Trách nhiệm và nghĩa tình

Tròn 65 năm kể từ khi thảm họa da cam/dioxin xảy ra ở Việt Nam (10-8-1961 - 10-8-2026), dẫu chiến tranh đã lùi xa nhưng nỗi đau da cam vẫn dai dẳng qua nhiều thế hệ. Trên hành trình xoa dịu nỗi đau ấy, Hội Nạn nhân chất độc (NNCĐ) da cam/dioxin tỉnh Tuyên Quang đã trở thành nhịp cầu nhân ái, đưa chính sách vào cuộc sống, kết nối nguồn lực xã hội để chăm lo ngày càng thiết thực cho các nạn nhân. Dịp này, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Tuyên Quang có cuộc trao đổi với ông Bùi Văn Toản (trong ảnh), Phó Chủ tịch Hội NNCĐ da cam/dioxin tỉnh về hành trình đong đầy trách nhiệm và nghĩa tình này.

Phóng viên: Thưa ông, Chỉ thị số 43 của Ban Bí thư đã đưa công tác khắc phục hậu quả chất độc hóa học từ một hoạt động nhân đạo trở thành nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị. Sự chuyển biến ấy được thể hiện như thế nào tại Tuyên Quang?

Ông Bùi Văn Toản, Phó Chủ tịch Hội NNCĐ da cam/dioxin tỉnh

Ông Bùi Văn Toản: 65 năm đã qua nhưng hệ lụy nặng nề của thảm họa da cam/dioxin vẫn hiện hữu qua nhiều thế hệ. Nó không chỉ ảnh hưởng đến những người trực tiếp tham gia kháng chiến, mà còn kéo dài tới thế hệ thứ ba, thứ tư, để lại gánh nặng lâu dài về sức khỏe, tinh thần và sinh kế của nhiều gia đình.

Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 43, ngày 14-5-2015 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đã trở thành nền tảng chính trị quan trọng, tạo bước chuyển căn bản từ nhận thức đến hành động. Công tác chăm lo cho nạn nhân không còn dừng ở sự sẻ chia tự nguyện, mà trở thành trách nhiệm thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị, được bảo đảm bằng cơ chế, chính sách, nguồn lực và những việc làm cụ thể.

Tại Tuyên Quang, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng sự lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt của cấp ủy, chính quyền cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc, các ngành, đoàn thể và tổ chức Hội. Các chế độ, chính sách đối với người có công và NNCĐ da cam/dioxin được thực hiện đầy đủ; nguồn lực hỗ trợ từng bước hướng vào những nhu cầu thiết yếu, bền vững như nhà ở, chăm sóc sức khỏe, học tập và sinh kế.

Sau khi hai tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang hợp nhất ngày 1-7-2025, trong bối cảnh khối lượng công việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy rất lớn, các chế độ, chính sách dành cho NNCĐ da cam/dioxin vẫn được triển khai đầy đủ, kịp thời và xuyên suốt. Kết quả này tiếp tục khẳng định nỗ lực, trách nhiệm nhất quán của hệ thống chính trị và vai trò nòng cốt của các cấp Hội trong hành trình xoa dịu nỗi đau da cam.

Mỗi phần quà là sự sẻ chia, đồng hành của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin xã Bắc Quang với hội viên.

Phóng viên: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn rộng, nạn nhân chất độc da cam đông, trong khi tổ chức Hội còn khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất, Hội đã làm gì để sớm ổn định bộ máy và bảo đảm công tác chăm lo cho NNCĐ da cam/dioxin không bị gián đoạn, thưa ông?

Ông Bùi Văn Toản: Sau hợp nhất, toàn tỉnh có 10.471 hội viên, trong đó có 2.976 hội viên chính thức, phân bố trên địa bàn rộng. Khối lượng công việc tăng lên trong khi Tỉnh hội còn thiếu cán bộ lãnh đạo; nhiều trang thiết bị, tài liệu chuyên môn bị hư hỏng do ảnh hưởng của bão số 10 vào cuối tháng 9, đầu tháng 10-2025.

Trước thực tế đó, Thường trực Tỉnh hội tổ chức điều hành linh hoạt tại hai cơ sở ở phường An Tường và phường Hà Giang 1; duy trì kết nối thường xuyên với cơ sở để kịp thời nắm bắt hoàn cảnh, nhu cầu của NNCĐ da cam/dioxin. Đồng thời, tập trung hướng dẫn các Hội cấp xã sáp nhập, đổi tên, kiện toàn tổ chức. Việc củng cố bộ máy được tiến hành song song với chăm lo cho NNCĐ da cam/dioxin, không để phát sinh khoảng trống trong hoạt động.

