Khi chiếc áo blouse bị phủ mờ bởi lợi nhuận

Vẽ bệnh, chỉ định dịch vụ không cần thiết, can thiệp kết quả xét nghiệm để thu tiền...Khi người bệnh bị biến thành công cụ trục lợi, y đức đã bị đặt dưới lợi ích vật chất. Đó là hành vi bào mòn niềm tin của người dân vào chiếc áo blouse trắng.

Vụ việc tại Phòng khám đa khoa Thái Hà (Hà Nội) là một sự việc đau lòng và đáng lên án. Theo thông tin mà các cơ quan chức năng phát hiện tại cơ sở này, nhiều dấu hiệu vi phạm trong hoạt động khám, chữa bệnh và kinh doanh thuốc. Trong đó có việc chỉ định một số dịch vụ không cần thiết, không nằm trong danh mục kỹ thuật được phép thực hiện. Đặc biệt là tự ý điều chỉnh kết quả xét nghiệm theo hướng làm tăng tình trạng bệnh của người đến khám.

Đáng chú ý hơn, cơ quan chức năng còn xác định có việc chỉ đạo nhân viên sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận tiền của bệnh nhân, đưa các khoản thu ra ngoài hệ thống sổ sách, với số tiền được xác định lên tới nhiều tỷ đồng.

Những thông tin ấy khiến người ta phải đặt một câu hỏi: Điều gì xảy ra khi người thầy thuốc không còn nhìn người bệnh như một con người cần được cứu chữa, mà nhìn họ như một “khách hàng” có khả năng tạo ra doanh thu?

Một bác sĩ có thể chẩn đoán chưa chính xác vì giới hạn chuyên môn. Một cơ sở y tế có thể có sai sót trong quy trình và phải chịu trách nhiệm về sai sót ấy. Nhưng cố tình làm sai lệch thông tin bệnh để người bệnh tin rằng bệnh tình của mình đang nặng hơn, rồi từ đó thực hiện những dịch vụ không cần thiết là sự tha hóa đối với lời thề và trách nhiệm của người hành nghề y.

Người bệnh bước vào phòng khám với niềm tin để chữa khỏi bệnh, bởi khi ở nhà, niềm tin của họ không biết đặt vào đâu. Họ không có đủ kiến thức để đọc một xét nghiệm, không thể tự mình xác định một chỉ số bất thường có thực sự nguy hiểm hay không, càng không thể biết một dịch vụ được chỉ định là cần thiết hay không. Họ buộc phải tin bác sĩ.

Không thể phủ nhận vai trò ngày càng lớn của y tế tư nhân giúp người dân có thêm lựa chọn, giảm áp lực cho bệnh viện công, huy động nguồn lực xã hội vào chăm sóc sức khỏe. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với thương mại hóa sức khỏe người dân bằng mọi giá. Tư nhân được quyền kinh doanh dịch vụ y tế, nhưng không được kinh doanh trên tính mạng của người bệnh.

Một phòng khám có thể treo biển đẹp, đầu tư thiết bị hiện đại, quảng cáo hấp dẫn, có đội ngũ bác sĩ mang những chức danh rất “kêu”. Nếu chỉ kiểm tra giấy phép, điều kiện cơ sở vật chất, chứng chỉ hành nghề mà không kiểm soát hiệu quả chất lượng chuyên môn thì quản lý vẫn có nguy cơ mới chỉ dừng ở phần vỏ.

Vụ Thái Hà vì thế cần được nhìn như một hồi chuông để ngành Y rà soát lại cách quản lý các cơ sở khám chữa bệnh tư nhân. Không thể để đến khi người bệnh kêu cứu, báo chí phản ánh hoặc cơ quan điều tra vào cuộc mới phát hiện những bất thường.

Quản lý y tế trong bối cảnh hiện nay cần thay đổi cách tiếp cận. Không chỉ kiểm phòng khám có đủ giấy phép hay không, mà phải trả lời được những câu hỏi như chất lượng khám chữa bệnh thực tế thế nào? Bác sĩ chỉ định xét nghiệm có hợp lý không? Tỷ lệ sử dụng dịch vụ có bất thường không? Thuốc được kê có phù hợp với chẩn đoán không? Giá dịch vụ có minh bạch không? Hồ sơ bệnh án có phản ánh đúng quá trình khám chữa bệnh không?...

Điều đáng buồn nhất trong những câu chuyện như thế này là hành vi sai trái của một vài người, vài cơ sở có thể làm tổn thương niềm tin mà hàng triệu thầy thuốc chân chính đã mất cả đời để gây dựng. Trong bệnh viện, phòng khám, có những bác sĩ vẫn tận tụy với người bệnh, vẫn thức trắng đêm, vẫn cân nhắc từng chỉ định, vẫn lựa chọn phương án ít tốn kém nhất nhưng phù hợp nhất cho người bệnh.

Một chỉ định xét nghiệm không cần thiết có thể chỉ là một khoản tiền với với một gia đình nghèo. Một đơn thuốc không cần thiết có thể là khoản tiền họ phải vay mượn. Và một kết quả xét nghiệm bị làm sai lệch, nó sẽ kéo theo tâm lí dai dẳng của người bệnh về tính mạng của mình. Không có lợi nhuận nào đáng để đánh đổi điều đó.

Chiếc áo blouse trắng vốn được trao trách nhiệm đi liền với câu nói "lương y như từ mẫu", bởi nó gắn với sự sống, với nỗi đau và với hy vọng sống của con người. Đừng để đồng tiền phủ bóng lên màu trắng ấy. Hãy để người bệnh bước vào phòng khám với niềm tin rằng ở đó họ được chữa bệnh chứ không phải bị “làm bệnh” cho việc kiếm tiền.

Việt Hòa