Trà Thái Nguyên, hành trình từ di sản đến sáng tạo

Trải nghiệm tinh hoa nơi "Đệ nhất danh trà"

Chiều tối 3/11, tại Phố đi bộ trung tâm tỉnh Thái Nguyên, không khí trở nên sôi động hơn khi Top 20 thí sinh World Master Tea Việt Nam 2026 bước vào Vòng 4 với thử thách kinh doanh trà thực tế. Những quầy trà với phong cách trẻ trung, thân thiện được giới thiệu, các hoạt động pha chế và giao lưu với người tiêu dùng tạo nên không gian trải nghiệm gần gũi, đưa trà từ những cách thưởng thức quen thuộc đến các hình thức tiếp cận mới.

Ở vòng thi này, thí sinh không chỉ thể hiện khả năng sáng tạo đồ uống mà còn phải chứng minh sự am hiểu về trà cùng năng lực tổ chức, phối hợp và xử lý tình huống. Bởi khi một sản phẩm muốn chinh phục thị trường, bên cạnh chất lượng nguyên liệu, hương vị đặc trưng, còn phải đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, có tính cạnh tranh và khả năng thương mại hóa.

Các thí sinh Top 20 trong vòng thi sáng tạo công thức. (Ảnh: ESG Valley)

Được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên phối hợp Công ty cổ phần Phát triển ESG Heritage tổ chức trong khuôn khổ Festival Trà Quốc tế-Thái Nguyên 2026, Cuộc thi World Master Tea Việt Nam 2026 nhằm tìm kiếm, phát hiện và tôn vinh những cá nhân có năng lực trong lĩnh vực pha chế, sáng tạo đồ uống từ trà; góp phần đổi mới, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm trà Việt Nam. Cuộc thi gồm 6 vòng thi, 9 thử thách để tìm ra những gương mặt xuất sắc, hướng tới 2 danh hiệu là Quán quân và Đại sứ Văn hóa trà.

Trước đó, hành trình khám phá văn hóa trà tại Thái Nguyên vào ngày 1/11 là một điểm nhấn đáng chú ý, giúp các thí sinh tiếp cận trực tiếp với vùng đất được mệnh danh là “Đệ nhất danh trà”, tìm hiểu những yếu tố làm nên chất lượng và bản sắc của trà địa phương. Các bạn trẻ đã lên chuyến tàu di sản từ Hà Nội đến Thái Nguyên được tổ chức như một không gian văn hóa, nghệ thuật di động, nơi lịch sử, truyền thống và tinh hoa trà Việt được giới thiệu qua nhiều hình thức.

Những hành khách "đặc biệt" trên chuyến tàu di sản Hà Nội-Thái Nguyên. (Ảnh: ESG Valley)

Trong không gian toa tàu mang hơi thở hoài niệm, thí sinh và du khách thưởng thức trà đặc sản Thái Nguyên, giao lưu với nghệ nhân, chuyên gia trà, tìm hiểu nghệ thuật thưởng trà cùng những giá trị văn hóa gắn với cây chè. Các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, giới thiệu sản phẩm OCOP đặc trưng góp phần kết nối di sản với đời sống đương đại.

Tại ga Lưu Xá, hoạt động giao lưu, giới thiệu văn hóa trà và đặc sản địa phương tiếp tục mở rộng trải nghiệm. Chuyến tàu không chỉ quảng bá hình ảnh Thái Nguyên mà còn gợi mở cách đưa di sản vào các sản phẩm du lịch văn hóa, sinh thái và trải nghiệm.

Điểm đáng chú ý của hành trình là sự kết hợp giữa trải nghiệm thực tế và giao lưu chuyên môn. Những câu chuyện về lịch sử cây chè, kỹ thuật canh tác, chế biến và thưởng trà được chia sẻ bởi những người gắn bó với nghề. Qua đó, các thí sinh có cơ hội hiểu rõ hơn rằng hương vị của mỗi chén trà là kết quả của đất đai, khí hậu, bàn tay lao động cùng những tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Khám phá vẻ đẹp cảnh quan và tinh hoa kết tinh từ đôi bàn tay người lao động. (Ảnh: ESG Valley)

Rời chuyến tàu di sản, Top 20 tiếp tục khám phá các vùng chè đặc trưng của Thái Nguyên. Tại đồi chè Búp Ngọc, xã La Bằng, các thí sinh trực tiếp trải nghiệm hái chè, tìm hiểu cách lựa chọn những búp chè đạt tiêu chuẩn và cảm nhận sự tỉ mỉ trong từng công đoạn sản xuất. Hoạt động này giúp người tham gia hiểu sâu hơn về lao động của người trồng chè, yếu tố quan trọng làm nên chất lượng và danh tiếng trà Thái Nguyên.

