Nâng tầm chất lượng y tế cơ sở

Y tế cơ sở được ví như “lá chắn tuyến đầu” trong công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Tuy nhiên, những rào cản về cơ sở vật chất, nhân lực và cơ chế quản lý cũ đôi khi đã khiến “lá chắn” ấy chưa phát huy hết sức mạnh. Khi bàn giao về xã quản lý, công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân từ cơ sở thuận lợi hơn, chất lượng hơn và quan trọng hơn là giảm tải cho y tế tuyến trên.

Các bác sỹ xã Bạch Ngọc tuyên truyền kiến thức phòng bệnh cho người dân.

Kỳ vọng mới

Tuyên Quang là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước thiết lập lại các Trạm Y tế xã, phường, hoàn thành việc sắp xếp và đưa vào hoạt động theo mô hình mới từ ngày 1/1/2026. Mỗi Trạm Y tế tại Tuyên Quang gồm Trạm Y tế chính, các điểm trạm, phòng khám Đa khoa khu vực thực hiện nhiệm vụ khám chữa bệnh ban đầu cho người dân trên địa bàn.

Sự phân cấp này được kỳ vọng sẽ thổi một luồng sinh khí mới, giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong việc đầu tư, điều hành, đưa dịch vụ y tế đến gần dân và sát dân hơn. Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền hai cấp, diện mạo các trạm Y tế xã tại Tuyên Quang đã có nhiều thay đổi rõ rệt.

Tại xã Linh Hồ - xã mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 xã cũ, Linh Hồ có một Trạm chính và 2 điểm trạm với quy mô dân số lớn nhưng hiện chỉ có vỏn vẹn 2 bác sỹ đa khoa. Cùng với đó, một số trạm trước đây là phòng khám đa khoa khu vực, nay do thay đổi chức năng theo định mức Trạm Y tế xã nên nhiều máy móc hiện đại như: siêu âm, X-quang phải hoàn trả hoặc chưa được phép vận hành, gây lãng phí hạ tầng và khó khăn cho người bệnh. Việc tự chủ hạ tầng sau sáp nhập đòi hỏi chính quyền cấp xã phải nỗ lực bài toán kinh phí để nâng cấp các nhà trạm vốn đã cũ kỹ, nhỏ hẹp.

Hình ảnh những người thầy thuốc lội suối, băng rừng đến từng nhà dân ở vùng sâu, vùng xa để hướng dẫn chăm sóc sức khỏe đã không còn hiếm gặp. Đón nhận gói thuốc từ tay bác sỹ, bà Phàn Thị Vài, 60 tuổi, thôn Ngọc Quang, xã Linh Hồ phấn khởi chia sẻ: “Tôi bị đau xương khớp kinh niên, cứ trở trời là đau. Giờ ra trạm Y tế xã gần nhà được các bác sỹ thăm khám, cho thuốc nhiệt tình lắm, giờ ai cũng yên tâm hơn khi đau ốm rồi”.

Sau sắp xếp lại tổ chức, các hoạt động chuyên môn, công tác khám, chữa bệnh vẫn được duy trì thông suốt, đảm bảo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản. Toàn tỉnh Tuyên Quang có 101 Trạm Y tế xã, phường và 26 Phòng khám đa khoa khu vực cùng các điểm trạm trực thuộc Trung tâm Y tế khu vực. Mỗi tháng, trung bình các điểm có đến hàng nghìn lượt bệnh nhân đến khám bệnh. Thiếu nhân lực cùng trang thiết bị y tế hiện đại là những khó khăn mà Trạm Y tế xã đang gặp phải.

