Phát triển đồng bộ hệ sinh thái cho ngành bán dẫn

Hiện nay, Khu công nghệ cao TP Hồ Chí Minh đang có 37 dự án trong lĩnh vực điện tử, vi mạch với tổng vốn đầu tư hơn 7,7 tỷ USD. Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới, như: Intel, Samsung, Marvell Technology, Renesas Electronics, Siemens EDA và Ampere Computing... đã đầu tư và triển khai hoạt động. Để thúc đẩy lĩnh vực này, thành phố đã triển khai nhiều chính sách cụ thể. UBND TP Hồ Chí Minh đã ký kết hợp tác với tập đoàn công nghệ Advanced Micro Devices và Intel nhằm đào tạo khoảng 9.000 nhân lực bán dẫn đến năm 2030. Cùng với đó, ban hành kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2050. Mục tiêu là xây dựng ít nhất một trung tâm nghiên cứu và phát triển đạt chuẩn quốc tế, gắn với các công nghệ số cốt lõi: Trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, internet vạn vật, dữ liệu lớn và blockchain.

Khu vực vận hành và sản xuất tại nhà máy Intel trong Khu công nghệ cao TP Hồ Chí Minh.

Theo PGS, TS Phạm Trần Vũ, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh), hợp tác “3 nhà” (Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp) là động lực quan trọng thúc đẩy nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực bán dẫn. Tuy nhiên, mô hình hợp tác này vẫn còn những hạn chế. Các chương trình do Nhà nước triển khai có quy mô lớn nhưng thiếu linh hoạt; trong khi mô hình do doanh nghiệp dẫn dắt còn nhỏ lẻ, thiếu tính bền vững. Các vướng mắc về cơ chế, tài chính và sở hữu trí tuệ vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Để phát triển công nghiệp bán dẫn trở thành trụ cột, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế hợp tác “3 nhà”, đổi mới quản lý nhiệm vụ khoa học-công nghệ, xây dựng cơ chế đồng tài trợ, chia sẻ rủi ro và hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ. Đồng thời, cần cụ thể hóa chính sách phát triển ngành, xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói, kiểm định. Về nguồn nhân lực, cần phát triển mô hình đào tạo gắn kết giữa lý thuyết và thực hành, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp. Cùng với đó, cần phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị, phát triển công nghiệp hỗ trợ và hình thành các sản phẩm chiến lược.

Theo góc nhìn quốc tế, ông Kim Yong Tae, Tổng giám đốc Công ty TNHH Letuin High-Tech Việt Nam nhấn mạnh rằng nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt quyết định sự phát triển của ngành bán dẫn. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt, đầu tư vào hạ tầng nghiên cứu và tăng cường liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp. Tuy vậy, mô hình đào tạo truyền thống có chi phí lớn, khó mở rộng quy mô. Vì thế, việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo, thực tế mở rộng (VR/XR) và mô hình “metaverse giáo dục” được xem là giải pháp mới, cho phép mô phỏng môi trường sản xuất bán dẫn trong không gian 3D, giúp người học tiếp cận công nghệ thực tế với chi phí thấp hơn, an toàn hơn và hiệu quả đào tạo cao hơn.