Thúc đẩy quyền tham gia

Chúng ta từng chứng kiến nghị lực sống phi thường của nhiều người khuyết tật biết vượt lên nghịch cảnh, tự viết nên hành trình đáng khâm phục. Nhưng bên cạnh những tấm gương giàu nghị lực biết vươn lên ấy, vẫn còn nhiều người khuyết tật đang chật vật giữa những rào cản của đời sống. Ngày Người Khuyết tật Việt Nam năm nay có chủ đề Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật - Kiến tạo đột phá phát triển.

Cầu nối từ Hội Bảo trợ Người khuyết tật

Toàn tỉnh có gần 6000 hội viên khuyết tật sinh hoạt tại 77 câu lạc bộ người khuyết tật xã, phường, 10 câu lạc bộ Phụ nữ khuyết tật, 9 câu lạc bộ văn nghệ, thể thao NKT, 2 câu lạc bộ thanh niên khuyết tật. Nhiều năm qua, các cấp Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi đã trở thành cầu nối quan trọng giữa người khuyết tật với cộng đồng.

Lãnh đạo Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi tỉnh tặng quà gia đình có 2 bố con bị khuyết tật phường Minh Xuân.

Riêng năm 2025, Tỉnh Hội Tuyên Quang đã hỗ trợ xây dựng nhà ở, trao học bổng, tặng phương tiện trợ giúp, tổ chức dạy nghề và giới thiệu việc làm cho hàng vạn người khuyết tật. Hội đã làm cầu nối thực hiện các chương trình hỗ trợ việc làm cho hộ gia đình người khuyết tật làm kinh tế từ nuôi bò sinh sản, nuôi dê, thỏ... tại các xã như Yên Nguyên, Bắc Quang, Quản Bạ...

Nhiều dự án cho người khuyết tật cũng được triển khai như dự án nâng cao năng lực tin học, nâng cao năng lực cho phụ nữ vùng cao. Đã tổ chức các hoạt động bảo trợ cho 2.700 lượt người khuyết tật, trị giá trên 3 tỷ đồng; 1000 người khuyết tật được hỗ trợ xe đạp, xe lăn, học bổng, làm nhà ở... trị giá gần 1 tỷ đồng.

Không chỉ dừng ở hỗ trợ vật chất, Hội còn góp phần thay đổi nhận thức xã hội thông qua các hoạt động truyền thông tôn vinh tấm gương vượt khó, hay các chương trình kết nối cộng đồng, giúp lan tỏa thông điệp tích cực: người khuyết tật không phải là gánh nặng, mà là một phần của xã hội, có quyền và có khả năng đóng góp.

Lãnh đạo Trung ương Hội BTNKT và trẻ mồ côi Việt Nam tặng quà học sinh khuyết tật trường tiểu học Sơn Lạc.

Vẫn còn định kiến

Thực tế cho thấy, người khuyết tật vẫn đối diện với nhiều khó khăn trong hành trình hòa nhập. Không ít người vẫn bị nhìn bằng ánh mắt thương hại hoặc nghi ngờ năng lực. Trong lĩnh vực việc làm, cơ hội vẫn còn hạn chế; nhiều doanh nghiệp e dè trong tuyển dụng, dù người khuyết tật hoàn toàn có thể đảm nhận công việc phù hợp. Sự thiếu đồng bộ trong chính sách và việc thực thi chưa hiệu quả khiến khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn vẫn còn khá xa.

Ở nhiều nơi, giáo dục hòa nhập vẫn mang tính hình thức. Giáo viên thiếu kỹ năng chuyên biệt, lớp học đông, cơ sở vật chất chưa đáp ứng, khiến học sinh khuyết tật khó theo kịp chương trình. Có em đến lớp nhưng không thực sự được học, dần thu mình và mất đi cơ hội phát triển.

Khám sức khỏe cho người khuyết tật xã Đông Thọ.

Hầu hết người khuyết tật và gia đình đang phải gồng mình chống đỡ nhiều hơn là được tiếp sức. Và nếu không có sự thay đổi căn bản, những tấm gương vượt khó chỉ là ngoại lệ hiếm hoi, thay vì là tất yếu của một xã hội.

Cần những giải pháp mang tính hệ thống

Thẳng thắn nhìn nhận thì thấy, hoạt động của Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi vẫn còn gặp không ít khó khăn. Nguồn lực chưa ổn định, phạm vi hỗ trợ chưa đồng đều giữa các vùng miền, nhiều mô hình còn mang tính ngắn hạn. Điều đó đặt ra yêu cầu cần có cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ hơn, để các tổ chức Hội phát huy tốt hơn vai trò của mình, trở thành lực lượng nòng cốt trong công tác an sinh đối với người khuyết tật.

Người khuyết tật cũng cần xã hội thay đổi nhận thức từ “thương hại” sang “tôn trọng và trao quyền”. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật; đồng thời, các tổ chức Hội có thể đóng vai trò trung gian, kết nối đào tạo - việc làm - hỗ trợ khởi nghiệp cho người khuyết tật có khả năng lao động.

Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi tỉnh tặng quà người khuyết tật xã Tân Trào.

Đồng thời, cần tăng cường vai trò của các tổ chức xã hội, tạo điều kiện để Hội bảo trợ tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng và giám sát chính sách, đồng thời hỗ trợ người khuyết tật về nguồn lực để triển khai các chương trình dài hạn, bền vững.

Cùng với đó, việc xây dựng môi trường sống thân thiện, tiếp cận toàn diện - từ trường học, giao thông đến không gian công cộng sẽ tháo gỡ những rào cản vật lý, giúp cơ hội hòa nhập sẽ trở nên thực chất hơn.

Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18/4 không chỉ là dịp để tôn vinh nghị lực, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của xã hội. Bởi người khuyết tật dù nghị lực mạnh mẽ đến đâu, cũng không thể để họ đơn độc. Khi Nhà nước, xã hội và các tổ chức cùng chung tay, khi mỗi cộng đồng mở lòng và hành động, thì người khuyết tật không chỉ vượt lên số phận, mà còn có thể sống một cuộc đời trọn vẹn, bình đẳng và có ích.

Minh An