Nghệ nhân thắp sáng mùa trăng

Mỗi mùa Trung thu, anh Triệu Hồng Phong, tổ dân phố Kim Phú 42, phường Minh Xuân lại tất bật với khung tạo hình, giấy màu, hệ thống đèn điện. Từ những mô hình đơn giản làm cho trẻ em trong khu dân cư vui hội trăng rằm, anh đã không ngừng tìm tòi, sáng tạo để mỗi sản phẩm không chỉ đẹp, sinh động mà còn kể một câu chuyện về văn hóa, lịch sử và con người quê hương.

Anh Triệu Hồng Phong.

Được đào tạo nghề điện nước dân dụng, anh Phong bén duyên với nghề làm mô hình Trung thu từ niềm đam mê nghệ thuật và sáng tạo. Hơn 20 năm trước, khi phong trào làm đèn Trung thu ở các khu dân cư phát triển, anh cùng bà con trong khu chẻ tre, uốn nứa làm khung, dán giấy, lắp bóng điện. Những mô hình ban đầu còn đơn giản, nhưng giúp trẻ nhỏ trong khu phố có thêm niềm vui trong đêm hội trăng rằm.

Niềm vui ấy dần trở thành đam mê. Từ con thỏ đánh trống, chiếc xe tăng, đến con thuyền…, qua mỗi mùa Trung thu, những sản phẩm của anh ngày một lớn hơn, cầu kỳ hơn. Thấy anh khéo tay, lại am hiểu kỹ thuật, nhiều tổ dân phố tìm đến nhờ thiết kế, thi công hoặc tư vấn cách làm. Anh cũng được nhiều nơi đặt làm mô hình tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Lạng Sơn, Cao Bằng, Phú Thọ…

Nghề điện trở thành lợi thế để anh tạo nên nét riêng cho các sản phẩm. Không còn là những chiếc đèn chỉ phát sáng, qua bàn tay anh, cọn nước có thể quay, cối giã gạo nhịp nhàng lên xuống, quả còn xoay chuyển… Hệ thống mô-tơ, điện và ánh sáng được tính toán, lắp đặt khéo léo khiến những hình ảnh vốn quen thuộc trong đời sống đồng bào các dân tộc trở nên sinh động giữa phố hội.

Cách làm mô hình cũng thay đổi theo thời gian. Trước đây, để tạo hình một sản phẩm lớn, anh phải dùng than, phấn vẽ trực tiếp xuống sân, căn chỉnh từng đường nét rồi mới uốn khung. Nay, anh sử dụng máy tính dựng hình 3D, tính toán trước kích thước, tỷ lệ và kết cấu. Kỹ thuật hiện đại giúp công việc chính xác hơn, nhưng điều anh luôn chú trọng là giữ được nét mềm mại, gần gũi của những mô hình Trung thu truyền thống.

Theo anh Phong, làm một mô hình lớn không khó bằng làm sao để mô hình ấy có “hồn”. Anh chia sẻ: “Khi nhìn vào chiếc đèn Trung thu phải thấy được sự gần gũi, thân thiện. Với những con vật, từ tay, chân đến mắt, mũi phải thể hiện được nét tinh nghịch, sinh động. Có thể cách điệu, nhấn nhá nhưng cuối cùng quan trọng nhất vẫn là cái hồn cốt”.

Có lẽ vì thế, anh không muốn sản phẩm của mình chỉ dừng lại ở sự hoành tráng hay bắt mắt. Mỗi ý tưởng đều được anh gắn với một câu chuyện. “Về miền cổ tích” với hình ảnh đôi trai gái Tày và chim phượng hoàng gợi nhắc những câu chuyện về vùng đất Nà Hang; “Ký ức Điện Biên” tái hiện dấu ấn của Chiến thắng Điện Biên Phủ; mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào đưa những địa danh của quê hương cách mạng vào không gian lễ hội.

Năm nay, anh tiếp tục lựa chọn một hình ảnh rất đỗi thân thuộc để xây dựng mô hình “Bộ ấm chè và đóa hoa chè”. Ý tưởng bắt nguồn từ chén trà trong đời sống thường ngày và nét đẹp hiếu khách của người dân xứ Tuyên. Với anh, chén trà mời khách không đơn thuần là thức uống, mà còn gửi gắm lời chào thân tình, sự cởi mở, mến khách của người Tuyên Quang đối với bạn bè, du khách gần xa.

Ông Trịnh Văn Phú, Tổ trưởng Tổ dân phố Kim Phú 42 cho biết: “Anh Triệu Hồng Phong là người có nhiều kinh nghiệm, tâm huyết và luôn có những ý tưởng mới trong làm mô hình Trung thu. Nhiều năm qua, những mô hình do anh thực hiện đã góp phần tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng và duy trì phong trào Trung thu của tổ dân phố”.

Qua nhiều mùa tham gia các cuộc thi mô hình tại Lễ hội Thành Tuyên, những sản phẩm anh trực tiếp thiết kế, thi công đã được ghi nhận, đạt giải cao. Mỗi lần dự thi cũng là một lần anh tìm tòi ý tưởng mới, không chỉ tạo ra những tác phẩm đẹp, mà còn góp phần gìn giữ, tiếp nối một nét văn hóa cộng đồng đặc sắc của người dân xứ Tuyên mỗi mùa trăng tháng Tám.

Bài, ảnh: Ngọc Ngân