Tiếng việt | English

Chiếc địu của người Tày

- Có dịp đặt chân đến thôn Bản Âm, xã Đà Vị, huyện Na Hang, tôi thật sự ấn tượng với hình ảnh những em bé vùng cao được mẹ địu trên lưng. Từ trong chiếc địu ấm êm đó, những em bé má ửng hồng, miệng nhoẻn cười đung đưa theo từng bờ vai, nhịp bước của mẹ, cùng mẹ lên nương, làm việc nhà hay xuống chợ.

Trẻ được địu có thể chơi, ngủ an toàn
trong sự quan tâm của cha mẹ.

Khi được hỏi về chiếc địu, những người phụ nữ Tày ở đây đã kể lại: Chiếc địu là vật khá thân thiết, giúp gắn bó tình mẫu tử thiêng liêng. Bởi vậy, từ khi những đứa trẻ còn năm trong bụng mẹ, người mẹ đã tự tay dệt cho con mình chiếc địu đẹp nhất, chắc chắn nhất để sau này cùng mẹ lên nương, làm việc nhà…

Chiếc địu thường được dệt bằng thổ cẩm có hình chữ V, gồm hai phần: thân địu và dây địu.

Thân địu có hình vuông, kích thước khoảng 30 x 35 cm, được may hai lớp vải: Lớp trong là vải chàm đen, lớp ngoài gọi là mặt địu được làm bằng vải thổ cẩm. Mặt địu được thêu với chỉ nhiều màu, chủ yếu là đỏ, trắng nổi bật trên nền đen được kết nối với các hoa văn cách điệu dưới dạng hình thoi, xếp thành cặp đối nhau, được bố trí cân đối đầy đặn. Xung quanh hình thoi lớn các hình thoi nhỏ xếp liền kề. Viền ngoài mặt địu được phối với nhau từ các miếng vải xanh, đỏ bao quanh mặt địu. Với những hoa văn trang trí trên mặt địu tạo cho mặt địu có màu sắc sặc sỡ, nổi bật, phần dưới của thân địu để một khoảng trống nhỏ giữa hai lớp vải để luồn dây địu.

Dây địu có hai dây, dài khoảng 1m50, rộng 5 cm được may bằng vải thổ cẩm, chập dải vải tạo thành hình ống để tạo độ chắc. Dây trên địu sẽ vòng qua hai vai người địu, vắt chéo phía trước người, rồi vòng qua sau mông đứa trẻ và buộc lại. Cách địu này giúp trẻ được bọc chắc chắn vào lưng người địu.

Chị Hoàng Thị Đủ thôn Bản âm, xã Đà Vị cho biết: Chiếc địu giúp những bà mẹ có thể vừa trông con, vừa rảnh tay làm việc nhà, từ những việc nhẹ nhàng như nấu cơm, giặt giũ, dệt vải đến những việc nặng nhọc như lên nương, lấy củi, gánh nước... Đứa trẻ được địu sẽ có thể chơi, ngủ trong sự an toàn và quan tâm của người mẹ. Chiếc địu còn là quà tặng của bà ngoại, của các cô, dì dành cho cháu.

Có thể nói phụ nữ Tày cũng giống như các phụ nữ vùng cao ở các dân tộc khác, họ địu con sau lưng, hát những lời ru khi lên nương lên rẫy, vừa tra trỉa, vừa làm cỏ vừa ru con để thể hiện tình cảm, tình thương bao la của người mẹ dành cho con.

“À ơi em ngủ cho ngoan

Em ngủ cho say

Mẹ lên lấy dưa

Mẹ đi ruộng bắt muỗng

Con muỗng đậu bờ ruộng

Con quạ đậu bờ mương”…                                                               

   Bài, ảnh: Cảnh Trực

Tin cùng chuyên mục