Sử dụng mạng xã hội an toàn, trách nhiệm

Khi khoảng cách về thiết bị và hạ tầng internet dần được thu hẹp, không ít người dân, nhất là ở khu vực nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số lại đối mặt với một “vùng trắng” mới là thiếu kỹ năng số và khả năng nhận diện thông tin. Sự bùng nổ của tin giả, tài khoản giả mạo và các thủ đoạn lừa đảo tinh vi cho thấy, phổ cập kỹ năng số không chỉ dừng lại ở việc biết dùng điện thoại thông minh, mà bắt buộc phải đi cùng với an toàn mạng.

Công an xã Ngọc Đường hướng dẫn người dân sử dụng mạng xã hội an toàn.

Tại thôn Bản Phùng, xã Lao Chải, nơi 100% dân cư là đồng bào Mông sinh sống, việc tiếp cận internet và mạng xã hội giúp bà con nâng cao nhận thức số, mở ra nhiều cơ hội học hỏi và kết nối. Tuy nhiên, tiếp cận công nghệ mới chỉ là bước đầu và nếu không đi kèm kỹ năng an toàn mạng, người dân rất dễ trở thành mục tiêu của các luồng thông tin sai lệch nếu thiếu kỹ năng.

Không chỉ đối mặt với tin giả, người dân vùng cao còn là mục tiêu của tội phạm công nghệ cao. Cuối tháng 5/2026, bà H.T.D., xã Hồng Thái nhận được cuộc gọi và tin nhắn Zalo từ một đối tượng tự xưng là cán bộ Hải quan, thông báo gia đình bà nhận được món quà từ nước ngoài gửi về trị giá hơn 1 tỷ đồng. Để nhận quà, đối tượng yêu cầu bà chuyển trước 150 triệu đồng tiền “phí” và liên tục nhắn tin thúc giục.

Nhớ lại những nội dung tuyên truyền về thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, bà D. nhận thấy điều bất thường nên không làm theo mà chủ động báo ngay cho Công an xã.

Nếu ở Bản Phùng, kỹ năng an toàn mạng giúp người dân xây dựng “sức đề kháng” trước tin giả và các luận điệu sai lệch, thì tại xã Hồng Thái, kiến thức an toàn thông tin lại giúp bà con chủ động phòng ngừa lừa đảo trực tuyến để bảo vệ tài sản. Hai câu chuyện trên là minh chứng rõ nét cho thấy trong môi trường số, xóa “vùng trắng” không chỉ dừng lại ở việc phủ sóng hay đưa thiết bị đến với bà con, mà cốt lõi là phải trang bị cho người dân kỹ năng tiếp nhận, kiểm chứng và tự bảo vệ mình trước thông tin độc hại.

Ở xã Thượng Lâm, địa phương có trên 90% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, công tác nắm bắt thông tin trên không gian mạng được triển khai bài bản và thường xuyên. Thông qua các trang/nhóm Zalo thôn bản, Fanpage của xã, bộ phận chuyên trách liên tục rà soát những ý kiến, bình luận của người dân xung quanh các vấn đề “nóng” như thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng hay chính sách an sinh xã hội. Ngay khi phát hiện các băn khoăn hoặc thông tin chưa chính xác, lực lượng chức năng kịp thời tham mưu cho cấp ủy, chính quyền để đưa ra lời giải thích minh bạch, định hướng dư luận ngay từ cơ sở.

Đồng chí Nguyễn Văn Hòa, Bí thư Đảng ủy xã Thượng Lâm cho biết: “Thay vì thụ động chờ thông tin sai xuất hiện mới xử lý, chúng tôi chủ động theo dõi tâm tư của bà con qua các kênh giao tiếp số và Tổ công nghệ số cộng đồng. Nhờ nắm chắc tình hình thực tế, Đảng ủy xã kịp thời chỉ đạo giải tỏa các thắc mắc, không để kẻ xấu lợi dụng kích động hay lan truyền tin giả”.

Song hành với nỗ lực của chính quyền, yếu tố quyết định vẫn là kỹ năng tự bảo vệ của chính người dân trước ma trận lừa đảo trực tuyến. Trung tá Ngô Văn Khương, Trưởng Công an xã Ngọc Đường cho biết: “Tuyên truyền về an toàn trên không gian mạng không thể nói chung chung mà phải đến tận từng nhà, vào tận từng thôn bản với cách truyền tải sát thực tế. Lực lượng công an tập trung “bắt bệnh” các thủ đoạn lừa đảo mới, nhắc nhở bà con không truy cập vào đường link lạ, không lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng, từ đó giúp người dân chủ động làm chủ không gian số”.

Xóa “vùng trắng” kỹ năng số chính là giúp mỗi người dân có thêm một “tấm lá chắn”, để bước vào không gian mạng chủ động, an toàn và có trách nhiệm.

Bài, ảnh: Minh Hoa