Động lực để người trẻ dấn thân vào khoa học, công nghệ: Mở ra môi trường thử nghiệm và cống hiến

Trải nghiệm sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (Khu công nghệ cao Hòa Lạc). Ảnh: Tiến Kim

Khơi dậy tinh thần khởi nghiệp

Trong nhiều năm qua, khoa học - công nghệ ở Việt Nam tuy có bước tiến, nhưng vẫn chưa tạo được sức hút đủ mạnh đối với đông đảo người trẻ. Không ít sinh viên giỏi sau khi tốt nghiệp đã lựa chọn các ngành nghề có thu nhập nhanh và ổn định hơn, thay vì dấn thân vào nghiên cứu khoa học, công nghệ. Một số bạn trẻ có ý tưởng đổi mới sáng tạo nhưng gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn lực, thiếu môi trường thử nghiệm, thiếu cơ chế hỗ trợ hoặc thiếu “đầu ra” cho sản phẩm nghiên cứu. Vì thế, câu chuyện làm thế nào để khoa học, công nghệ trở thành một lựa chọn nghề nghiệp hấp dẫn đối với giới trẻ vẫn luôn là vấn đề lớn.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ra đời đã góp phần tháo gỡ tâm lý đó. Điều quan trọng nhất mà Nghị quyết mang lại không chỉ là các cơ chế hỗ trợ mà còn là niềm tin. Theo PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, Nghị quyết số 57-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt ở việc khẳng định khoa học, công nghệ là động lực quan trọng nhất để đất nước bứt phá.

“Muốn đi nhanh và đi xa, phải dựa vào trí tuệ và sáng tạo. Nghị quyết số 57-NQ/TW là sự khẳng định mạnh mẽ rằng, Việt Nam coi trọng đội ngũ trí thức, đặc biệt là trí thức trẻ. Khi niềm tin được củng cố, người trẻ sẽ có động lực dấn thân”, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.

Tại Hà Nội, những năm gần đây, các hoạt động thúc đẩy nghiên cứu khoa học trong trường học và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được quan tâm rõ rệt. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Trung tâm Sáng tạo và Khởi nghiệp sinh viên không chỉ ươm mầm ý tưởng mà còn kết nối với 6 trường kỹ thuật khác trong nhóm 7 trường đại học kỹ thuật hàng đầu Việt Nam để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nhà trường thường xuyên tổ chức các ngày hội khởi nghiệp, nơi sinh viên gặp gỡ doanh nghiệp công nghệ, quỹ đầu tư và chuyên gia, qua đó mở rộng mạng lưới hợp tác.

Hay như tại Đại học Quốc gia Hà Nội, “Vườn ươm khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo” được thành lập năm 2024 nhằm hỗ trợ ươm tạo công nghệ, phát triển doanh nghiệp spin-off và thúc đẩy đưa sản phẩm nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Chương trình DormLab “Ươm mầm khởi nghiệp từ ký túc xá” với cuộc thi “Sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” đã góp phần khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong sinh viên. Đồng thời, Đại học Quốc gia Hà Nội thông qua các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp đã mở rộng hợp tác với hệ sinh thái khởi nghiệp trong nước và quốc tế, kết nối với các quỹ đầu tư và tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp nhằm tạo điều kiện cho sinh viên, nhà khoa học tiếp cận nguồn lực phát triển dự án…

Hướng tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững

Thực tế tại các trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp cho thấy, khi môi trường nghiên cứu ngày càng cởi mở, khoa học, công nghệ đang dần trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với giới trẻ. Lê Thu Hà, sinh viên ngành Công nghệ thông tin (Đại học Bách khoa Hà Nội) chia sẻ: “Trước đây em từng nghĩ nghiên cứu khoa học chỉ dành cho những người học lên cao hoặc làm việc trong các viện nghiên cứu chuyên sâu. Nhưng vài năm gần đây, em thấy cơ hội đã rộng mở hơn. Ngay từ khi là sinh viên, em có thể tham gia nhóm nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo, được hướng dẫn làm đề tài, tham dự các cuộc thi đổi mới sáng tạo. Những chương trình như vậy giúp em tin rằng khoa học, công nghệ không còn là một lĩnh vực xa vời”.

Ở góc độ chuyên gia, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức - Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, sự ra đời của Nghị quyết số 57-NQ/TW là một cơ hội đặc biệt quan trọng, mở ra dư địa phát triển mạnh mẽ cho đội ngũ nhân lực chất lượng cao của Việt Nam. Khi Nghị quyết tạo được cơ chế và môi trường thuận lợi, nguồn nhân lực trình độ cao sẽ có điều kiện “thăng hoa”, phát huy năng lực và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển đất nước.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cũng cho rằng, thế mạnh của người Việt Nam nằm ở nền tảng đào tạo bài bản, thể hiện rõ qua các trường đại học trọng điểm như Đại học Quốc gia Hà Nội và nhiều cơ sở đào tạo uy tín khác. Thực tế cho thấy, khi hội nhập quốc tế, nền tảng kiến thức của sinh viên Việt Nam không hề thua kém sinh viên các trường đại học hàng đầu và đặc biệt nổi trội ở các lĩnh vực như công nghệ thông tin, toán học, vật lý, cơ học. Đây chính là lợi thế quan trọng, tạo tiền đề để đội ngũ kỹ sư và người trẻ Việt Nam bứt phá trong giai đoạn hiện nay.

Có thể nói, Nghị quyết số 57-NQ/TW không chỉ mở ra cơ hội mà còn khơi dậy khát vọng mạnh mẽ trong giới trẻ khát vọng làm chủ công nghệ, tạo ra sản phẩm “made in Vietnam”, khẳng định trí tuệ Việt Nam trên bản đồ thế giới. Khi chính sách đúng hướng, môi trường thuận lợi và nhân tài được trọng dụng, khoa học, công nghệ sẽ không còn là “đường khó”, mà trở thành con đường hấp dẫn để người trẻ lựa chọn và gắn bó. Quan trọng hơn, khi ngày càng nhiều bạn trẻ dấn thân vào lĩnh vực này, đó không chỉ là thành công của một nghị quyết mà còn là nền tảng để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của tri thức, sáng tạo và phát triển bền vững.