Đẩy mạnh xuất khẩu đặc sản từ hệ sinh thái liên kết chặt chẽ

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: Nghiêm Lan

Ngày 14-9, Tạp chí Công Thương tổ chức tọa đàm “Đưa đặc sản vùng cao vươn ra thế giới - Từ lợi thế bản địa đến thương hiệu quốc tế”.

Đánh giá về tiềm năng thị trường, ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam khẳng định, sản vật vùng cao sở hữu lợi thế cạnh tranh lớn nhờ điều kiện tự nhiên đặc thù, phương thức canh tác thuần tự nhiên và chiều sâu văn hóa cộng đồng - đáp ứng đúng xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới. Dù vậy, ông chỉ ra "điểm nghẽn" nằm ở năng lực xuất khẩu của khối doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) còn hạn chế, từ tổ chức sản xuất, áp dụng công nghệ đến khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, bà Trần Minh Anh, đại diện HTX Miến dong Tài Hoan (Thái Nguyên) - đơn vị đã xuất khẩu thành công hơn 40 tấn miến sang Séc, Mỹ, Australia và Hàn Quốc cho biết, quy trình đưa một sản phẩm truyền thống ra thế giới đòi hỏi hơn một năm kiểm định dư lượng, hoàn thiện bao bì và hồ sơ pháp lý.

“Việc đạt chứng nhận OCOP 5 sao quốc gia (năm 2021, công nhận lại năm 2024) cùng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm đã trở thành "tấm hộ chiếu" quan trọng giúp sản phẩm tạo niềm tin với đối tác quốc tế”, bà Minh Anh chia sẻ.

Biến lợi thế bản địa thành thương hiệu để hàng Việt vươn xa trên thị trường quốc tế. Ảnh: Bảo Trung

Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, các chương trình OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu đã giúp chuẩn hóa mẫu mã, chất lượng bước đầu. Đặc biệt, ngày 6/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình "Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030" (GoGlobal) theo Quyết định số 626/QĐ-TTg.

Ông Tiến nhấn mạnh sự khác biệt của GoGlobal là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ bài bản theo ngành hàng, chuyển từ bán hàng đơn thuần sang kết hợp trình diễn văn hóa và kể câu chuyện bản địa, nâng tầm vị thế nông sản Việt Nam.

Để tháo gỡ triệt để các rào cản, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, ông Tô Hoài Nam đề xuất giải pháp then chốt là phân loại các chủ thể sản xuất theo ba nhóm mức độ sẵn sàng xuất khẩu để thiết kế các chính sách hỗ trợ trúng và đúng, tránh tình trạng dàn trải nguồn lực. Đồng thời, công tác hỗ trợ cần được đẩy sâu xuống tận cấp cơ sở, xây dựng một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, hiệp hội ngành hàng và các doanh nghiệp xuất khẩu.

Cùng góc độ chính sách, ông Nguyễn Minh Tiến khẳng định, việc triển khai Chương trình GoGlobal sẽ tạo dựng khung khổ hỗ trợ đồng bộ theo nhóm ngành hàng, chuyển dịch tư duy xúc tiến thương mại từ bán sản phẩm đơn thuần sang chiến lược "xuất khẩu văn hóa", lồng ghép các câu chuyện bản địa để nâng tầm giá trị thương hiệu quốc gia.

"Chúng tôi mong muốn qua việc đưa những sản phẩm đặc sản vươn tầm thế giới có thể khẳng định văn hóa, tầm vóc và vị thế của đất nước Việt Nam, không chỉ thuần túy về mặt phát triển kinh tế," ông Tiến nhấn mạnh.