Hồi sinh đất biên thùy

Hơn 4 thập kỷ sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, dưới lớp đất đá, hàng vạn vật nổ hoen gỉ vẫn chực chờ dưới lòng đất. Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”, lực lượng Công binh đang dốc sức trả lại mặt bằng sạch, mở lối đón các liệt sĩ trở về và hồi sinh dải đất biên thùy.

Giữa trận tuyến ngầm

Tiếng máy dò bom mìn rít lên từng hồi giữa cái nắng rát mặt, đôi mắt Trung tá Doãn Văn Nam tì chặt theo từng chuyển động của chiếc máy dò mìn. Trực tiếp chỉ huy lực lượng rà phá bom mìn, vật nổ thuộc Sư đoàn 316, Quân khu 2, người sĩ quan dạn dày kinh nghiệm hiểu rõ hơn ai hết cái giá của sự bất cẩn khi thực hiện nhiệm vụ. Từ tháng 3 năm 2026, đơn vị được giao rà phá 250 ha diện tích ô nhiễm bom mìn tại xã Bạch Đích, 8 đội rà phá tinh nhuệ cùng dàn thiết bị dò tìm đồng bộ đã căng mình trên trận tuyến ngầm để trả lại màu xanh cho đất.

Chiến sĩ Công binh Sư đoàn 316, Quân khu 2 sử dụng thiết bị dò tìm chuyên dụng để rà phá bom mìn, vật nổ tại xã Bạch Đích.

Mỗi ngày ở Bạch Đích đều như một thử thách đối với bản lĩnh người lính Công binh. Địa hình đồi cao, dốc đứng khiến việc gùi thồ thiết bị nặng lên trận địa trở thành bài kiểm tra sức bền vô cùng khắc nghiệt. Thời tiết vùng biên rất thất thường, vừa nắng gắt hầm hập, ráo mệt chưa xong thì mưa rừng lại bất chợt trút xuống, làm đất đá trơn trượt và sương mù che khuất tầm nhìn. Những bữa cơm vội giữa bãi dò, những lưng áo thấm đẫm mồ hôi cũng trở thành hình ảnh quen thuộc của những người lính rà phá.

Không chỉ có “mưa rừng, cơm vội”, hiểm nguy lớn nhất vẫn chực chờ sau từng thao tác gạt đất mỏng manh. Hơn 40 năm nằm sâu trong lòng đất khiến nhiều loại vật nổ bị gỉ sét, cơ cấu nổ trở nên nhạy bén và khó dự đoán. Nhưng với sự kiên trì và kỷ luật thép, đến cuối tháng 7, các chiến sĩ Sư đoàn 316 đã hoàn thành 100% diện tích 250 ha được giao tại xã Bạch Đích. Cùng với Sư đoàn 316, Sư đoàn 304, Quân khu 2 cũng dốc lực sát cánh trên các điểm cao, nâng tổng diện tích đất được làm sạch lên 290 ha.

Qua quá trình rà phá tỉ mỉ, các lực lượng đã phát hiện, thu gom và xử lý an toàn 13.169 mảnh bom đạn, 643 viên đạn nhọn, 369 quả mìn, 17 quả đạn cối, pháo và 19 quả lựu đạn còn sót lại sau cuộc chiến. Mỗi nguy cơ hiểm họa được gỡ bỏ đến đâu, niềm tin của dân bản được thắp sáng đến đó. Giờ đây bà con không còn nơm nớp lo sợ tai nạn mỗi khi đi làm rẫy. Chính trên những dải đất sạch này, hành lang an toàn đã mở ra để các đội quy tập hài cốt liệt sĩ tiến sâu vào từng khe núi, hang đá để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Sứ mệnh hồi sinh lòng đất

Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”, công tác rà phá bom mìn được xác định là một trong 5 mục tiêu trọng tâm, trong đó, tỉnh Tuyên Quang là một trong các địa bàn trọng điểm. Cụ thể hóa mục tiêu trên, toàn tỉnh được giao làm sạch 4.460 ha đất ô nhiễm bom mìn, tập trung tại 12 xã biên giới. Trước khối lượng công việc lớn và thách thức do địa hình núi cao, các đội rà phá chuyên trách của Bộ Quốc phòng và Quân khu 2 đã được tăng cường về Tuyên Quang, quyết tâm tăng tốc để hoàn thành 100% chỉ tiêu trong tháng 11/2026. Cùng với sự hỗ trợ của lực lượng chủ lực, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chủ động huy động tối đa mọi nguồn lực, triển khai phương châm “cuốn chiếu” rà phá đến đâu bàn giao đất sạch đến đó.

Đội thi công rà phá bom mìn, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh thực hiện nhiệm vụ tại thôn Mã Hoàng Phìn, xã Minh Tân.

Chia sẻ về quyết tâm thực hiện nhiệm vụ, Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết: “Để đáp ứng yêu cầu khắt khe của chiến dịch, đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với 26 đơn vị thi công, huy động 170 đội rà phá và 2 đội giám sát với tổng quân số hơn 3.000 cán bộ, chiến sĩ. 100% lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ đều được huấn luyện bài bản và trang bị phương tiện hiện đại. Mục tiêu thi công đúng quy trình, bảo đảm an toàn tuyệt đối, tạo mặt bằng sạch nhanh nhất để phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ”.

Nhờ sự hiệp đồng nhịp nhàng và quyết tâm “vượt nắng, thắng mưa” của các cán bộ, chiến sĩ, công tác rà phá bom mìn trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả quan trọng. Đến nay, tổng diện tích đất được làm sạch tại các xã biên giới vượt mốc 3.857 ha, đạt trên 86% kế hoạch giao trong chiến dịch. Trong đó, có 13 đơn vị xuất sắc hoàn thành 100% khối lượng thi công, tiêu biểu như Lữ đoàn 239, Lữ đoàn 249, Tổng công ty Lũng Lô, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên...

Mỗi mét đất sạch hôm nay chính là một “mạch máu” bình yên được khơi thông. Lòng đất biên cương đang hồi sinh từng ngày, thắp sáng niềm tin để bà con yên tâm bám bản, làm giàu trên quê hương, đồng thời sẽ mở ra hành lang an toàn đón các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ.

Bài, ảnh: Phạm Hoan