem review phim hay tìm kiếm trên internet. Tuy nhiên, đọc sách qua bản in vẫn là cách để chúng em bồi đắp tâm hồn, tăng vốn từ để viết văn thuần thục hơn. Sách kỹ năng hay kiến thức các môn học tại thư viện giúp chúng em tăng khả năng tư duy, sáng tạo và bồi đắp thêm nhiều kiến thức thực tế”.

Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT Hà Giang (phường Hà Giang 2) lan tỏa tình yêu sách.

Để phong trào đọc sách đi vào nếp sống, sự chủ động của nhà trường đóng vai trò nòng cốt. Thầy Hoàng Hải Đăng, Hiệu trưởng Trường THCS Lê Lợi cho biết: “Hằng tháng, nhà trường tổ chức sinh hoạt dưới cờ để giới thiệu những cuốn sách hay trên thư viện đến học sinh. Chúng tôi luôn chú trọng lan tỏa văn hóa đọc bằng các hình thức phong phú như thi kể chuyện về Bác Hồ, tuyên dương gương đọc sách tiêu biểu để tạo động lực lan tỏa trong toàn trường”.

Bên cạnh đó, nhiều mô hình sáng tạo đã xuất hiện. Tận dụng khoảng không gian nhỏ dưới chân cầu thang, Trường Tiểu học Hồng Thái (phường Minh Xuân) đã tạo nên những “Góc thư viện” đầy màu sắc. Em Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 4C chia sẻ: “Mỗi giờ ra chơi chúng em vẫn có thể dễ dàng tìm đến những cuốn sách hay ngay dưới chân cầu thang. Góc đọc sách này vừa gần lớp vừa tiện lợi nên giờ ra chơi lúc nào cũng đông các bạn cùng đọc”.

Sức lan tỏa của sách cũng vươn tới các điểm trường vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tại Trường PTDTNT Tiểu học và THCS Xín Mần, nơi đa số học sinh là người Mông, em Sìn Thị Hồng Lê, học sinh lớp 4, hồn nhiên nói: “Con muốn tìm hiểu về các nhân vật lịch sử nên hay đến thư viện đọc sách. Con còn mượn sách của các bạn về đọc cùng. Đọc sách giúp con biết thêm nhiều điều bổ ích”. Cô Tống Thị Lộc, Phó Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Chúng tôi tăng cường tiếng Việt cho các em qua giờ học và khuyến khích đọc sách giờ ra chơi, tổ chức thi kể chuyện theo sách để giúp các em tự tin hơn và phát triển vốn từ”.

Không chỉ dừng lại ở các thư viện cố định tại trường, để đưa sách đến gần hơn với học sinh vùng nông thôn, gần chục năm qua, Thư viện tỉnh đã triển khai mô hình xe ô tô thư viện lưu động “Ánh sáng tri thức”. Những chuyến xe mang theo hàng nghìn đầu sách phong phú lăn bánh về các điểm trường xa trung tâm đã tạo nên không khí vô cùng náo nhiệt. Đón nhận nguồn tri thức mới ấy, em Trang Phương Anh, học sinh lớp 5A, Trường Tiểu học Nhữ Khê hào hứng bày tỏ: “Ở quê không đa dạng sách, khi thư viện lưu động về, chúng em rất thích vì được đọc nhiều sách hay. Em thích tìm hiểu sách về thế giới động vật”.

Hằng năm, các trường học trên địa bàn tỉnh đồng loạt tổ chức phát động Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam với nhiều hoạt động phong phú. Cùng với đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thường xuyên duy trì Cuộc thi “Đại sứ Văn hóa đọc”, chương trình trải nghiệm thư viện đa phương tiện... Em Lê Hoàng Nam, học sinh lớp 5B, Trường Tiểu học Phan Thiết, chia sẻ: “Qua cuộc thi và các buổi trải nghiệm sách tại trường, em không chỉ tìm thêm được nhiều cuốn sách hay mà còn học cách tự tin chia sẻ cảm nhận, truyền cảm hứng đọc đến các bạn xung quanh. Những buổi đọc sách kết hợp với thiết bị đa phương tiện cũng khiến việc tiếp cận tri thức trở nên mới mẻ, cuốn hút hơn rất nhiều”.

Lan tỏa văn hóa đọc

Ngày 24-8-2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Hướng dẫn 5429/HD-BVHTTDL về xây dựng Chương trình văn hóa đọc trong cộng đồng. Hướng dẫn nhấn mạnh việc rà soát, kế thừa kết quả Đề án Phát triển văn hóa đọc giai đoạn 2017 - 2025; triển khai tủ sách cộng đồng số, các mô hình thư viện mở, không gian đọc linh hoạt tại khu vực đô thị và nông thôn nhằm bảo đảm quyền tiếp cận tri thức bình đẳng của Nhân dân.

Thời gian qua, UBND tỉnh đã ban hành văn bản chỉ đạo triển khai Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình “Xây dựng mô hình thư viện cơ sở phục vụ Nhân dân miền núi, biên giới vùng Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì xây dựng mô hình điểm “Thư viện cơ sở” và tổ chức nhân rộng; chính quyền địa phương các cấp phối hợp vận hành, sắp xếp không gian đọc tại cơ sở.

Đến nay, Tuyên Quang đã xây dựng được hạ tầng đọc sách tương đối đồng bộ gồm: 2 thư viện cấp tỉnh, 17 thư viện thuộc trung tâm dịch vụ công cấp xã, 134 tủ sách xã điểm tại nhà văn hóa, cùng hơn 300 điểm bưu điện - văn hóa xã gắn với tủ sách pháp luật và hệ thống thư viện trường học. Tổng vốn tài liệu thư viện công cộng đạt trên 600.000 bản, với hơn 57.500 bản sách được luân chuyển phục vụ cơ sở hằng năm. Để thích ứng với kỷ nguyên số, công tác số hóa được đẩy mạnh với khoảng 30.000 trang tài liệu địa chí và hàng nghìn trang trích báo, tạp chí được cung cấp trên môi trường số.

Trong hệ thống đó, Thư viện tỉnh giữ vai trò nòng cốt. Ông Đặng Tiến Thành, Phó Giám đốc Thư viện tỉnh, cho biết: “Thư viện tỉnh liên tục bổ sung các đầu sách mới phù hợp nhu cầu bạn đọc, ưu tiên lứa tuổi trẻ. Đồng thời đẩy mạnh xây dựng thư viện điện tử, số hóa việc tra cứu và cung cấp tài liệu trên môi trường số”.

Chia sẻ thêm về mô hình phục vụ lưu động, chị Nguyễn Thị Hồng Quân, phụ trách Cơ sở 2 Thư viện tỉnh, cho biết: “Chúng tôi phối hợp với các trường học và cơ sở hướng nghiệp để tuyên truyền, giới thiệu và phục vụ đọc sách trên xe thư viện lưu động, chú trọng chuẩn hóa vốn tài liệu thiết thực nhất với bạn đọc”.

Mỗi trang sách mở ra hôm nay không chỉ giúp các em học sinh có thêm tri thức cho bài học trên lớp, mà còn gieo vào lòng thế hệ trẻ Tuyên Quang ước mơ, bản lĩnh và lòng tự hào. Giữa nhịp sống số hối hả, giữ được thói quen lật từng trang sách hay chủ động tìm kiếm tri thức trên nền tảng điện tử chính là chìa khóa bền vững nhất để xây dựng một xã hội học tập, văn minh và giàu bản sắc.

Giang Lam