Tại Hợp tác xã Chè La Bằng, các thí sinh tìm hiểu cây chè di sản, những dòng sản phẩm đặc trưng và nỗ lực gìn giữ, phát huy giá trị cây chè gắn với phát triển kinh tế địa phương. Tiếp đó, tại Công ty cổ phần Chè Hà Thái, hành trình khám phá quy trình chế biến từ nguyên liệu chè tươi đến sản phẩm thành phẩm giúp hoàn thiện bức tranh về ngành chè địa phương.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Vinh (người mặc áo dài trắng), Trưởng Ban tổ chức World Master Tea 2026 giao lưu cùng các thí sinh và du khách. (Ảnh: ESG Valley)

Qua những điểm đến này, các thí sinh tiếp cận một vùng chè không chỉ được nhận diện bằng sản phẩm nổi tiếng, mà còn bởi cảnh quan, nghề truyền thống, tri thức bản địa và những nỗ lực ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu.

Vun đắp khát vọng đưa trà Việt vươn xa

Nếu những vòng thi đầu mang lại tri thức, niềm vui và khơi gợi lòng tự hào, thì ngày thi thứ hai (2/11) tại Trung tâm Văn hóa trà ESG Valley (số 65, đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng, Thái Nguyên) bắt đầu đòi hỏi năng lực thực chiến của các thí sinh. Đây là thử thách sáng tạo công thức trà theo hình thức đồng đội, thuyết trình trước Ban giám khảo. Nếu trải nghiệm hái chè giúp nhận diện đặc tính nguyên liệu và kỹ thuật lựa chọn búp chè, thì pha trà là quá trình kết hợp kiến thức, cảm quan và sự tinh tế.

Chất lượng một chén trà phụ thuộc vào nguyên liệu, nhiệt độ nước, thời gian ủ, tỷ lệ pha chế và cách trình bày. Khả năng cảm nhận, phân tích hương vị, đồng thời truyền tải câu chuyện văn hóa của từng loại trà cũng góp phần tạo nên dấu ấn của người pha trà. Từ nguyên liệu truyền thống, người làm trà có thể nghiên cứu những thức uống phù hợp với thị hiếu hiện đại, đồng thời giữ được hương vị đặc trưng và giá trị cốt lõi của trà Việt. Việc xây dựng công thức, hoàn thiện kỹ năng trình bày và kể câu chuyện sản phẩm cũng mở ra hướng phát triển cho thế hệ trẻ làm trà.

Cuộc thi tìm kiếm những người không chỉ thành thạo kỹ năng chuyên môn mà còn có khả năng kết nối tri thức truyền thống với tư duy sáng tạo hiện đại. (Ảnh: ESG Valley)

Ngày 4/11, các thí sinh sẽ tiếp tục tranh tài tại Vòng 5 “Trà và ẩm thực”, Vòng 6 “Trà và phong cách”. Trong phần chung kết xếp hạng, Top 3 sẽ thiết kế trải nghiệm trà, pha chế và thuyết trình để tìm ra Quán quân.

Thông qua các thử thách, cuộc thi tạo điều kiện để người làm trà tiếp cận những hướng phát triển mới, đưa nguyên liệu trà vào lĩnh vực dịch vụ, ăn uống, du lịch và công nghiệp sáng tạo. Đây cũng là cơ hội thúc đẩy liên kết giữa người trồng chè, hợp tác xã, doanh nghiệp và các đơn vị phân phối, hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến thưởng thức và trải nghiệm.

Văn hóa trà đã và đang được chuyển hóa thành các sản phẩm văn hóa, du lịch có sức hấp dẫn của Thái Nguyên. (Ảnh: ESG Valley)

Hành trình của World Master Tea Việt Nam 2026 cho thấy việc kế thừa di sản không chỉ nằm ở bảo tồn những phương thức canh tác, chế biến hay thưởng trà truyền thống. Di sản còn có thể tiếp tục hiện diện trong đời sống thông qua những cách tiếp cận mới, khi người trẻ hiểu giá trị của nghề, sáng tạo trên nền tảng tri thức đã được trao truyền và đưa trà đến gần hơn với công chúng.

Cuộc thi cũng mở ra cơ hội quảng bá hương vị và bản sắc văn hóa trà Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Từ những giá trị truyền thống được gìn giữ đến những sáng tạo trong pha chế và trải nghiệm trà, đây cũng là cách góp phần nâng cao sức hấp dẫn của trà Việt, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ trà thế giới.