Mỹ công bố lệnh trừng phạt mới đối với Iran

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong cuộc họp báo công bố các lệnh trừng phạt mới nhằm vào Iran chiều 24-8. Ảnh: Reuters

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố chiến dịch được triển khai theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump, mô tả đây là một trong những chiến dịch gây sức ép kinh tế quy mô lớn nhất mà Washington từng tiến hành nhằm vào một đối thủ.

Theo ông Bessent, chiến dịch sẽ mở rộng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với những thực thể và quốc gia có quan hệ kinh tế với Iran, đồng thời nhắm tới nhiều lĩnh vực quan trọng như tài sản kỹ thuật số, vàng, hàng không, công nghệ và vận tải biển.

Washington đặc biệt cảnh báo những tổ chức hỗ trợ Iran chuyển tiền hoặc rửa tiền. Ông Bessent cho biết bất kỳ thực thể nào tạo điều kiện cho các hoạt động này đều có thể bị loại khỏi hệ thống tài chính dựa trên đồng USD.

Tuy nhiên, một số biện pháp sẽ chưa được áp dụng ngay. Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho biết Washington muốn dành thời gian để các bên điều chỉnh hoạt động, nhưng cảnh báo quá trình thực thi sẽ diễn ra nhanh chóng. Ông cũng tiết lộ Mỹ có thể công bố việc trừng phạt một tổ chức tài chính lớn ngay trong tuần này.

Động thái mới được đưa ra sau khi chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố sẽ gia tăng sức ép kinh tế đối với Tehran. Trước đó, ông Bessent gọi kế hoạch này là một “ D-Day kinh tế”, tức một “cuộc tấn công kinh tế mang tính quyết định”, nhằm cắt đứt những nguồn lực tài chính duy trì chính quyền Iran.

Chiến dịch cũng đặt các đối tác thương mại của Iran, đặc biệt là những quốc gia vẫn mua dầu hoặc duy trì các kênh tài chính với Tehran, trước sức ép lớn hơn. Trung Quốc được đặc biệt chú ý do là một khách hàng dầu mỏ quan trọng của Iran. Reuters cho biết Mỹ đang tìm cách mở rộng phạm vi trừng phạt thứ cấp đối với các tổ chức và quốc gia tiếp tục giao dịch thương mại với Iran.

Mục tiêu rộng hơn của Mỹ là gây sức ép kinh tế nhằm buộc Iran mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu. Cuộc xung đột kéo dài 6 tháng qua đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển nhiên liệu và gây sức ép lên thị trường năng lượng quốc tế.

Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp mới vẫn là vấn đề gây tranh luận. Một số chuyên gia cho rằng Mỹ đã áp dụng nhiều vòng trừng phạt đối với Iran trong nhiều thập kỷ, nhưng Tehran vẫn duy trì được các mạng lưới thương mại và tài chính thay thế. Việc Washington mở rộng trừng phạt sang các quốc gia và tổ chức thứ ba cũng có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với những đối tác kinh tế lớn của Iran.

Về phía Iran, giới chức nước này cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ quốc gia nào hợp tác với chiến dịch trừng phạt mới của Mỹ. Tehran cho rằng các biện pháp kinh tế của Washington sẽ không buộc Iran khuất phục và có thể kéo theo những hệ lụy rộng hơn đối với khu vực.

Trong khi đó, Liên hợp quốc tiếp tục kêu gọi các bên bảo đảm hoạt động thương mại dân sự qua eo biển Hormuz. Tổng Thư ký António Guterres cảnh báo các tuyến hàng hải chiến lược không nên trở thành công cụ gây sức ép, đồng thời cho biết Liên hợp quốc sẵn sàng hỗ trợ giám sát hoạt động vận tải dân sự nếu các bên liên quan đồng thuận.