Khó khăn cần tháo gỡ

Dù bước đầu mang lại những tín hiệu tích cực, mô hình mới vẫn không tránh khỏi những khó khăn mang tính chuyển giao. Bác sĩ Nguyễn Thị Luân, Giám đốc Trạm Y tế xã Lũng Cú cho biết: Hiện nay, với đội ngũ 15 cán bộ biên chế, trong đó có 2 bác sĩ, chúng tôi đang nỗ lực tối đa để chăm sóc sức khỏe cho hơn 14.000 người dân trên địa bàn. Dù áp lực công việc không nhỏ khi mỗi ngày tiếp nhận trên 30 lượt khám, nhưng cán bộ, y, bác sỹ đều vững tâm công tác. Từ việc tiêm chủng, phòng chống dịch đến cấp phát thuốc BHYT, khi có sự chỉ đạo trực tiếp và sâu sát từ chính quyền địa phương, các thủ tục hành chính được hỗ trợ nhanh chóng hơn, giúp trạm duy trì hiệu quả các Chương trình y tế quốc gia và thực sự trở thành “thành trì” vững chắc bảo vệ sức khỏe Nhân dân ngay từ cơ sở.

Bác sĩ Đặng Thị Thơ, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Bình An cho biết: “Việc phân cấp giúp Trạm được bổ sung thêm nhân lực, song vẫn còn thiếu bác sĩ chuyên khoa, máy móc, trang thiết bị để làm công tác chuyên môn. Đặc biệt, khi chuyển sang mô hình đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND xã, trạm có tư cách pháp nhân, có trụ sở riêng, con dấu riêng, tài khoản riêng nhưng hiện nay trạm đang thiếu hụt bộ máy hành chính, kế toán. Để đảm bảo vận hành thông suốt, việc bổ sung các vị trí này là yêu cầu cấp thiết thay vì chỉ tập trung vào chuyên môn như trước đây”.

Phân cấp quản lý đồng nghĩa với việc chính quyền cấp xã phải thêm trách nhiệm về hạ tầng và điều kiện hoạt động của trạm y tế. Đây cũng là thách thức lớn khi nhiều trạm trước đây được đầu tư theo quy mô nhỏ, phân tán, nay phải đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho dân số đông hơn sau sắp xếp đơn vị hành chính. Dù mới đi vào hoạt động được gần 3 tháng, song các địa phương đã chủ động cân đối ngân sách, trình cấp có thẩm quyền để nâng cấp nhà trạm, mua sắm trang thiết bị, đáp ứng yêu cầu khám chữa bệnh trong giai đoạn mới.

Thầy thuốc ưu tú, Bác sỹ chuyên khoa II Đỗ Thị Mỹ, Phó Giám đốc Sở Y tế khẳng định: “Sở Y tế Tuyên Quang tiếp tục tập trung tham mưu chính sách, đào tạo nâng cao tay nghề cho đội ngũ y, bác sỹ, đồng thời đảm bảo cung ứng đầy đủ thuốc men và hỗ trợ kỹ thuật kịp thời. Sở Y tế đã xây dựng phương án hỗ trợ nhân lực chuyên môn y tế về tuyến xã để bảo đảm các dịch vụ y tế tại tuyến cơ sở không bị gián đoạn, người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng, thuận tiện. Việc luân phiên biệt phái viên chức là Bác sĩ được thực hiện từ các Bệnh viện đa khoa khu vực, Trung tâm y tế khu vực về hỗ trợ trạm y tế xã với thời hạn 12 tháng. Còn về lâu dài, trên cơ sở nhu cầu đầu tư, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị của các đơn vị và tình hình thực tế, UBND tỉnh chỉ đạo Sở Y tế, Sở Tài chính và các đơn vị có liên quan tổng hợp nhu cầu kinh phí gửi UBND tỉnh và Sở Tài chính đề nghị thẩm định dự toán ngân sách trong giai đoạn 2026 - 2030. UBND tỉnh giao UBND xã, phường chủ trì, phối hợp với các Sở và các đơn vị có liên quan để tiếp tục đánh giá thực trạng, tổng hợp nhu cầu của Trạm Y tế; báo cáo, đề xuất với các cấp có thẩm quyền đầu tư, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất và cung ứng về trang thiết bị cần thiết cho các trạm y tế sau sáp nhập, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh trong thời gian tới”.

Bài, ảnh: Phi Anh