Hạt nhân tạo đồng thuận

Sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố đặt cán bộ cơ sở trước yêu cầu mới: không chỉ triển khai chủ trương, quản lý công việc, mà còn phải gần dân, hiểu dân, kết nối cộng đồng và giải quyết những việc không có trong chức danh, nhưng lại quyết định niềm tin, sự đồng thuận ở cơ sở.

Bí thư Chi bộ thôn Thống Nhất, xã Lùng Tám Vùi Thị Duyên hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng số thiết yếu phục vụ đời sống.

Không có ngày nghỉ

Ở thôn Đoàn Kết, xã Lực Hành, gần 20 năm làm Trưởng thôn, anh Phạm Đình Thắng đã quen với những cuộc điện thoại bất kể giờ giấc. Có khi là chuyện vợ chồng, mẹ con, chị em; có khi là mâu thuẫn giữa dòng họ trong cộng đồng. Những việc ấy không phải lúc nào cũng thuộc chức trách, nhưng khi dân tìm đến, anh vẫn đứng ra giải quyết.

“Có việc đang ăn cơm cũng phải bỏ bữa để chạy đi. Khi người ta nóng giận, không thể phân tích đúng - sai ngay; trước hết phải làm cho họ nguôi, rồi lựa lúc tỉnh táo mà phân tích. Tôi luôn nghĩ cán bộ phải biết lắng nghe, “yên dân - hiểu dân - đúng thời điểm”. Chức danh có giới hạn, nhưng trách nhiệm với dân không có giờ nghỉ, ngày nghỉ”, anh Thắng chia sẻ.

Không chỉ hòa giải, cán bộ thôn còn gánh cả những buồn vui rất “đời” của người dân. Ở thôn Lùng Thàng, xã Quản Bạ, Bí thư Chi bộ thôn Lý Trường Trung từng tự đi xe máy, giữa trưa nắng, vượt đường rừng sang địa bàn khác nhận quà từ thiện về cho những hộ nghèo không có phương tiện đi nhận.

Có hộ nghèo đã đem quà gạo, dầu ăn đổi lấy rượu về uống, anh Trung đã kiên trì tuyên truyền, lấy chính những trường hợp sức khỏe giảm sút, mất sức lao động, cuộc sống khó khăn vì tác hại của rượu để phân tích, thuyết phục. Những việc tưởng ngoài chức danh, lại được thực hiện từ trách nhiệm với dân, qua đó bồi đắp uy tín và sức thuyết phục của người cán bộ cơ sở.

Ở thôn Thống Nhất, xã Lùng Tám, chị Vùi Thị Duyên, Bí thư Chi bộ thôn, cũng quen với những việc không có trong lịch công tác. Đó là hòa giải xích mích, tranh chấp đất đai chưa đến mức gửi đơn lên xã; hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng số thiết yếu phục vụ đời sống; đi từng hộ nắm phong tục, tình hình đất đai, ruộng vườn, mương máng để bổ sung quy ước; cùng Ban quản lý thôn lo việc cưới, việc tang.

Câu chuyện về cụ Hà Lệnh Thạch, hơn 80 tuổi, sống một mình, là một việc như thế. Phát hiện cụ nằm bất động, cả ngày chưa ăn gì, chị Duyên cùng trưởng thôn lập tức đưa cụ đến bệnh viện. Cụ phải chuyển tuyến trên nhưng không có người thân chăm sóc. Người cháu đang làm ăn ở Bắc Ninh gọi nhờ, chị Duyên tiếp tục kết nối người quen hỗ trợ cho đến khi cháu cụ trở về.

Thích ứng với không gian quản trị mới

Sau sắp xếp thôn, tổ dân phố, địa bàn rộng hơn, cộng đồng lớn hơn, đòi hỏi cán bộ thôn không chỉ quản lý tốt phần việc được giao mà còn phải biết kết nối, đối thoại và tổ chức cộng đồng.

Ở thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ, sau khi sắp xếp 4 thôn Trúc Sơn, Nam Sơn, Cổng Trời và Nặm Đăm, sắp xếp thành thôn mới Nặm Đăm, địa bàn mới có 208 hộ, 1.046 nhân khẩu, diện tích 1.094 ha, dân cư phân tán, giao thông đi lại khó khăn, khoảng cách giữa các nhóm hộ xa nhau. Vì vậy, gần dân không thể theo giờ hành chính. Bí thư Chi bộ thôn Lý Tà Quốc cho biết, thôn phải họp theo từng nhóm hộ, tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn chuyển đổi số, xây dựng quy ước mới; nhiều cuộc họp diễn ra ngoài giờ, có nơi phải phiên dịch tiếng dân tộc để tạo đồng thuận, để bà con hiểu và tham gia.

Sắp xếp thôn, tổ dân phố vì thế không chỉ là câu chuyện giảm đầu mối. Đó còn là phép thử đối với năng lực quản trị cộng đồng và chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở. Để chủ trương thành công, rất cần những Bí thư chi bộ, trưởng thôn biết làm những việc “ngoài chức danh” nhưng đúng trách nhiệm trước nhân dân. Bởi ở cơ sở, khoảng cách giữa “việc công” và “việc dân” đôi khi gần như không còn khoảng cách.

Thước đo năng lực của một trưởng thôn không nằm ở số cuộc họp đã chủ trì hay bao nhiêu văn bản đã triển khai. Đó là khi trong một việc khó, người dân vẫn nói: “Việc này, cứ nhờ bí thư, trưởng thôn đến, rồi cùng nhau bàn”. Khi ấy, chức danh chỉ đơn thuần là tên gọi, còn uy tín mới là “quyền lực mềm” giúp người cán bộ cơ sở nối được ý Đảng với lòng dân.

Bài, ảnh: Hảo Lê