Thành lập mạng lưới quan trắc, cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia

​Theo Quyết định, Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia được thành lập trên cơ sở kết nối, liên kết các cơ quan, đơn vị hiện có thuộc các bộ, ngành và địa phương có chức năng, nhiệm vụ liên quan.

Việc thiết lập và vận hành hệ thống quan trắc phóng xạ môi trường nhằm theo dõi thường xuyên, phát hiện kịp thời các diễn biến bất thường về phóng xạ trong môi trường trên diện rộng thuộc lãnh thổ Việt Nam và đáp ứng yêu cầu phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử trong tình hình mới.

Bên cạnh chức năng theo dõi, Mạng lưới có nhiệm vụ cung cấp thông tin, dữ liệu phục vụ cảnh báo sớm và ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân, phòng thủ dân sự và bảo đảm an ninh hạt nhân. Các dữ liệu quan trắc được quản lý, chia sẻ trên nền tảng số quốc gia, phục vụ hoạt động quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử cũng như các lĩnh vực liên quan.

Một nội dung đáng chú ý là Mạng lưới không chỉ giám sát các nguồn phóng xạ trong nước mà còn theo dõi, đánh giá ảnh hưởng của các cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân ngoài lãnh thổ có thể tác động đến Việt Nam. Đồng thời, hệ thống được yêu cầu tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về môi trường, góp phần hoàn thiện hạ tầng dữ liệu phục vụ quản lý tổng thể.

Theo Quyết định, Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia được tổ chức thống nhất trong phạm vi cả nước. Hệ thống bao gồm:

- Trung tâm điều hành quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường (Trung tâm điều hành) đặt tại thành phố Hà Nội do Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam) phụ trách.

- Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp vùng ( Trạm vùng) gồm có 4 trạm: Tại thành phố Hà Nội do Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân phụ trách; tại thành phố Đà Nẵng do Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ-Cơ sở Chiếu xạ Đà Nẵng phụ trách; tại Lâm Đồng do Viện Nghiên cứu hạt nhân phụ trách; tại Thành phố Hồ Chí Minh do Trung tâm Hạt nhân Thành phố Hồ Chí Minh phụ trách.

- Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp tỉnh (Trạm địa phương) gồm 34 trạm đặt tại các tỉnh, thành phố. Bên cạnh đó, có Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp cơ sở (Trạm cơ sở) và Hệ thống trinh sát, giám sát, quan trắc, cảnh báo phóng xạ môi trường trong Quân đội ( Hệ thống quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường trong quân đội).

Mạng lưới được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc phối hợp, liên thông, chia sẻ thông tin, dữ liệu; bảo đảm thống nhất, đồng bộ và hiệu quả. Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối của Mạng lưới, có trách nhiệm chủ trì điều phối hoạt động chung.

Việc thành lập Mạng lưới được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực giám sát môi trường phóng xạ, chủ động phát hiện và xử lý các rủi ro, đồng thời phục vụ hiệu quả yêu cầu phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử trong giai đoạn tới.