Di sản trên giấy bản

Không hiện hữu bằng những dấu tích đồ sộ, di sản của đồng bào Dao Đỏ thôn Thanh Sơn, xã Bắc Quang được trao truyền lặng lẽ qua từng tờ giấy bản mộc mạc.

Từ những nguyên liệu tự nhiên sẵn có nơi núi rừng, qua đôi bàn tay cần mẫn của người Dao Đỏ, vầu non được chẻ, ngâm nước, nghiền thành bột, hòa với nhựa cây Bo, tráng trên khuôn, ép rồi phơi khô thành giấy bản. Giấy bản được dùng trong thờ cúng, Lễ Cấp sắc, viết chữ Nôm Dao và nhiều nghi lễ truyền thống. Năm 2018, kỹ thuật làm giấy bản nơi đây được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị của nghề thủ công đã được trao truyền qua hơn một thế kỷ.

Thôn Thanh Sơn hiện có 309 hộ, 7 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào Dao Đỏ chiếm khoảng 65%. Gần 70 hộ vẫn gắn bó với nghề, mỗi năm làm ra khoảng 30.000 bục giấy, giá bán từ 220.000 - 250.000 đồng/bục. Giữa nhịp sống mới, nghề xưa vẫn bền bỉ hiện diện, vừa tạo sinh kế, vừa nuôi dưỡng niềm tự hào và bản sắc cộng đồng.

Nhiều gia đình ở Thanh Sơn vẫn bền bỉ giữ nghề, vừa tạo sinh kế, vừa nối dài truyền thống của người Dao Đỏ.

Vầu non - nguyên liệu chính làm giấy bản sau khi ngâm, nghiền thành bột được hòa trong bể và đảo đều trước khi tráng giấy.

Bột giấy được đưa lên khuôn, qua những thao tác nhẹ và đều tay để định hình từng lớp giấy mỏng.

Sau khi ép, giấy bản được tách thành từng thếp, đo và gấp cẩn thận theo kích thước quy định.

Phơi giấy bản.

Đóng dấu đỏ trên giấy bản trước khi sử dụng trong các nghi lễ truyền thống của người Dao Đỏ.

Phóng sự ảnh: Thu Phương