Đổi mới đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang bước vào kỷ nguyên của Cách mạng công nghiệp lần thứ Tư, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn không còn đơn thuần là việc truyền nghề truyền thống. Đây đã trở thành một nhiệm vụ mang tính đột phá nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Xác định rõ vấn đề này, thời gian qua, tỉnh Tuyên Quang đã và đang chú trọng, khẳng định đào tạo nghề là nội dung trọng tâm trong phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu mới của thời đại. Việc đổi mới đào tạo nghề cho lao động nông thôn chính là “chìa khóa” cho phát triển bền vững.

Một trong những điểm cần quan tâm nhất chính là việc xác định lại vị thế của người lao động. Nông dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải là chủ thể, là trung tâm của mọi quá trình phát triển. Vì vậy, công tác đào tạo nghề hiện nay cần chuyển dịch mạnh mẽ từ đào tạo những gì cơ sở có sang đào tạo những gì người lao động và thị trường cần. Sự đổi mới này đòi hỏi công tác đào tạo phải bám sát quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, cơ sở. Việc dạy nghề phải đi đôi với tạo việc làm, tăng năng suất lao động và thực chất là nâng cao thu nhập cho người dân. Chỉ khi người nông dân thấy được giá trị kinh tế trực tiếp từ việc học nghề, họ mới thực sự chủ động tham gia và gắn bó với đồng ruộng, quê hương.

Để không bị bỏ lại phía sau, đào tạo nghề cho lao động nông thôn cũng cần phải được "số hóa" và "xanh hóa". Tỉnh đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, việc đào tạo phải gắn liền với kỹ năng số và năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong đó cần tập trung vào các ngành nghề ứng dụng công nghệ cao như kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi hiện đại, sản xuất giống cây trồng và chế biến nông - lâm sản. Đặc biệt, kỹ năng thương mại điện tử là một mắt xích quan trọng giúp người nông dân chủ động trong khâu tiêu thụ sản phẩm, xóa bỏ dần sự lệ thuộc vào các khâu trung gian. Đổi mới phương thức đào tạo linh hoạt hơn, kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến; đẩy mạnh học liệu số và đào tạo tại cộng đồng giúp lao động vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận tri thức mà không bị rào cản về địa lý.

Hiệu quả thực chất của đào tạo nghề được đo lường bằng tỷ lệ có việc làm và mức thu nhập sau khóa học, do vậy tỉnh cũng đặt mục tiêu là ít nhất 80% người lao động sau đào tạo có việc làm phù hợp. Để đạt được con số này, mối liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp và hợp tác xã là yếu tố quyết định. Việc hình thành đội ngũ lao động nông thôn có tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động và tư duy kinh tế tuần hoàn sẽ tạo ra sức hút lớn đối với các nhà đầu tư vào khu vực nông thôn. Đồng thời, phát huy vai trò của các nghệ nhân, nông dân sản xuất giỏi trong việc truyền nghề "cầm tay chỉ việc" sẽ giúp tri thức được chuyển giao một cách tự nhiên và hiệu quả nhất tại chính địa phương. Công tác đào tạo nghề cũng cần ưu tiên đặc biệt cho các nhóm yếu thế, thanh niên, phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số. Việc lồng ghép đào tạo nghề với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển du lịch cộng đồng không chỉ giúp giảm nghèo bền vững mà còn bảo vệ được các giá trị truyền thống của quê hương.

Với mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 72% vào năm 2030, tỉnh đang hy vọng tạo ra một diện mạo mới cho nguồn nhân lực nông thôn, tin tưởng vào một thế hệ "nông dân chuyên nghiệp" mới. Họ chính là những người đủ bản lĩnh, kiến thức và kỹ năng để làm chủ công nghệ, làm giàu trên chính mảnh đất của mình, góp phần xây dựng nông thôn ngày càng văn minh, hiện đại. Đây cũng chính là nền tảng để nâng cao Chỉ số phát triển con người (HDI) và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, bền vững.

H.Anh