Lách kiểm duyệt để bán bút tiêm giảm cân không rõ nguồn gốc

Lật tẩy chiêu lách kiểm duyệt và dịch vụ tiêm giảm cân thiếu kiểm soát. Nhóm PV

Hàng nhập số lượng lớn, không có nhãn phụ tiếng Việt

Chỉ cần nhập cụm từ "bút tiêm giảm cân" hoặc "bút giảm cân" trên các hội nhóm và nền tảng mạng xã hội, người dùng sẽ dễ dàng bắt gặp hàng loạt quảng cáo, từ video chia sẻ trải nghiệm, hướng dẫn tự tiêm đến các bài đăng rao bán công khai với lời giới thiệu giảm cân nhanh, ít tác dụng phụ.

Để tránh bị nền tảng kiểm duyệt, nhiều người bán sử dụng hình ảnh khác thay cho bút tiêm, hạn chế dùng từ "tiêm", thay bằng ký hiệu, chữ viết tắt hoặc gọi sản phẩm là "hộp", "bút" nhằm qua mặt hệ thống quét nội dung.

Chiêu lách kiểm duyệt giúp bút tiêm giảm cân tràn lan trên mạng xã hội. Ảnh: Nhóm PV

Không chỉ tư vấn trực tuyến, nhiều người bán còn chủ động hẹn khách giao dịch trực tiếp.

Trong vai người có nhu cầu mua, phóng viên liên hệ một tài khoản Facebook đăng bài thanh lý bút tiêm giảm cân và được hẹn gặp tại phố Khúc Thừa Dụ (phường Cầu Giấy, Hà Nội).

Người bán giới thiệu thị trường hiện phổ biến hai dòng bút tiêm 2,5mg và 5mg. Sản phẩm mang theo là loại 5mg, giá 1,9 triệu đồng cho hai bút (950.000 đồng/bút).

Điều đáng nói, khi được hỏi về tem phụ tiếng Việt và giấy tờ chứng minh nguồn gốc, người bán thừa nhận sản phẩm không có: "Đợt này đang khan hàng, em lỡ bóc ra rồi nên mới thanh lý giá rẻ vậy. Hàng xách tay từ Nhật nên không có tem phụ. Chỉ có hàng trong bệnh viện mới đầy đủ giấy tờ''.

Người bán khẳng định bút tiêm giảm cân xách tay không có tem phụ tiếng Việt. Ảnh: Nhóm PV

Tiếp tục khảo sát, nhóm phóng viên liên hệ với một người khác tự giới thiệu là chuyên phân phối "hàng công ty", nhận bán sỉ và lẻ. Biết khách có nhu cầu nhập số lượng lớn, người này hẹn giao dịch tại một ngõ nhỏ trên đường Trung Kính (phường Yên Hòa, Hà Nội).

Người bán cho biết hàng thường được điều từ nơi khác. Ảnh: Nhóm PV

Quan sát thực tế cho thấy, toàn bộ thông tin trên bao bì đều bằng tiếng nước ngoài, không có nhãn phụ tiếng Việt theo quy định. Loại bút tiêm 5mg được chào bán với giá khoảng 1,4 triệu đồng/chiếc.

Mặc dù khẳng định hàng được nhập về với số lượng lớn, người bán cũng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc khi phóng viên yêu cầu.

"Chị đi cả Hà Nội cũng không tìm được hàng có tem phụ. Bọn em lấy từ kho tổng, mỗi lần nhập cả mấy trăm thùng về. Nếu quét mã QR không ra thì hoàn toàn có thể mang trả'', người bán cho hay.

Ngoài việc bán sản phẩm, nhiều tài khoản còn quảng cáo nhận tiêm giảm cân tại nhà hoặc trực tiếp tại cơ sở. Trong vai người có nhu cầu giảm khoảng 3kg trong một tháng, phóng viên tìm đến một cơ sở tại xã Quốc Oai (Hà Nội).

Trong quá trình tư vấn, người bán quảng cáo sản phẩm có thể hỗ trợ giảm cân, giảm mỡ máu và giảm lượng mỡ tích tụ trong cơ thể. Ảnh: Nhóm PV

Chủ cơ sở cho biết, khách sẽ tiêm bốn mũi 2,5mg trước khi chuyển sang 5mg. Dù phóng viên thông tin có tiền sử huyết áp thấp, người này vẫn khẳng định có thể sử dụng sản phẩm.

