Ngày Thế giới phòng chống lao 24 - 3 Phát hiện sớm để kiểm soát bệnh

Bệnh lao từ lâu đã được ví như “sát thủ thầm lặng” đe dọa sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh mới, Việt Nam xác định việc phát hiện lao thông qua khám sức khỏe định kỳ là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Đây được xem là định hướng chiến lược thể hiện quyết tâm chuyển mạnh từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”. Đồng thời, là giải pháp căn cơ nhằm giảm lây nhiễm, nâng cao hiệu quả điều trị và từng bước kiểm soát bệnh lao trong cộng đồng theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.

Người dân trên địa bàn xã Sơn Dương được khám sàng lọc phát hiện bệnh lao.

Với chủ đề năm 2026 “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”, Việt Nam thể hiện quyết tâm trong việc tăng cường phát hiện sớm bệnh lao thông qua hệ thống khám sức khỏe định kỳ, qua đó góp phần giảm lây nhiễm trong cộng đồng và nâng cao hiệu quả điều trị. Đặc biệt, Chương trình Chống lao Quốc gia được triển khai thời gian qua đã mang lại nhiều tín hiệu tích cực trong sàng lọc, phát hiện và điều trị bệnh lao. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là nước có gánh nặng bệnh lao hết sức nặng nề khi đứng thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất và thứ 10/30 quốc gia có gánh nặng lao kháng thuốc cao nhất toàn cầu. Mỗi năm, toàn quốc ước tính khoảng 184.000 bệnh nhân lao mới, 9.400 trường hợp lao kháng thuốc và hơn 12.000 người tử vong mỗi năm.

Theo Bác sỹ Nguyễn Thu Hà, Giám đốc Bệnh viện Phổi Tuyên Quang: Việc lồng ghép tầm soát lao vào hệ thống khám sức khỏe định kỳ được xem là giải pháp căn cơ để phát hiện sớm, giảm lây nhiễm cộng đồng và tối ưu hóa hiệu quả điều trị. Nhằm cùng cả nước hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, Bệnh viện Phổi Tuyên Quang đã và đang triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ trọng tâm, chú trọng vào công tác phát hiện sớm và quản lý điều trị ca bệnh tại cộng đồng. Bệnh viện đã chủ động đẩy mạnh chiến lược 2X gồm xét nghiệm X-quang và sinh thiết hạch chẩn đoán lao bằng hệ thống Gene Xpert. Đồng thời, ứng dụng các kỹ thuật chẩn đoán tiên tiến như xét nghiệm sinh học phân tử nhằm phát hiện chính xác các thể lao khó, lao kháng thuốc và lao tiềm ẩn. Hiện 10 tổ chống lao tại các xã, phường, Bệnh viện Công an, Trại giam Quyết Tiến và Bệnh viện Phổi Tuyên Quang tiếp tục duy trì hiệu quả hoạt động.

Hiện toàn tỉnh có 805 bệnh nhân lao các thể được quản lý điều trị duy trì theo đúng quy trình của Chương trình Chống lao Quốc gia. Trong năm 2025 có 16 bệnh nhân lao phổi kháng thuốc được phát hiện, thu dung và đưa vào quản lý điều trị. Bệnh viện Phổi Tuyên Quang và Bệnh viện Phổi Hà Giang đã tổ chức khám sàng lọc cho 18.420 lượt người, lấy mẫu đờm làm xét nghiệm Xpert 1.330 đối tượng nghi lao, qua đó phát hiện 372 ca lao phổi có bằng chứng vi khuẩn học mới, 63 ca lao phổi tái phát. Bên cạnh việc duy trì hiệu quả mạng lưới phòng chống lao từ tuyến tỉnh đến cơ sở, các đơn vị còn đặc biệt quan tâm đến công tác thu dung, điều trị theo đúng phác đồ của Chương trình Chống lao Quốc gia. Việc giám sát chặt chẽ quá trình sử dụng thuốc thông qua hệ thống quản lý ca bệnh trực tuyến không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ điều trị thành công mà còn hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng. Song song với đó, công tác truyền thông giáo dục sức khỏe được thực hiện thường xuyên, góp phần xóa bỏ kỳ thị, nâng cao nhận thức của người dân trong việc chủ động tầm soát và tuân thủ lộ trình điều trị, khẳng định vai trò trụ cột của bệnh viện trong hệ thống y tế chuyên khoa tại địa phương.

Để hiện thực hóa mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự chủ động của mỗi người dân trong việc bảo vệ sức khỏe. Theo đó, trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc-xin phòng chống lao ngay trong tháng đầu sau sinh. Khi có dấu hiệu nghi ngờ như ho kéo dài trên 2 tuần, sút cân, sốt... người dân cần nhanh chóng đi khám tại cơ sở y tế gần nhất. Đối với người bệnh, việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và thực hiện tốt các biện pháp phòng hộ cá nhân như đeo khẩu trang nơi công cộng là giải pháp căn cơ để cắt đứt chuỗi lây truyền.

Việc nâng cao ý thức cộng đồng trong phòng, chống lao chính là thước đo cho sự phát triển văn minh và bền vững. Đồng thời, góp phần đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu loại bỏ hoàn toàn bệnh lao trong tương lai gần.

Bài, ảnh: Thùy Lê