Hồi sinh đất biên cương

Trên những sườn núi đá biên cương từng oằn mình trong khói lửa chiến tranh, người lính công binh hôm nay vẫn ngày ngày lặng lẽ dò tìm, thu gom từng quả mìn, đầu đạn còn sót lại.

Cán bộ, chiến sĩ Đội rà phá bom mìn thuộc Tổng công ty Thái Sơn thực hiện nhiệm vụ tại thôn Na Cạn, xã Cán Tỷ.

Lặng thầm trên triền đá

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, mặt trận Hà Tuyên là một trong những chiến trường ác liệt nhất. Từ năm 1979 đến năm 1989, nơi đây ghi dấu sự tham gia chiến đấu của 16 Sư đoàn, 4 Lữ đoàn cùng nhiều lực lượng địa phương. Theo thống kê của Ban Liên lạc mặt trận Vị Xuyên, có khoảng trên 4.300 liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trên mảnh đất biên cương này.

Gần bốn thập kỷ đã trôi qua, nhưng hậu quả chiến tranh vẫn còn hiện hữu. Dưới những tán rừng, trên các triền núi đá tai mèo hay sâu trong lòng đất, nhiều loại bom, mìn, vật nổ vẫn còn sót lại, trở thành mối nguy hiểm thường trực đối với người dân và là trở ngại lớn đối với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện còn hơn 95.363 ha đất bị ô nhiễm bom mìn, vật nổ các loại; trong đó có 19.513 ha ô nhiễm nặng. Đến nay, các lực lượng chức năng đã rà phá được hơn 21.513 ha, đạt 22,55%. Riêng diện tích ô nhiễm nặng còn gần 2.000 ha đang được tập trung xử lý tại 12 xã biên giới.

Đầu tháng Sáu, chúng tôi có mặt tại thôn Na Cạn, xã Cán Tỷ. Giữa các dãy núi đá vôi dựng đứng, tiếng máy dò kim loại đều đặn vang vọng. Trên sườn dốc cheo leo, cán bộ, chiến sĩ đội rà phá bom mìn miệt mài thực hiện từng thao tác theo đúng quy trình kỹ thuật, thận trọng trong từng bước dò tìm.

Thượng tá Bùi Tuấn Anh, Chỉ huy thi công Đội rà phá bom mìn thuộc Tổng công ty Thái Sơn (Bộ Quốc phòng), cho biết: Có những ngày, cán bộ, chiến sĩ phải vượt dốc hàng giờ mới tiếp cận được vị trí thi công. Tuy nhiên, xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, các lực lượng luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đến nay, đơn vị đã hoàn thành hơn 70% khối lượng công việc theo kế hoạch. Trong quá trình thi công, lực lượng rà phá đã phát hiện, xử lý an toàn trên 440 vật nổ các loại, gồm lựu đạn, đạn pháo, mìn bộ binh và nhiều vật thể kim loại còn sót lại sau chiến tranh.

Đại úy Đỗ Văn Thức, Đội trưởng Đội rà phá bom mìn, thôn Na Cạn chia sẻ: “Sau mỗi lần phát hiện và xử lý an toàn một quả mìn hay đầu đạn còn sót lại, chúng tôi đều cảm thấy rất vui. Công việc không chỉ góp phần bảo đảm an toàn cho người dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi để các đội tìm kiếm tiếp cận những khu vực có khả năng còn hài cốt liệt sĩ”.

Trả lại bình yên, nối dài nghĩa tình

Cùng với nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho đời sống, sản xuất của Nhân dân, công tác rà phá bom mìn còn có ý nghĩa đặc biệt trong hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, hiện có 26 đơn vị với 170 đội thi công thực hiện rà phá trên 4.460 ha đất ô nhiễm bom mìn. Đến nay, các đơn vị đã hoàn thành hơn 2.513 ha, đạt trên 56% khối lượng. Quá trình thi công đã phát hiện, thu gom, xử lý an toàn hơn 22.000 vật nổ các loại. Kết quả này góp phần làm sạch đất đai, bảo đảm an toàn cho Nhân dân, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện hiệu quả công tác đền ơn đáp nghĩa.

Đại tá Nguyễn Hoài Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh nhấn mạnh: “Công tác rà phá bom mìn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Chúng tôi chỉ đạo các lực lượng tập trung nhân lực, phương tiện, đẩy nhanh tiến độ thi công, bảo đảm an toàn tuyệt đối, tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng tìm kiếm tiếp cận hiện trường. Mỗi mét vuông đất được làm sạch là thêm một cơ hội để đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ”.

Phía trước vẫn còn nhiều khó khăn khi hàng chục nghìn héc-ta đất trên địa bàn tỉnh vẫn còn ô nhiễm bom mìn, vật nổ. Tuy nhiên, trên những sườn núi đá biên cương từng nhuốm màu khói lửa chiến tranh, hành trình rà phá vẫn đang được các lực lượng chức năng kiên trì thực hiện, mang lại hy vọng trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, đưa các anh trở về với đồng đội, quê hương và người thân sau nhiều năm chờ đợi.

Bài, ảnh: Thanh Thủy