Đòn bẩy giảm nghèo từ những mô hình sinh kế

Nhờ nguồn lực từ Dự án 2 – Đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) giảm nghèo bền vững, hàng trăm hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn xã Thắng Mố đã có thêm điều kiện để đầu tư sản xuất, xây dựng mô hình chăn nuôi phù hợp, từng bước cải thiện thu nhập và vươn lên ổn định cuộc sống.

Cán bộ xã Thắng Mố thăm và kiểm tra mô hình chăn nuôi bò tại thôn Lùng Pủng A.

Đa dạng hóa sinh kế

Sau sáp nhập, xã Thắng Mố có diện tích tự nhiên hơn 6.770 ha với 36 thôn bản. Cái khó của Thắng Mố nằm ở địa hình núi đá chiếm tới 90% diện tích tự nhiên, bị chia cắt mạnh bởi những dốc cao dựng đứng. Hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế với hơn 60% cung đường vẫn là đất đá gồ ghề, chưa được bê tông hóa.

Toàn xã có 2.627 hộ với hơn 15.800 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông (chiếm 93,5%). Do điều kiện canh tác khắc nghiệt, đất sản xuất manh mún, thiên tai thường xuyên xảy ra nên tỷ lệ hộ nghèo còn rất cao (chiếm 50,21%), hộ cận nghèo chiếm 13,55%. Từ bao đời nay, cái nghèo cái đói cứ đeo bám lấy bà con vùng đá bởi sinh kế chủ yếu chỉ dựa vào cây ngô, cây lúa trồng xen kẽ hốc đá.

Xác định việc giúp dân thoát nghèo là nhiệm vụ trọng tâm, trong giai đoạn 2022-2025, cấp ủy, chính quyền địa phương đã tập trung triển khai hiệu quả Dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo. Thay vì hỗ trợ dàn trải, xã tập trung vào các mô hình phát huy được lợi thế địa phương, gắn với nhu cầu và tập quán sản xuất của người dân. Tổng nguồn vốn phê duyệt cho giai đoạn này là hơn 10 tỷ đồng, xã thực hiện 18 dự án, hỗ trợ 476 hộ dân tham gia. Trọng tâm là các dự án chăn nuôi bò cái sinh sản, bò vỗ béo và dê thương phẩm. Đến nay, đàn bò đã sinh sản được trên 700 con bê; hơn 250 con đã được xuất bán, mang về thu nhập trên 3,75 tỷ đồng cho các hộ tham gia.

Giống dê núi bản địa được nhiều hộ gia đình tại Thắng Mố lựa chọn để chăn nuôi, xây dựng mô hình thoát nghèo.

Trong các mô hình sinh kế, chăn nuôi dê núi thương phẩm, bò vỗ béo được nhiều hộ đánh giá là phù hợp nhất với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng; cũng như tập quán canh tác của người dân. Những mô hình này không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, nhưng lại tạo ra nguồn thu ổn định nếu người dân kiên trì áp dụng đúng quy trình.

Một trong những hộ hưởng lợi rõ nhất từ mô hình sinh kế là gia đình anh Hầu Xé Say, thôn Sủng Phính B. Năm 2023, anh Say được hỗ trợ 1 con bò cái sinh sản. Nhờ chịu khó học hỏi kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh và cách phối trộn thức ăn cho gia súc, từ 1 con bò ban đầu, đàn bò của anh đã tăng lên 4 con.

Anh Say phấn khởi chia sẻ: “Trước đây mình nuôi theo kiểu cũ, con vật hay bị dịch bệnh, chết nhiều nên không dám nuôi lớn. Từ khi được cán bộ xã hướng dẫn cách làm chuồng trại, chăm sóc kỹ lưỡng, mình yên tâm hẳn. Cuối năm 2024, mình bán 1 con bò được 15 triệu đồng để trang trải cuộc sống. Sắp tới, mình sẽ mở rộng chuồng để nuôi thêm nữa”.

Anh Vàng Mí Sính, Trưởng thôn Sủng Phính B cho biết: Thôn có 72 hộ thì 100% là đồng bào Mông. Giai đoạn 2023-2025, thôn được hỗ trợ 50 con bò sinh sản cho 50 hộ. Có "cần câu" trong tay, bà con phấn khởi lắm, thi đua nhau chăm sóc để bò nhanh đẻ, nhanh lớn.

Không chỉ gia đình anh Say, mô hình hỗ trợ nuôi dê núi cũng đang phát huy hiệu quả tại thôn Lùng Pủng B. Năm 2023, gia đình anh Hờ Chá Sò được hỗ trợ 3 con dê sinh sản. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật và duy trì vệ sinh chuồng trại tốt, đàn dê phát triển nhanh, ít dịch bệnh, hiện đã có 7 con. Với giá dê ổn định, mỗi năm gia đình anh Sò có thêm một khoản thu nhập để tái đầu tư.

Người dân thôn Sủng Phính B được hỗ trợ bò sinh sản để phát triển chăn nuôi.

Thay đổi nếp nghĩ, cách làm

Trường hợp của các hộ dân kể trên cho thấy, một yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của các mô hình sinh kế là sự “cầm tay chỉ việc” từ đội ngũ cán bộ kỹ thuật. Ngay từ khi bắt đầu, xã đã tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn cách làm chuồng trại, phòng dịch bệnh, bón phân, chăm sóc con vật, cây trồng theo mùa.

Cán bộ nông nghiệp bám thôn, bám hộ, theo sát từng giai đoạn để bảo đảm người dân không lúng túng, biết cách sử dụng nguồn hỗ trợ đúng và hiệu quả. Đây cũng là cách thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ làm theo thói quen sang làm theo kỹ thuật, từ sản xuất manh mún sang hướng tới mô hình bền vững.

Nhờ đó, tỷ lệ mô hình duy trì được sau hỗ trợ khá cao; nhiều hộ không chỉ giữ đàn, giữ vườn mà còn mở rộng thêm, tạo thu nhập tốt hơn so với trước. Đây chính là tín hiệu cho thấy các mô hình sinh kế đã “bén rễ” ở Thắng Mố, trở thành hướng đi lâu dài. Quan trọng hơn, người dân tin tưởng hơn vào chương trình hỗ trợ và chủ động hơn trong phát triển kinh tế, điều mà trước đây không phải hộ nào cũng mạnh dạn làm.

Đồng chí Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Thắng Mố đánh giá: “Nguồn vốn Chương trình MTQG đã tạo động lực rất lớn cho xã trong công tác giảm nghèo. Quan trọng nhất là người dân đã thay đổi cách nghĩ, cách làm. Các mô hình hỗ trợ không chỉ giúp người dân có sinh kế trước mắt mà còn tạo nền tảng để phát triển bền vững. Thắng Mố tuy còn khó khăn, nhưng sự chuyển biến trong những năm qua là rất rõ ràng. Trước đây nhiều hộ còn tâm lý trông chờ, ngại đầu tư sản xuất, nhưng từ khi được tham gia các mô hình, bà con chủ động hơn trong việc học kỹ thuật, mạnh dạn mở rộng chăn nuôi và trồng trọt. Chính quyền xã cũng đang tiếp tục rà soát nhu cầu thực tế của người dân để lựa chọn mô hình phù hợp cho giai đoạn tiếp theo, đặc biệt ưu tiên những mô hình tạo thu nhập ổn định, có thể nhân rộng và gắn với tiềm năng của từng thôn, từng nhóm hộ.

Với sự tiếp sức từ các chương trình MTQG và sự đồng lòng, nỗ lực của người dân, những mô hình sinh kế sẽ tiếp tục “bén rễ, xanh cây” trên vùng cao Thắng Mố. Mục tiêu không chỉ là giảm nghèo đơn thuần, mà là xây dựng một nền tảng kinh tế vững chắc, giúp đồng bào các dân tộc nơi đây ấm no hơn trên chính mảnh đất quê hương mình.

Bài, ảnh: Lý Thu