''Bút này an toàn nhưng phải làm đúng theo chỉ dẫn. Chị chỉ cần bắt đầu bằng liều thấp vì nếu tiêm ngay 5mg sẽ dễ buồn nôn hoặc ngộ độc do quá liều'', người này nói.

Người bán cho biết đây là bút tiêm giảm cân 2,5mg, hàng xách tay từ Nhật Bản. Ảnh: Nhóm PV

Điều đáng chú ý, khi kiểm tra mã QR trên hộp thuốc, toàn bộ thông tin đều hiển thị bằng tiếng nước ngoài. Chủ cơ sở cũng thừa nhận bản thân phải sử dụng phần mềm dịch tự động để đọc thông tin và tư vấn cho khách chứ hoàn toàn không biết tiếng Nhật Bản.

Điều này đồng nghĩa với việc hướng dẫn sử dụng, tư vấn liều lượng và theo dõi khách hàng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân thay vì chuyên môn y khoa.

Khảo sát tại cơ sở còn cho thấy, nhiều hộp bút tiêm đã qua sử dụng được đặt ngay trong khu vực tiêm.

Kim tiêm, bông gạc và vật tư y tế chưa bảo đảm các điều kiện vệ sinh. Ảnh: Nhóm PV

PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Ngoại khoa, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông. Ảnh: Nhóm PV

Theo chủ cơ sở, phần lớn khách được khuyến khích tiêm trực tiếp để có thể theo dõi sau tiêm và kịp thời can thiệp nếu xảy ra phản ứng bất thường.

"Chị nên tiêm luôn ở đây. Nếu có phản ứng thì bên em hỗ trợ ngay, thuốc cấp cứu đều có sẵn'', người này cho biết.

Nguy cơ từ những mũi tiêm giảm cân

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Ngoại khoa, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, tiềm ẩn nhiều rủi ro khi bút tiêm giảm cân là thuốc tác động trực tiếp đến quá trình chuyển hóa của cơ thể, không phải sản phẩm có thể sử dụng tùy ý theo quảng cáo trên mạng.

''Người mua gần như không có cơ sở để xác định bút tiêm là hàng chính hãng hay hàng giả, có bị thay đổi hoạt chất hoặc bảo quản đúng quy cách hay không. Với thuốc dạng tiêm, chỉ cần sản phẩm nhiễm khuẩn hoặc lẫn tạp chất cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng'', PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn cho biết.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mua phải hàng kém chất lượng, người sử dụng còn có thể dùng sai đối tượng hoặc sai liều lượng.

''Việc dùng quá liều hoặc tăng liều quá nhanh có thể dẫn đến buồn nôn, nôn kéo dài, đau bụng, tiêu chảy, táo bón, mất nước, rối loạn điện giải, hạ đường huyết, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng thận'', PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Thế Anh - Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH XTVN (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) - cho biết việc rao bán bút tiêm giảm cân trên mạng xã hội nhưng không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc và không có nhãn phụ tiếng Việt có dấu hiệu vi phạm nhiều quy định về quản lý hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

''Theo Điều 15 và Điều 17 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung), đối với các hành vi kinh doanh hàng nhập lậu hoặc hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, tùy theo giá trị hàng hóa và tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân hoặc tổ chức kinh doanh có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức xử phạt sẽ được xác định căn cứ vào giá trị hàng hóa vi phạm và các tình tiết liên quan, mức phạt tiền dao động từ 300.000 đồng đến 100.000.000 đồng và phạt tiền gấp 2 lần mức phạt đối với một số các loại hàng hóa đặc biệt liên quan đến thực phẩm, hóa chất, thuốc thú y, mỹ phẩm, thiết bị y tế'', luật sư cho biết.

Trong trường hợp hành vi có giá trị lớn, thu lợi bất chính hoặc đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Buôn lậu theo Điều 188 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Bên cạnh vấn đề về nguồn gốc hàng hóa, việc nhiều sản phẩm được rao bán hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài nhưng không có nhãn phụ bằng tiếng Việt cũng là hành vi có dấu hiệu vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa.

''Với tổ chức, cá nhân buôn bán hàng hóa nhập khẩu có nhãn gốc bằng tiếng nước ngoài nhưng không thực hiện việc gắn nhãn phụ bằng tiếng Việt theo quy định thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 31 Nghị định 119/2017/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP. Bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 100.000.000 đồng và phạt tiền gấp 2 lần đối với trường hợp hàng hóa là lương thực, thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật… Đây là mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức, đối với cá nhân có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền được giảm đi một nửa'', luật sư nhấn mạnh.