Khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết

Cách đây 80 năm, ngày 3/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 58/SL thành lập Bộ Nội vụ, trong đó có Nha dân tộc thiểu số (DTTS) - tổ chức tiền thân của Bộ Dân tộc và Tôn giáo ngày nay. Từ Nha DTTS đến Bộ Dân tộc và Tôn giáo - một chặng đường 80 năm lịch sử. Trên chặng đường không ít gian lao nhưng cũng rất đỗi tự hào ấy, cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc tỉnh Tuyên Quang nói riêng, cả nước nói chung luôn hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ là tham mưu về vấn đề dân tộc, tôn giáo.

Vẻ vang chặng đường 80 năm

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, trong mỗi thời kỳ cách mạng, Cơ quan công tác dân tộc có tên gọi khác nhau; thực hiện chức năng, nhiệm vụ phù hợp với từng giai đoạn lịch sử, gắn với mục tiêu nâng cao đời sống và đại đoàn kết các dân tộc. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, năm 1946 ở Trung ương thành lập Nha DTTS thuộc Bộ Nội vụ; đến năm 1947 thành lập Tổ nghiên cứu dân tộc thuộc Ban Mặt trận - Dân vận Trung ương. Đến năm 1955, tại Miền Bắc Trung ương thành lập Tiểu Ban Dân tộc ở Trung ương dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Trung ương Đảng; về mặt chính quyền thành lập Ban Dân tộc thuộc Ban Nội chính Chính phủ trực thuộc Thủ tướng Chính phủ.

Đồng chí Nguyễn Văn Dưng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo cùng đoàn công tác kiểm tra, khảo sát công trình điện tại xã Nấm Dẩn.

Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, công tác dân tộc được triển khai trên phạm vi cả nước. Năm 1979, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Quyết định số 38/QĐ-TW, quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức Ban Dân tộc Trung ương và các tỉnh với chức năng tham mưu, giúp việc Trung ương và cấp ủy địa phương về vấn đề dân tộc ít người. Đến năm 2002, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 02/2002/QH11, ngày 5/8/2002 đổi tên ủy ban Dân tộc và Miền núi thành ủy ban Dân tộc, là cơ quan ngang Bộ, trực thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác dân tộc. Đến năm 2025, tại Kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 176/2025/QH15 về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, trong đó Bộ Dân tộc và Tôn giáo là một trong 17 bộ, cơ quan ngang bộ thuộc cơ cấu tổ chức của Chính phủ.

Cùng với quá trình hình thành và phát triển trên phạm vi cả nước, cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang trước hợp nhất cũng đã được thành lập và phát triển. Tại Tuyên Quang, cơ quan ra đời từ năm 1966. Sau nhiều lần thay đổi mô hình để phù hợp với thực tiễn (như Ban Định canh, Định cư và Kinh tế mới; Ban Dân tộc và Miền núi; Ban Dân tộc và Tôn giáo; Ban Dân tộc), đến ngày 1/3/2025, Ban Dân tộc tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về công tác tôn giáo, đổi tên thành Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tuyên Quang.

Tại Hà Giang, cơ quan được thành lập ngày 31/8/2001 theo Quyết định số 2668/QĐ-UB của UBND tỉnh Hà Giang với tên gọi Ban Dân tộc - Định canh định cư mà tiền thân là Chi cục định canh định cư và Vùng kinh tế mới. Qua nhiều lần đổi tên như Ban Dân tộc - Tôn giáo; Ban Dân tộc Tôn giáo - Định canh định cư; Ban Dân tộc tỉnh đến tháng 3/2025, đơn vị tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về công tác tôn giáo, đổi tên thành Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Hà Giang.

Thực hiện chủ trương hợp nhất tỉnh từ ngày 1/7/2025, ngành Dân tộc và Tôn giáo đã chủ động triển khai mô hình chính quyền 2 cấp. Quá trình hợp nhất hai Sở (Tuyên Quang và Hà Giang) được thực hiện khẩn trương, khoa học từ việc bàn giao tài sản đến sắp xếp nhân sự theo nguyên tắc công khai, minh bạch.

Ngay sau khi kiện toàn, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã thể hiện tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, đưa công tác quản lý đi vào nền nếp. Bộ máy Sở đã đi vào hoạt động ổn định với 4 phòng chuyên môn, đảm bảo công tác quản lý tại cơ sở không bị gián đoạn, đáp ứng kịp thời yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Dấu ấn công tác dân tộc và tôn giáo

Tiếp nối truyền thống tự hào, vẻ vang của cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc, những năm qua, cơ quan công tác dân tộc tỉnh đã không ngừng nỗ lực phấn đấu, đưa công tác dân tộc lên một tầm cao mới. Đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc ngày càng trưởng thành về mọi mặt; nỗ lực phát huy ưu điểm, khắc phục khó khăn, hạn chế; phấn đấu làm được nhiều điều hơn nữa cho đồng bào các dân tộc, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Ông Hà Hữu Chinh, Nguyên Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Nguyên Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Tuyên Quang chia sẻ: “Thời điểm đó, chúng tôi phải đối mặt với muôn vàn thách thức, từ hạ tầng giao thông cách trở đến điều kiện phương tiện thiếu thốn mỗi khi xuống cơ sở với bà con vùng sâu, vùng xa. Trước thực trạng đó, đơn vị đã chủ động tham mưu, đề xuất với tỉnh ưu tiên nguồn lực đầu tư nước sạch và mở đường giao thông tại các khu vực đồng bào DTTS tập trung khó khăn nhất. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ cũng luôn nêu cao tinh thần bám bản, vượt khó để hoàn thành nhiệm vụ”.

