Để trẻ em không đơn độc trước những cạm bẫy

Có những đứa trẻ rời nhà không phải vì muốn đi xa, mà vì tin rằng mình có thể kiếm được tiền, giúp đỡ gia đình sau những lời hứa hẹn trên mạng xã hội. Có những em bước lên xe, mang theo một chiếc điện thoại và niềm tin non nớt vào người chưa từng gặp mặt, để rồi chỉ khi đến nơi xa lạ mới nhận ra mọi chuyện không như lời giới thiệu. Và cũng có những gia đình chỉ thực sự nhận thấy hiểm nguy khi con bỗng dưng mất liên lạc, để lại phía sau nỗi lo lắng, hoang mang không biết con đang ở đâu, có an toàn hay không.

Những câu chuyện ấy không phải ở nơi nào đó xa xôi. Chúng đã xảy ra ngay trên địa bàn tỉnh, nơi nhiều gia đình vẫn đang nỗ lực mưu sinh, nơi không ít đứa trẻ sớm biết thương cha mẹ vất vả nhưng chưa đủ trải nghiệm để phân biệt sự quan tâm chân thành với những lời dụ dỗ có chủ đích.

Tháng 3-2026, tại xã Bình An, hai học sinh mới chỉ sinh năm 2012 đã rời nhà sau khi một tài khoản trên Facebook làm quen, trò chuyện rồi giới thiệu công việc với lời hứa thu nhập hấp dẫn, được lo ăn ở. Tin vào những lời mời gọi ấy, hai em lặng lẽ rời nhà vào rạng sáng, di chuyển đến địa bàn xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ. Tại đây, các em được đưa vào một quán hát, trong hoàn cảnh khác xa những gì đã được hứa hẹn. Hoang mang, lo sợ, các em chỉ muốn trở về nhà nhưng không biết phải làm thế nào. Sau khi gia đình trình báo, lực lượng Công an xã phối hợp xác minh, truy tìm và đưa hai em trở về an toàn ngày 31-3.

Cũng trong tháng 4 - 2026, Công an xã Tùng Vài tiếp nhận tin báo về bốn nữ sinh sinh năm 2012 không trở về nhà sau giờ tan học. Các em cũng bị những lời mời gọi việc nhẹ, lương cao trên mạng xã hội dẫn dụ. Nhờ sự vào cuộc kịp thời của lực lượng chức năng và sự phối hợp giữa các địa phương, các em được đưa trở về an toàn.

Vì sao những đứa trẻ còn đang ngồi trên ghế nhà trường lại dễ đặt niềm tin vào người chưa từng gặp mặt? Vì sao những lời hứa về công việc, tiền bạc có thể khiến các em âm thầm rời khỏi gia đình? Và trước khi hiểm nguy xảy ra, các em đã có đủ kiến thức, kỹ năng và điểm tựa để biết cách tìm kiếm sự trợ giúp hay chưa?

Ở tuổi mới lớn, mong muốn tự lập, khám phá cuộc sống, thậm chí kiếm tiền phụ giúp cha mẹ là điều dễ hiểu. Nhưng khi chưa có nhiều trải nghiệm, trẻ em có thể chưa nhận diện được những thủ đoạn được tính toán nhằm khai thác chính sự non nớt của mình. Một người xa lạ trên mạng có thể từng bước tạo dựng lòng tin, đưa ra những lời hứa hấp dẫn rồi dẫn dắt trẻ vào tình huống nguy hiểm.

Bởi vậy, sẽ không công bằng nếu chỉ nhìn những vụ việc này như hệ quả của sự nhẹ dạ hay thiếu cảnh giác của trẻ. Các em cần được trang bị kỹ năng tự bảo vệ, nhưng cũng cần có người lớn đủ quan tâm để nhận ra nguy cơ, đủ bình tĩnh để lắng nghe và đủ trách nhiệm để can thiệp kịp thời. Bảo vệ trẻ em không thể chỉ bắt đầu khi gia đình mất liên lạc với con hay khi lực lượng chức năng phải tổ chức tìm kiếm.

Ngày 9-10-2026, Công an tỉnh Tuyên Quang phối hợp tổ chức lễ phát động hưởng ứng Chiến dịch “Không một mình” năm 2026 tại Trường Đại học Tân Trào, với thông điệp “Kết nối không tổn thương”. Trong bối cảnh những vụ việc học sinh bị dụ dỗ qua mạng đã xảy ra trên địa bàn, thông điệp ấy càng cho thấy ý nghĩa thiết thực, không chỉ giúp trẻ nhận diện cạm bẫy, mà còn tạo dựng những điểm tựa để các em không phải tự mình đối mặt với nguy hiểm.

“Không một mình” trước hết phải bắt đầu từ gia đình. Cha mẹ cần quan tâm đến những mối quan hệ, thay đổi tâm lý và hoạt động trực tuyến của con; chủ động trò chuyện để trẻ biết cách nhận diện lời mời đáng ngờ, từ chối yêu cầu bất thường và tìm người đáng tin cậy khi gặp rắc rối. Quan trọng hơn, khi con mắc sai lầm hoặc thừa nhận đã tin lời người lạ, cha mẹ cần bình tĩnh tìm hiểu, bảo vệ con thay vì trách móc, khiến các em càng sợ hãi và giấu kín sự việc.

Nhà trường cần đưa giáo dục an toàn số vào những tình huống gần gũi với học sinh. Làm gì khi được mời đi làm xa, xử lý thế nào khi người lạ yêu cầu giữ bí mật, tìm ai giúp đỡ khi bị đe dọa. Giáo viên cần có kỹ năng tiếp nhận thông tin, bảo vệ sự riêng tư của học sinh và phối hợp với gia đình, cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm. Đối với chính quyền cơ sở và lực lượng công an, việc tuyên truyền bằng những vụ việc thực tế, hướng dẫn kênh trình báo và chủ động hỗ trợ trẻ có nguy cơ cần được duy trì thường xuyên.

Đặc biệt, ở những địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin và dịch vụ hỗ trợ có thể chưa đồng đều, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, tổ chức đoàn thể và chính quyền càng cần chặt chẽ. Một cuộc gọi hỏi han đúng lúc, một lần thầy cô chủ động lắng nghe hay một phản ánh được tiếp nhận kịp thời đôi khi có thể giúp ngăn chặn nguy cơ trước khi sự việc trở nên nghiêm trọng.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không thể chỉ là dạy các em tránh xa nguy hiểm. Đó còn là trách nhiệm xây dựng những mối quan hệ đủ tin cậy, những môi trường đủ an toàn và những cơ chế hỗ trợ đủ kịp thời. Lan tỏa tinh thần “Không một mình” chính là bắt đầu từ những hành động gần gũi nhất. Thông điệp “Không một mình” chỉ thực sự có ý nghĩa khi mỗi đứa trẻ không chỉ được nghe rằng mình luôn có người đồng hành, mà còn cảm nhận được điều đó bằng những hành động cụ thể mỗi ngày.

Ngọc Hưng