Kết quả thể hiện rõ trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Dù bộ máy đang được kiện toàn, các cấp Hội vẫn trao 3.612 suất quà, tổng trị giá gần 2 tỷ đồng, bảo đảm các nạn nhân trong diện rà soát đều được thăm hỏi, động viên. Qua đó, khẳng định một nguyên tắc xuyên suốt: Tổ chức có thể còn khó khăn, địa bàn dù rộng hơn, nhưng trách nhiệm và nghĩa tình dành cho NNCĐ da cam/dioxin không được phép gián đoạn.

Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Tuyên Quang phối hợp với doanh nghiệp trao “Mái ấm tình người” cho gia đình ông Trần Trung Tấn, nạn nhân chất độc da cam/dioxin ở thôn Lèn, xã Việt Lâm.

Phóng viên: Thưa ông, với quan điểm không chỉ hỗ trợ trước mắt mà phải tạo điểm tựa lâu dài, Hội đã huy động và phân bổ nguồn lực như thế nào để giúp các gia đình NNCĐ da cam/dioxin từng bước ổn định cuộc sống?

Ông Bùi Văn Toản: Thực tiễn cho thấy, một suất quà có thể giúp gia đình vơi bớt khó khăn trước mắt, nhưng muốn tạo chuyển biến bền vững phải giải quyết đồng bộ bốn nhu cầu thiết yếu: Nhà ở, chăm sóc sức khỏe, học tập và sinh kế. Vì vậy, Hội vận động nguồn lực theo từng địa chỉ, hoàn cảnh và nhu cầu cụ thể, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng và phát huy hiệu quả lâu dài.

Từ năm 2025 đến nay, các cấp Hội đã vận động nguồn lực trị giá gần 6,7 tỷ đồng; trao 12.769 suất quà; hỗ trợ xây dựng 2 căn nhà, cung cấp đồ dùng thiết yếu cho 632 NNCĐ da cam/dioxin; khám sàng lọc cho 332 người, cấp 308 máy đo huyết áp, 25 xe lăn và đưa 39 nạn nhân đi xông hơi giải độc. Đặc biệt, UBND tỉnh đã phê duyệt danh sách hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho 256 trường hợp là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, tạo nền tảng để các gia đình an cư, ổn định cuộc sống.

Từ năm 2023 đến nay, Hội đã kết nối với Hội Bảo trợ trẻ em Việt Nam nhiễm dioxin tại Pháp (VNED), trao học bổng đỡ đầu trị giá 105 triệu đồng cho 12 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Đồng thời, xây dựng phương án hỗ trợ sinh kế phù hợp với điều kiện, khả năng lao động của từng hộ để mỗi nguồn lực trao đi thực sự trở thành điểm tựa, giúp các gia đình khơi dậy nội lực, ổn định cuộc sống và từng bước vươn lên bền vững.

Phóng viên: Thưa ông, 65 năm đã trôi qua nhưng nỗi đau da cam/dioxin vẫn còn hiện hữu. Thực tế này đặt ra những yêu cầu gì đối với tổ chức Hội và trách nhiệm của toàn xã hội?

Ông Bùi Văn Toản: Thảm họa da cam đã lùi xa hơn 6 thập kỷ, song trách nhiệm khắc phục hậu quả chất độc hóa học và chăm lo cho NNCĐ da cam/dioxin vẫn là hành trình lâu dài, không thể ngơi nghỉ. Để thực hiện tốt trách nhiệm ấy, tổ chức Hội tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; bám sát từng hoàn cảnh; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của nạn nhân; huy động, quản lý và phân bổ nguồn lực công khai, hiệu quả, thực sự trở thành cầu nối tin cậy giữa nạn nhân với cấp ủy, chính quyền và cộng đồng.

Đối với toàn xã hội, sự cảm thông cần được chuyển hóa thành trách nhiệm và những hành động bền bỉ, thiết thực. Mỗi cấp, ngành, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cần chung sức để không một nạn nhân nào bị lãng quên, không một gia đình nào đơn độc trên hành trình vượt qua những mất mát, tổn thương do chất độc hóa học gây ra; đồng thời tiếp thêm sức mạnh cho cuộc đấu tranh vì công lý của NNCĐ da cam/dioxin Việt Nam.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Thu Phương