Hòn Cau - Khu bảo tồn biển tiêu biểu của Việt Nam

Hòn Cau hay còn gọi là Cù Lao Câu, là một hòn đảo nằm tại xã Liên Hương, tỉnh Lâm Đồng. Khu bảo tồn biển Hòn Cau có tổng diện tích 12.500 ha gồm đảo, vùng đệm và vùng phục hồi sinh thái. Riêng, đảo Hòn Cau rộng 140 ha, cách đất liền 10 km. Nơi đây nổi tiếng với vẻ đẹp nguyên sơ, kỳ vĩ và là một trong những khu bảo tồn biển được quản lý nghiêm ngặt nhất Việt Nam.

Rùa biển (Vích) chọn những bãi cát trên đảo làm nơi đẻ trứng.

Hòn đảo này có địa hình rất đặc biệt, chủ yếu là đá cát pha với san hô. Đảo rất ít cây gỗ lớn mà chỉ có các loài cây bụi thấp, cây chịu mặn, rau muống biển và cây dương. Điểm ấn tượng nhất của Hòn Cau là hàng vạn khối đá với đủ màu sắc, hình thù kỳ thú xếp xen kẽ nhau. Qua hàng triệu năm bị gió và sóng biển bào mòn, các bãi đá nhô lên muôn hình vạn trạng, có thể biến đổi màu sắc. Đảo còn sở hữu nhiều địa danh tự nhiên hoang sơ như: Bãi San Hô, nơi du khách có thể lặn ngắm san hô và các loài thủy sinh; hang Yến (hang Én) có vách đá dựng đứng, từng là nơi sinh sống của chim Yến; hang Ba Hòn được tạo nên từ 3 tảng đá lớn dựng đứng ngay cạnh hang Yến. Ngoài ra còn có các điểm tham quan khác như Giếng Tiên, Hang Tình Yêu, Bãi Tiên, Bãi Cá Suốt…

Khu bảo tồn biển Hòn Cau được thành lập năm 2010 và hoạt động từ năm 2011. Nơi đây có độ đa dạng sinh học rất cao với hơn 225 loài san hô cùng hàng trăm loài cá, động vật thân mềm, giáp xác quý hiếm. Nhờ môi trường biển sạch và nguồn thức ăn dồi dào, vùng biển này thường xuyên đón các loài sinh vật lớn. Khoảng tháng 5, đàn cá heo sẽ bơi đến đây và gần đây đảo còn xuất hiện cả cá voi. Đặc biệt, Hòn Cau là nơi rùa biển (Vích) chọn làm nơi đẻ trứng; mùa sinh sản của rùa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm khi biển êm, thời tiết ổn định. Hàng năm, có rất nhiều tình nguyện viên cả nước đến đây để cùng lực lượng bảo tồn tuần tra, bảo vệ rùa biển sinh sản.

Không chỉ có thiên nhiên, Hòn Cau còn mang giá trị văn hóa đặc sắc của ngư dân vùng biển. Trên đảo có Đền thờ thần Nam Hải (Lăng ông Nam Hải). Đây là nơi thờ cá Ông - vị thần hộ mệnh mà ngư dân kính trọng. Họ thường ghé qua đây để cầu bình an, may mắn cho mỗi chuyến khơi xa. Lễ hội tại đền được tổ chức định kỳ vào ngày rằm tháng tư âm lịch hàng năm.

Hòn Cau là hòn đảo không có dân cư sinh sống, chỉ có bộ đội và các cán bộ của ban quản lý khu bảo tồn túc trực. Đảo chưa có điện lưới và nước máy. Nước ngọt được chở từ đất liền ra hoặc khai thác rất hạn chế từ giếng khoan. Người trên đảo phải dùng máy lọc nước biển để sinh hoạt. Điện ở đây là điện năng lượng mặt trời, chỉ dùng được khoảng 3 tiếng vào buổi tối. Nếu muốn đến thăm Hòn Cau, du khách chỉ nên đi vào mùa biển êm (từ tháng 4 đến tháng 8 âm lịch). Từ đất liền đi tàu cao tốc ra đảo mất khoảng 20 phút, những ngày biển động mất khoảng 30 - 40 phút. Trên đảo không có dịch vụ lưu trú chuyên nghiệp. Ban quản lý chỉ có khoảng 20 phòng dự phòng cho khách khi gặp biển động không thể vào bờ. Du khách chủ yếu tham gia hoạt động cắm trại trên bờ cát trắng để đón bình minh hoặc ngắm hoàng hôn với sự hỗ trợ của nhân viên dịch vụ. Đồng thời được trải nghiệm các món ăn đặc sản tươi ngon ngay trên đảo hoặc có thể chèo SUP, lặn ngắm san hô nhiều màu sắc ngay sát bờ. Đặc biệt, nếu muốn trải nghiệm canh rùa biển đẻ trứng, hỗ trợ thu gom trứng và thả rùa con về biển phải đăng ký trước với Ban quản lý khu bảo tồn hoặc đơn vị tổ chức tour sinh thái.

Sự quản lý nghiêm ngặt và kiểm soát chặt chẽ đã giúp Hòn Cau giữ được nét nguyên vẹn, xứng đáng là mô hình bảo tồn biển tiêu biểu của Việt Nam.

Hiếu Anh (Tổng hợp)