Xe biển trắng núp bóng xe ghép, tài xế sẵn sàng bỏ xe, bỏ khách nếu bị kiểm tra

Nhiều hội nhóm "xe ghép" hoạt động công khai trên mạng xã hội. Ảnh: Nhóm PV

Chỉ với vài phút tìm kiếm trên các hội nhóm "xe ghép", "xe tiện chuyến" trên mạng xã hội, phóng viên đã dễ dàng kết nối với hàng loạt tài xế nhận chở khách bằng ô tô cá nhân biển trắng.

Từ các hội nhóm, phóng viên dễ dàng kết nối với nhiều tài xế xe ghép. Ảnh: Nhóm PV

Dù không đăng ký kinh doanh vận tải hành khách, không được cấp phù hiệu, biển hiệu theo quy định, các chuyến xe vẫn công khai nhận khách, báo giá và hẹn điểm đón thông qua điện thoại, tin nhắn.

Mạng lưới điều phối ngầm

Trong vai người có nhu cầu di chuyển từ Hà Nội đi Vĩnh Phúc cũ (nay là Phú Thọ), phóng viên liên hệ với một đầu mối chuyên chạy tuyến này. Ngay sau khi trao đổi, tài xế báo giá 250.000 đồng/người đối với khách đi ghép, 450.000 đồng nếu bao hàng ghế sau và 500.000 đồng nếu thuê nguyên xe.

Khi được hỏi về việc xuất hóa đơn giá trị gia tăng, tài xế lập tức từ chối với lý do phương tiện là xe cá nhân.

"Đây là xe cá nhân nên không xuất được hóa đơn. Muốn có hóa đơn thì phải đi xe của công ty mới xuất được. Bên mình đón tận nhà, trả tận nơi", tài xế cho biết.

Tài xế thừa nhận không thể xuất hóa đơn vì sử dụng xe cá nhân, không phải phương tiện kinh doanh vận tải. Ảnh: Nhóm PV

Không chỉ có dấu hiệu né tránh nghĩa vụ thuế, hoạt động của xe ghép còn tinh vi hơn qua mạng lưới điều phối ngầm. Khi không đủ khách hoặc lệch giờ, các đầu mối lập tức "bắn" thông tin của khách lên nhóm kín để gom chuyến hoặc bán lại cho xe khác. Thực chất, đây là mạng lưới hoạt động có tổ chức chặt chẽ.

Để tìm hiểu sâu hơn, phóng viên liên hệ với một tài xế chuyên tuyến Hà Nội - Phú Thọ và ngỏ ý muốn đưa xe cá nhân vào nhóm chạy cùng. Tuy nhiên, người này tỏ ra vô cùng cảnh giác. Tài xế liên tục dò xét, đồng thời né tránh, tuyệt đối không tiết lộ mức trích phần trăm ăn chia.

"Mình chỉ là lái xe thôi, có phải chủ nhóm đâu. Mình được người quen giới thiệu vào chạy. Nhóm hoạt động như thế nào thì bạn phải tự tìm người liên hệ, mình không biết. Trích phần trăm cho mỗi chuyến là bao nhiêu mình cũng không rõ", tài xế nói.

Tài xế cho biết việc tham gia các nhóm điều phối xe do người quen giới thiệu và không tiết lộ cách thức vận hành của mạng lưới này. Ảnh: Nhóm PV

Sự cảnh giác của những người trong cuộc càng cho thấy tính chất khép kín của mạng lưới này. Dù vậy, cơ chế "bán khách", "bắn đơn" ngầm giữa các tài xế vẫn lộ rõ ngay khi phóng viên trực tiếp trải nghiệm dịch vụ.

Phóng viên tiếp tục đặt một chuyến xe ghép khác trên tuyến Hà Nội - Phú Thọ với giá 150.000 đồng/người, hẹn đón tại khu vực Cầu Giấy. Khi đến, trên xe đã có 4 hành khách được đón từ nhiều địa điểm khác nhau.

Tin nhắn trao đổi giữa phóng viên và tài xế xe ghép về giá cước và hình thức đón, trả khách. Ảnh: Nhóm PV

Nhẩm tính nhanh, chỉ một lượt chạy, tài xế đã đút túi dễ dàng 600.000 đồng mà không phải đóng bất cứ khoản thuế, phí kinh doanh nào. Thế nhưng đúng như dự đoán, người cầm lái thực tế lại không phải là tài xế đã trực tiếp giao dịch với phóng viên trước đó.

