Chuyển đổi số để phát triển bền vững

Trải qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Việt Nam đang tiến vào kỷ nguyên mới bằng con đường “tự chủ” thông qua chuyển đổi số và “tự cường” thông qua phát triển bền vững. Đây chính là động lực quan trọng để toàn Đảng, toàn dân hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, sớm trở thành nước phát triển vào năm 2045.

1. Niềm tin và niềm tự hào dân tộc được củng cố vững chắc từ chính những kết quả ấn tượng mà Việt Nam đạt được trong bối cảnh thế giới giai đoạn 2021 - 2025 đầy “khó khăn, thách thức nhiều hơn” dự báo. Đây là giai đoạn chứng kiến những biến động “chưa có tiền lệ” như Đại dịch Covid-19 và các xung đột vũ trang toàn cầu, nhưng quốc gia đã thể hiện bản lĩnh “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái nhanh” để phục hồi và phát triển.

Minh chứng rõ nét cho năng lực nội sinh này là các thành tựu kinh tế - xã hội được trình bày tại các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng ta, đó là kinh tế vĩ mô duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát và các cân đối lớn được bảo đảm, tốc độ tăng GDP bình quân giai đoạn 2021-2025 ước đạt 6,3%/năm, một mức tăng trưởng ấn tượng so với khu vực và thế giới.

Đồng chí Vương Ngọc Hà, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cùng lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ trao giải cho các thí sinh đoạt giải tại cuộc thi.

Quy mô nền kinh tế cũng có bước nhảy vọt, tăng từ 346,6 tỉ USD (năm 2020) dự kiến lên trên 510 tỉ USD (năm 2025), chính thức đưa Việt Nam vào nhóm 32 nền kinh tế hàng đầu thế giới. Song song đó, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt, với GDP bình quân đầu người tăng lên khoảng 5.000 USD, đồng thời thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người tiệm cận mức thu nhập trung bình cao (khoảng 4.700 USD vào 2025).

Đặc biệt, an sinh xã hội luôn là trọng tâm, thể hiện sự ưu việt của chế độ qua hàng loạt chính sách lớn như “miễn học phí cho học sinh từ mầm non đến trung học phổ thông công lập”, chương trình “cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát”, và đề án “xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội”. Những kết quả thực chất này, cùng với Chỉ số phát triển con người (HDI) và Chỉ số hạnh phúc liên tục được cải thiện, chính là nền tảng “niềm tin” vững chắc để toàn dân tộc bước vào kỷ nguyên mới.

2. Nếu “niềm tin” là vốn liếng đã được củng cố, thì “tự chủ” chính là mục tiêu chiến lược của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Khái niệm này không chỉ dừng lại ở độc lập về chính trị mà còn được nhấn mạnh là “tự chủ về công nghệ”. Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị đã xác định “đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” là “động lực chính” cho sự phát triển bứt phá.

Theo đó, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn ứng dụng đơn thuần, mà đã trở thành một mặt trận mới của chủ quyền quốc gia. Việt Nam đang đặt mục tiêu “từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số” như trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) và công nghệ bán dẫn. Nghị quyết 57-NQ/TW cũng nêu rõ quan điểm “bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu” và đặc biệt là đảm bảo chủ quyền số quốc gia.

Điều này tiếp tục được cụ thể hóa trong dự thảo chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với nhiệm vụ “Bảo đảm chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng trong mọi tình huống”, thể hiện rõ nét hình ảnh một quốc gia “tự chủ” trong thời đại số. Bên cạnh vai trò an ninh, chuyển đổi số còn tạo ra các lực lượng sản xuất mới, thúc đẩy kinh tế mạnh mẽ, trong đó, nền kinh tế số Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng 9 - 10%/năm, dự kiến chiếm 14 - 15% GDP vào năm 2025 và đặt mục tiêu đạt tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 theo dự thảo báo cáo chính trị của Đảng trình Đại hội XIV.

3. Chuyển đổi xanh, diễn ra song hành cùng chuyển đổi số, được xác định là con đường “tự cường” nền tảng để đảm bảo mục tiêu “phát triển bền vững”. Kỷ nguyên mới đòi hỏi sự chấm dứt triệt để mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên, và quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng” đã trở thành nguyên tắc cốt lõi trong mọi chính sách. Sự “tự cường” của nền kinh tế trong tương lai phụ thuộc trực tiếp vào khả năng thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu và năng lực xây dựng thành công một mô hình phát triển bền vững.

Chính vì thế, Đảng ta đã nhấn mạnh việc thúc đẩy các mô hình tiên tiến như “kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, kinh tế cácbon thấp” gắn liền với chuyển đổi số, xem đây là giải pháp kép để vừa phát triển kinh tế hiệu quả, vừa bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, một trụ cột quan trọng của sự tự cường này là “tự chủ về năng lượng”, đảm bảo “an ninh năng lượng” quốc gia khi Việt Nam đã thúc đẩy mạnh mẽ năng lượng sạch, với tỉ trọng điện gió và điện mặt trời trong tổng sản lượng điện tăng vọt từ 4,9% (năm 2020) lên 15% (năm 2025).

Quyết tâm này còn được thể hiện qua việc “thể chế hóa bền vững”, với các nhiệm vụ chiến lược như “thiết lập và vận hành sàn giao dịch tín chỉ các bon nội địa” hay “hoàn thiện hệ thống giám sát môi trường thời gian thực” thông qua công nghệ số, trí thông minh nhân tạo, dữ liệu lớn cho thấy nỗ lực biến thách thức của biến đổi khí hậu thành cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế.

Với “niềm tin” được vun đắp từ những thành tựu của Đảng và Nhân dân ta, dân tộc Việt Nam đang tiến vào kỷ nguyên mới bằng con đường “tự chủ” thông qua chuyển đổi số và “tự cường” thông qua phát triển bền vững. Sự kết hợp của hai trụ cột này chính là cơ sở của “niềm tự hào” dân tộc trong thời đại mới - niềm tự hào về một quốc gia “độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, phát triển phồn vinh và nhân văn”.

Đây là phương tiện chiến lược để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển hùng cường, được cụ thể hóa bằng những mục tiêu quan trọng, đó là mục tiêu đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam phấn đấu “là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao”, với GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD và với tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập Nước, Việt Nam đặt mục tiêu “trở thành nước phát triển, thu nhập cao”.

Dù con đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng với niềm tin và sự đồng lòng, đồng chí, đồng hành của toàn Đảng, toàn Quân và toàn dân ta, với tinh thần tự chủ và chiến lược đột phá lấy chuyển đổi số và phát triển bền vững làm trụ cột, toàn dân tộc đang tự hào tiến bước, quyết tâm xây dựng một nước Việt Nam “hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc”, sánh vai với các cường quốc năm châu như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu hằng mong đợi.

PGS. TS Trần Quang Diệu
Vụ trưởng, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh