Cấp chứng chỉ hành nghề luật sư công theo "nhu cầu thực tế" có thể dẫn đến cấp tràn lan

Sáng 20-4, tiếp tục phiên làm việc của kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội đã thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Quy định chặt phạm vi thí điểm công việc

Đại biểu Lê Nhật Thành quan tâm đến việc cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư cho người làm luật sư công (Điều 6). Theo đó, Khoản 1 Điều 6 dự thảo Nghị quyết quy định: “Căn cứ vào nhu cầu thực tế sử dụng luật sư công, cơ quan thực hiện thí điểm theo quy định tại khoản 2 Điều 1 của Nghị quyết này có văn bản đề nghị Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư cho người làm việc tại cơ quan, tổ chức thuộc thẩm quyền quản lý”.

Đại biểu Lê Nhật Thành phát biểu thảo luận. Ảnh: Quang Khánh

Đại biểu cho rằng, việc căn cứ vào nhu cầu thực tế có thể dẫn đến việc cấp chứng chỉ tràn lan, không tập trung nguồn lực vào các cơ quan thực sự cần thiết luật sư công, cũng như những người có chuyên môn tốt.

Để tránh tình trạng nơi cơ quan ít việc cũng xin cấp, còn nơi quá tải lại thiếu người, việc quy định "nhu cầu thực tế" cần được cụ thể hóa bằng các tiêu chí định lượng thay vì chỉ là văn bản đề nghị chung chung. Đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, sửa đổi khoản 4 Điều 6 như sau: “Chính phủ quy định tiêu chí xác định nhu cầu sử dụng luật sư công; thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư của luật sư công”.

Nhất trí với chế độ, chính sách đối với luật sư công (Điều 10), đại biểu cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, bổ sung chính sách đặc biệt đối với cá nhân trực tiếp tham gia ở các vụ việc khiếu kiện phức tạp, kéo dài - nhất là các vụ kiện thương mại quốc tế ngoài việc đòi hỏi trình độ ngoại ngữ, kiến thức chuyên sâu và áp lực rất lớn, tốn nhiều thời gian và công sức.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà phát biểu thảo luận. Ảnh: Quang Khánh

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nêu, về chế độ chính sách, tổ chức thực hiện, đánh giá thí điểm và xử lý khi kết thúc thí điểm (Điều 10, 11, 12), đề nghị bổ sung rõ hơn trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong việc ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, bố trí nhân lực, kiểm tra, sơ kết, tổng kết và đánh giá hiệu quả thí điểm. Đồng thời, cần quy định cụ thể hơn trách nhiệm phối hợp giữa Bộ Tư pháp với các cơ quan thực hiện thí điểm trong quản lý đội ngũ luật sư công.

Đại biểu cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để quy định cụ thể, chặt chẽ hơn phạm vi điều chỉnh và phạm vi thí điểm công việc của luật sư (Điều 1). Đặc biệt, cần làm rõ tiêu chí lựa chọn các bộ, ngành, địa phương được thí điểm, tránh tình trạng phạm vi thí điểm quá rộng nhưng thiếu nguồn lực bảo đảm thực hiện.

Quang cảnh thảo luận tại tổ đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội sáng 20-4. Ảnh: Quang Khánh

Rà soát cụ thể hóa tiêu chuẩn của luật sư công

Đối với quy định về tiêu chuẩn, cơ chế hành nghề, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của luật sư công (Điều 5, 6, 8 và 9), đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhận định, dự thảo chưa làm rõ căn cứ áp dụng, hình thức thể hiện, thẩm quyền xác nhận cũng như giới hạn của việc miễn trừ trách nhiệm.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung theo hướng: Mọi trường hợp bảo lưu ý kiến hoặc từ chối thực hiện chỉ đạo phải được lập thành văn bản và cơ quan có thẩm quyền xem xét, kết luận bằng văn bản. Việc miễn trừ trách nhiệm chỉ được áp dụng khi luật sư công đã tuân thủ đúng quy trình, có ý kiến pháp lý độc lập, trung thực, khách quan, không vụ lợi và đã báo cáo đầy đủ với cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu đề nghị rà soát cụ thể hóa hơn tiêu chuẩn của luật sư công (Điều 5), nhất là tiêu chí về kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật; giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp để thống nhất trong tuyển chọn, đánh giá và sử dụng.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy phát biểu thảo luận. Ảnh: Quang Khánh

Còn đại biểu Nguyễn Phương Thủy cho rằng, dự thảo quy định luật sư công phải có đủ tiêu chuẩn theo Luật Luật sư nhưng lại yêu cầu thêm điều kiện về "kinh nghiệm làm việc thường xuyên, trực tiếp trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật" là không cần thiết.

Việc bổ sung yêu cầu về thâm niên hay kinh nghiệm thực tế sẽ làm thu hẹp phạm vi đối tượng có thể tham gia đội ngũ luật sư công.

Bên cạnh đó, hiện nay, một trong những tiêu chuẩn bắt buộc để hành nghề luật sư hiện nay là phải có chứng chỉ hành nghề và gia nhập một Đoàn luật sư. Tuy nhiên, dự thảo lại quy định việc tham gia tổ chức xã hội - nghề nghiệp đối với luật sư công là quyền chứ không phải nghĩa vụ bắt buộc. Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo tính thống nhất giữa Luật Luật sư và các quy định về quản lý cán bộ, công chức đối với loại hình luật sư mới này.

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, đại biểu Nguyễn Thị Lan cho rằng, dự thảo đã làm rõ vai trò của Đồng Nai là một cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm công nghiệp, logistics và cửa ngõ hội nhập quốc tế của vùng phía Nam. Đây là một bước đi đúng, trúng và rất kịp thời.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan phát biểu thảo luận. Ảnh: Quang Khánh

Đại biểu đề nghị dự thảo cần làm rõ việc phát triển Đồng Nai từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, dựa vào tri thức, công nghệ và liên kết vùng. Đồng thời cần định hướng rõ việc hình thành các trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D) gắn với khu công nghiệp, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp FDI.

Theo đại biểu, dự thảo Nghị quyết cần xác định rõ Đồng Nai là trung tâm đào tạo và cung ứng nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng Đông Nam Bộ, với cơ chế gắn chặt đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp. Quan tâm đúng mức hơn nữa về nông nghiệp phát triển bền vững, trong đó bổ sung định hướng phát triển Đồng Nai trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế sinh học, gắn với chế biến sâu, logistics lạnh và truy xuất nguồn gốc.