Trong dòng chảy đổi mới, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh đã tích cực phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương nắm bắt tình hình đời sống kinh tế - xã hội và tâm tư nguyện vọng của đồng bào các DTTS, tham mưu, đề xuất với tỉnh ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, từ đó tập trung nguồn lực đầu tư, hỗ trợ để vùng đồng bào DTTS và miền núi bắt nhịp cùng tiến trình đổi mới và phát triển của đất nước.

Gia đình bà Cháng Thị Máy, thôn Há Lìa, xã Thắng Mố được hỗ trợ kinh phí làm nhà ở kiên cố, giúp ổn định cuộc sống.

Suốt 40 năm đổi mới, từ những chính sách hỗ trợ trợ giá, trợ cước các mặt hàng thiết yếu đến sự đột phá của Chương trình 135 và Chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay, nguồn lực đầu tư đã phủ khắp các bản làng. Kết quả thực tiễn là minh chứng rõ nét: 100% xã có điện lưới quốc gia; các thôn, bản đặc biệt khó khăn có đường ô tô đến trung tâm; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 4%/năm; hệ thống hạ tầng giao thông, thủy lợi, y tế được đầu tư đồng bộ đã giúp 45 xã (gồm 27 xã khu vực III và 18 xã khu vực II) thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn.

Năm 2025 cũng ghi dấu ấn với chiến dịch “Xóa nhà tạm, nhà dột nát”. Với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, tỉnh đã về đích trước 2 ngày so với kế hoạch, xóa xong 15.083 nhà tạm cho hộ nghèo và gia đình chính sách.

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Tuyên Quang, giai đoạn 2021-2025, trên địa bàn tỉnh đã thực hiện đầu tư 756 công trình đường giao thông; trường lớp học 60 công trình, thủy lợi 84 công trình; điện nông thôn 35 công trình, nhà sinh hoạt cộng đồng: 125 công trình; Trạm y tế 1 công trình; nước sinh hoạt 17 công trình; cầu 26 công trình; công trình phụ trợ 66 công trình; hỗ chuyển đổi nghề cho 3.479 hộ; hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 36.978 hộ; tổ chức 9 lớp dạy tiếng dân tộc Pà Thẻn; hỗ trợ 8 lớp truyền dạy văn hóa hát giao duyên truyền thống tiêu biểu.

Bên cạnh đó, công tác bảo tồn văn hóa và quản lý tôn giáo được triển khai đồng bộ. Đặc biệt, vai trò của người có uy tín ngày càng được khẳng định. Chỉ tính riêng giai đoạn 2021 - 2025, đã có gần 4.000 lượt người có uy tín được tập huấn, cung cấp thông tin và đi học tập kinh nghiệm. Họ chính là những "pháo đài" vững chắc trong việc tuyên truyền pháp luật, vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, xóa bỏ hủ tục.

Cùng với công tác dân tộc, lĩnh vực tôn giáo được Sở triển khai đồng bộ, hiệu quả. Sở đã kịp thời tham mưu với UBND tỉnh quán triệt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đảm bảo mọi nhu cầu tín ngưỡng chính đáng, hợp pháp của người dân được tôn trọng.

Nhờ sự sâu sát, các hoạt động tôn giáo vi phạm pháp luật được giải quyết kịp thời ngay từ khi mới phát sinh, không để xảy ra “điểm nóng”. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng đồng bào có đạo và vùng DTTS luôn được giữ vững, từ đó củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Tiếp nối truyền thống

Bước vào năm 2026, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, lĩnh vực công tác dân tộc đang đứng trước vận hội mới.

Đồng chí Nguyễn Văn Dưng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo khẳng định: "Chặng đường 80 năm là minh chứng cho ý chí kiên cường và sự cống hiến bền bỉ của các thế hệ cán bộ. Những kết quả đạt được là nền tảng vững chắc để vươn lên trong giai đoạn mới".

Trong thời gian tới, ngành Dân tộc và Tôn giáo tỉnh xác định tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm: Trong đó, tập trung tham mưu triển khai các chủ trương, chính sách đối với các thôn, xã thuộc vùng DTTS và miền núi, thôn đặc biệt khó khăn, xã thuộc khu vực I, II, III; tham mưu và triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp để hoàn thành các nhiệm vụ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, trọng tâm là, rà soát, đề xuất chuyển nguồn sang thực hiện trong năm 2026; thực hiện có hiệu quả các chương trình, chính sách dân tộc khác theo chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh đối với đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh; tổ chức tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, các văn bản của cấp ủy, chính quyền địa phương về tín ngưỡng, tôn giáo cho chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tín đồ các tôn giáo...

Song song với đó, công tác tư tưởng và đại đoàn kết được coi là “kim chỉ nam”. Ngành tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết, phát huy tối đa vai trò của người có uy tín tại cơ sở; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân; xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, tâm huyết, trách nhiệm, thực sự "gần dân, sát cơ sở".

Với truyền thống vẻ vang và tinh thần đổi mới, cơ quan quản lý của Nhà nước về công tác dân tộc và tôn giáo tỉnh Tuyên Quang sẽ tiếp tục là cầu nối vững chắc, khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Bài, ảnh: Lý Thu