Bữa ăn bán trú: Đừng để an toàn chỉ là cam kết

Chỉ trong một thời gian ngắn, liên tiếp các sự cố nghiêm trọng về bữa ăn bán trú đã xảy ra, làm chấn động cộng đồng phụ huynh học sinh trên cả nước. Điển hình như hồi tháng 3, Công an Hà Nội đã phát hiện một đường dây quy mô lớn chuyên giết mổ và tiêu thụ đến 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi, tương đương 300 tấn thịt bẩn đưa ra thị trường. Điều đáng nói, vụ án này có sự liên quan của nhiều cán bộ thú y đã bị khởi tố do buông lỏng quản lý, bỏ qua quy trình kiểm soát, từ đó hình thành một chuỗi khép kín từ thu gom, giết mổ đến phân phối. Đáng lo ngại hơn, trong chuỗi đen tối này, công ty Cường Phát lại chính là đầu mối tiêu thụ và phân phối, từng cung cấp thịt lợn cho một số trường học trên địa bàn Hà Nội.

Cần phải nhắc lại rằng, dịch tả lợn châu Phi (ASF) là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm chỉ xảy ra ở lợn nhà và lợn rừng, do virus ASFV gây ra với khả năng lây lan cực nhanh và tỷ lệ tử vong gần như 100% ở lợn nhiễm bệnh. Việc những nguồn thực phẩm độc hại này có nguy cơ xâm nhập vào cổng trường học thực sự là mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của học sinh.

Không dừng lại ở đó, những sự cố liên tiếp tiếp diễn khi Thành phố Hồ Chí Minh chứng kiến vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra vào cuối tháng 4 tại cả hai cơ sở của Trường Tiểu học Đặng Thùy Trâm, khiến 112 người phải nhập viện do món trứng vịt hấp thịt lợn nhiễm khuẩn Salmonella và E.coli.

Đặc biệt, ngay sau dịp khai giảng năm học mới 2026-2027, mạng xã hội tiếp tục bùng nổ trước thông tin tại Trường Tiểu học Quảng Bị 1 (Hà Nội) khi phụ huynh phản ánh thịt lợn có dấu hiệu bất thường, học sinh phải ăn cơm với những món chế biến nghèo nàn như "tóp mỡ", định lượng suất ăn không bảo đảm. Dù đoàn kiểm tra sau đó xác nhận nguyên liệu có đầy đủ hồ sơ, nhưng thực tế cách chế biến chưa đạt yêu cầu đã buộc nhà trường phải tạm dừng tổ chức bữa ăn bán trú từ ngày 28.9 để chấn chỉnh và chờ đợi đơn vị cung cấp mới.

Đứng trước những thông tin này, tâm trạng chung của các bậc phụ huynh là sự hoang mang tột độ. Có phụ huynh chia sẻ trong nghẹn ngào: "Mỗi sáng đưa con đến trường, giao con cho thầy cô, trong lòng người làm cha mẹ chỉ mong con có một bữa ăn ngon, đủ chất và an toàn. Thế nhưng, đọc hết vụ lợn dịch bệnh đến ngộ độc, thực sự chúng tôi đứng ngồi không yên. Tiền đóng bán trú phụ huynh không tiếc, nhưng thứ chúng tôi cần là sức khỏe, là sự an toàn của các con chứ không phải những lời cam kết suông".

Nhận thức rõ tính chất nguy hại và hệ lụy khôn lường, Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước đã nhanh chóng vào cuộc quyết liệt. Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã ký Công điện số 64/CĐ-TTg về việc tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú trong các cơ sở giáo dục. Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm toàn diện, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý hay đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Đặc biệt, ngay sau vụ việc liên quan đến công ty Cường Phát, đơn vị từng cung cấp thịt lợn cho một số trường học trên địa bàn Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra yêu cầu nghiêm ngặt: tất cả các trường học phải công khai minh bạch đơn vị cung cấp thức ăn, thực phẩm trên trang thông tin điện tử và các phương tiện thông tin đại chúng để phụ huynh và xã hội cùng giám sát.

Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức hội thảo góp ý dự thảo Thông tư quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, trong đó nhấn mạnh việc tăng cường truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ như mã QR, camera giám sát và làm rõ chế tài xử lý nghiêm các đơn vị vi phạm.

Từ những vụ việc đau xót cho đến những bước chuyển động mạnh mẽ của chính sách, bài học rút ra là đã đến lúc chấm dứt thời kỳ an toàn thực phẩm chỉ tồn tại trên giấy. Bữa ăn bán trú không thể là nơi để thỏa hiệp với lợi nhuận. Về phía chính quyền địa phương và cơ sở giáo dục: Cần thực hiện nghiêm vai trò quản lý, kiểm tra đột xuất thay vì hình thức. Đơn vị nào vi phạm phải bị xử lý nghiêm minh, đình chỉ ngay lập tức và thay thế bằng những đơn vị có uy tín, năng lực thực sự. Đồng thời nhanh chóng chuẩn hóa việc công khai thực đơn, nguồn gốc thực phẩm, đồng thời lắp đặt hệ thống camera giám sát tại khu vực bếp ăn và kho chứa để phụ huynh cùng tham gia giám sát.

Về phía phụ huynh học sinh, cần tiếp tục phát huy vai trò là những "giám sát viên" sát sao nhất, đồng hành cùng nhà trường nhưng đồng thời sẵn sàng lên tiếng trước những biểu hiện bất thường để bảo vệ quyền lợi chính đáng của con em mình.

Sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, hành động khẩn trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng sự giám sát chặt chẽ từ toàn xã hội chính là chìa khóa để lấy lại niềm tin, để mỗi bữa ăn bán trú thực sự là nguồn dinh dưỡng an lành cho các em học sinh.

Chúc Huyền