Đề xuất bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên ở cơ sở

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình. Ảnh: media.quochoi.vn

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số nguyên tắc tổ chức, hoạt động hòa giải ở cơ sở để bảo đảm phù hợp, thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu, bối cảnh mới.

Dự thảo Luật sửa đổi theo hướng quy định kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm thay vì hỗ trợ như trước đây nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Bổ sung tiêu chuẩn của hòa giải viên về “Không trong thời gian bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự” để bảo đảm chặt chẽ. Sửa đổi, bổ sung việc bầu hòa giải viên có thể được thực hiện tại từng cụm dân cư, thôn, tổ dân phố. Sửa đổi kết quả bầu hòa giải viên để phù hợp thực tiễn sắp xếp thôn, tổ dân phố hiện nay.

Đáng chú ý, quy định chỉ định hòa giải viên là quy định hoàn toàn mới. Theo đó, việc chỉ định hòa giải viên được thực hiện trong trường hợp đã tổ chức bầu hòa giải viên nhưng không đạt mục tiêu đề ra hoặc không thể tổ chức bầu hòa giải viên do sự kiện bất khả kháng.

Dự thảo Luật cũng bổ sung một số quyền của hòa giải viên để tạo điều kiện cho hòa giải viên có thể hoàn thành tốt nhất hoạt động hoà giải; quy định rõ phạm vi tham gia, hình thức tham gia, quyền và nghĩa vụ của người được mời tham gia hoà giải ở cơ sở.

Bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở như bầu hòa giải viên, bầu Tổ trưởng tổ hòa giải và việc hòa giải có thể bằng hình thức trực tuyến; UBND cấp xã có trách nhiệm triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Sửa đổi các quy định về nội dung quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở. Quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền hiện nay.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh báo cáo thẩm tra. Ảnh: media.quochoi.vn

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Chính phủ quy định rõ trong văn bản hướng dẫn thi hành Luật cơ chế quản lý, sử dụng nguồn kinh phí hòa giải huy động từ xã hội để thực hiện minh bạch, hiệu quả.

Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, việc sửa đổi theo hướng quy định kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm thay vì hỗ trợ như trước đây sẽ làm phát sinh kinh phí từ nguồn ngân sách nhà nước. Do đó đề nghị giữ nội dung ngân sách nhà nước hỗ trợ cho công tác hòa giải ở cơ sở như quy định của Luật hiện hành.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng tán thành việc bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên là cần thiết, nhất là trong trường hợp cần bảo đảm thành phần giới và dân tộc thiểu số; thống nhất với quy định tại dự thảo Luật về công nhận hòa giải viên, trong đó có quy định thời hạn công nhận hòa giải viên là 3 năm.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho biết, Ủy ban tán thành với việc bổ sung thành phần già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc được mời tham gia hòa giải ở cơ sở và quyền của người được mời tham gia hòa giải như thể hiện trong dự thảo Luật. Để thu hút người có hiểu biết về pháp luật như luật sư, luật gia, người có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật tham gia tư vấn, hỗ trợ cho hòa giải viên, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo quy định chính sách thù lao tương xứng cho người được mời tham gia hòa giải cả trong trường hợp tư vấn, hỗ trợ cho hòa giải viên và trực tiếp tham gia hòa giải ở cơ sở.