"Mình không phải người bạn đặt đầu. Bạn gọi xe bên khác mà họ không phục vụ được, họ sẽ bắn lên các nhóm, lái xe khác nhặt khách trên nhóm để chở", tài xế này cho hay.

Khi được hỏi về trường hợp bị lực lượng chức năng kiểm tra, người này trả lời ngắn gọn: "Nếu bị bắt thì chỉ có vứt xe ở lại đấy, bỏ khách rồi đi về".

Phóng viên trải nghiệm dịch vụ xe ghép trên tuyến Hà Nội - Phú Thọ để ghi nhận cách thức hoạt động. Ảnh: Nhóm PV

Siết xe ghép trá hình, vi phạm có thể bị phạt tới 14 triệu đồng

Trước thực trạng trên, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2024/NĐ-CP nhằm tăng cường quản lý hoạt động vận tải bằng ô tô.

Theo quy định mới, người điều khiển ô tô không kinh doanh vận tải nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe ô tô sẽ bị xử phạt từ 12 - 14 triệu đồng. Ngoài xử phạt hành chính, người vi phạm còn bị trừ đến 6 điểm giấy phép lái xe hoặc áp dụng hình thức xử lý bổ sung theo quy định.

Theo TS.LS Đặng Văn Cường (Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội), cần phân biệt rõ giữa việc đi chung xe trong quan hệ dân sự với hoạt động kinh doanh vận tải. Pháp luật không cấm việc người quen hỗ trợ nhau đi lại, cùng chia sẻ chi phí. Tuy nhiên, khi chủ xe sử dụng ô tô cá nhân để quảng cáo trên mạng xã hội, nhận khách ngoài, thu tiền thường xuyên và coi đây là nguồn thu nhập thì bản chất đã là hoạt động kinh doanh vận tải.

"Nếu ai đó lợi dụng việc đi lại của mình, phương tiện của mình để đăng lên mạng xã hội hoặc nhận những người ngoài, thu phí để coi như một nguồn thu kinh doanh thì điều đó là đáng trách và là hành vi vi phạm pháp luật. Theo Điều 7 của Nghị định 238/2026/NĐ-CP sẽ xử phạt đến 14 triệu đồng", TS.LS Đặng Văn Cường cho hay.

TS.LS Đặng Văn Cường phân tích quy định xử lý đối với hành vi sử dụng ô tô cá nhân chở khách có thu tiền trái quy định. Ảnh: Nhóm PV

Theo ông Cường, khi hoạt động vận tải đã mang tính chất kinh doanh thì chủ phương tiện phải thực hiện đầy đủ các điều kiện theo quy định.

"Nếu thường xuyên thu phí, có quảng cáo, coi đó là nguồn thu nhập thì phải đăng ký kinh doanh, phải bảo đảm thiết bị giám sát hành trình, đăng ký, đăng kiểm theo đúng quy định và phải có bảo hiểm an toàn. Khi đó quyền lợi của cả đôi bên đều được bảo đảm và có sự quản lý của Nhà nước, bảo đảm công bằng với các đơn vị kinh doanh vận tải khác", TS.LS Đặng Văn Cường nói.

TS Khương Kim Tạo - nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia - cho rằng, khi quy định đã được ban hành, mọi tổ chức, cá nhân đều phải nghiêm túc chấp hành: "Mọi người dân, mọi doanh nghiệp đều phải chấp hành tuyệt đối. Nếu trong quá trình thực hiện còn phát sinh những vấn đề bất cập, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động vận tải, đồng thời tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân".

TS Khương Kim Tạo nhận định việc quản lý hoạt động vận tải cần được thực hiện nghiêm theo quy định hiện hành. Ảnh: Nhóm PV

Thực tế ghi nhận cho thấy, hoạt động xe ghép bằng ô tô cá nhân hiện không chỉ diễn ra công khai trên mạng xã hội mà còn hình thành mạng lưới điều phối khách giữa nhiều tài xế. Trong bối cảnh quy định xử phạt đã được siết chặt, việc tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp sử dụng xe cá nhân để kinh doanh vận tải trái quy định được kỳ vọng sẽ góp phần đưa hoạt động này vào khuôn khổ pháp luật.