"Chìa khóa" giảm nghèo bền vững ở Thượng Nông

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, xã Thượng Nông mở ra không gian phát triển mới nhưng cũng đối mặt với thách thức không nhỏ từ tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Làm sao để chuyển dịch từ hỗ trợ sang khơi dậy sức mạnh nội sinh, giúp đồng bào các dân tộc vươn lên làm giàu bền vững, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Tuyên Quang đã có cuộc trao đổi, chia sẻ với đồng chí Nguyễn Văn Cướng, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Nông.

Đồng chí Nguyễn Văn Cướng, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Nông.

Phóng viên: Thưa đồng chí, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, bức tranh kinh tế - xã hội của xã Thượng Nông đã có những thay đổi ra sao, đặc biệt là những nét đặc thù và khó khăn trong công tác giảm nghèo hiện nay?

Đồng chí Nguyễn Văn Cướng: Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền xã Thượng Nông đã tập trung chỉ đạo, điều hành để giữ vững nhịp độ phát triển. Sản xuất nông - lâm nghiệp, chăn nuôi và dịch vụ tiếp tục duy trì hiệu quả; các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội được quan tâm toàn diện, an ninh trật tự được giữ vững.

Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, thách thức đối với Thượng Nông là vô cùng lớn. Xã được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Thượng Giáp và Thượng Nông cũ. Diện tích tự nhiên hiện nay rộng gần 80 km², quy mô dân số 1.485 hộ với 7.189 nhân khẩu, chia thành 7 thôn, bản. Toàn xã có 13 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 99%.

Đời sống của bà con chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp và chăn nuôi nhỏ lẻ. Dù năm 2025, thu ngân sách trên địa bàn đạt 191 triệu đồng (bằng 167% kế hoạch giao), nhưng đến cuối năm 2025, toàn xã vẫn còn 739 hộ nghèo (chiếm 50%) và 165 hộ cận nghèo (chiếm 11%). Tỷ lệ nghèo đa chiều còn ở mức 61%. Đây là con số đòi hỏi hệ thống chính trị địa phương phải nỗ lực vượt bậc trong giai đoạn 2026 – 2030.

Một góc nông thôn mới xã Thượng Nông đang khởi sắc từng ngày.

Phóng viên: Từ việc nhận diện rõ những khó khăn đó, thời gian qua, xã đã triển khai các chương trình, dự án hỗ trợ giảm nghèo như thế nào để tạo bệ đỡ cho người dân, thưa đồng chí?

Đồng chí Nguyễn Văn Cướng: Xã Thượng Nông đã tập trung tối đa nguồn lực để triển khai đồng bộ các chính sách thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, kết hợp chặt chẽ với các chính sách an sinh xã hội hiện hành. Hằng năm, xã chỉ đạo các thôn rà soát chặt chẽ, phân loại kỹ lưỡng nguyên nhân nghèo của từng hộ để xây dựng phương án hỗ trợ sát sườn nhất.

Về sinh kế, xã ưu tiên phát triển các cây trồng, vật nuôi bản địa có lợi thế thế mạnh. Vừa qua, xã đã triển khai Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng trồng cây sa nhân tím tại thôn Thượng Giáp và Bản Giòong với 26 hộ tham gia, quy mô 13 ha. Bên cạnh đó, xã triển khai 3 dự án chăn nuôi cộng đồng hỗ trợ 104 hộ dân gồm: dự án nuôi gà đen tại thôn Bản Khoan, Nà Tà (23 hộ); dự án nuôi dê tại Thượng Giáp, Bản Cưởm (28 hộ); và dự án nuôi lợn đen quy mô lớn nhất hỗ trợ 53 hộ tại các thôn Nà Tà, Bản Cưởm, Bản Giòong và một số mô hình nuôi bò xã cũng đang triển khai.

Các hộ tham gia không chỉ nhận con giống, thức ăn, vật tư mà còn được tập huấn bài bản kỹ thuật làm chuồng trại, phòng dịch và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ. Cách làm của xã là hỗ trợ đi đôi với gắn trách nhiệm. Khi người dân làm chủ được kỹ thuật, họ sẽ tự giác nhân rộng mô hình sau khi dự án kết thúc.

Song song với sinh kế, công tác an cư và hạ tầng cũng được đẩy mạnh. Từ năm 2025 đến nay, xã đã hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dốc cho hơn 400 hộ nghèo, cận nghèo và gia đình chính sách. Hàng chục km đường bê tông nông thôn được hoàn thiện, giúp việc giao thương hàng hóa của bà con thuận lợi hơn trước rất nhiều.

Người dân thôn Bản Cưởm trồng cây dược liệu sa nhân có giá trị kinh tế cao trên diện tích đất dốc.

Phóng viên: Thời gian tới, Thượng Nông đặt ra định hướng và giải pháp đột phá nào để duy trì đà giảm nghèo bền vững, tránh tái nghèo?

Đồng chí Nguyễn Văn Cướng: Giảm nghèo bền vững là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm được Đảng ủy, HĐND, UBND xã Thượng Nông xác định phải thực hiện thường xuyên, liên tục và gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Quan điểm của xã là giảm nghèo phải xuất phát từ phát triển sản xuất, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và khơi dậy ý chí vươn lên của người dân, hạn chế tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ.

Những năm qua, cùng với việc triển khai đầy đủ các chính sách của Trung ương và của tỉnh, xã đã tập trung huy động các nguồn lực để hỗ trợ người dân phát triển sản xuất. Năm 2025, toàn xã có 196 hộ thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống còn 49,8%. Đây là kết quả rất đáng ghi nhận, tạo tiền đề để xã tiếp tục thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở Phương án phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, UBND xã xác định giảm nghèo phải gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn, thương mại, dịch vụ và du lịch cộng đồng, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của địa phương.

Để hoàn thành mục tiêu giảm nghèo trong năm 2026, UBND xã tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm sau: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với từng tiểu vùng khí hậu; mở rộng mô hình cây dược liệu, cây vụ đông, chăn nuôi lợn đen, gà đen và các loài vật nuôi giá trị cao như hươu, dúi. Đẩy mạnh đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Gắn sinh kế với thị trường, xã khuyến khích thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã để liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; tập trung xây dựng các sản phẩm OCOP đặc trưng của Thượng Nông và kết nối đầu ra ổn định cho nông sản.

Khai thác thế mạnh thương mại - du lịch, địa phương tận dụng tối đa lợi thế tuyến Quốc lộ 280 chạy qua địa bàn cùng bản sắc văn hóa đặc sắc của 13 dân tộc. Xã sẽ hình thành các điểm trưng bày, bán sản phẩm OCOP; khuyến khích người dân phát triển dịch vụ lưu trú, ẩm thực, du lịch cộng đồng để tăng thu nhập ngoài nông nghiệp; phối hợp mở các lớp dạy nghề sát nhu cầu thực tế; đẩy mạnh tư vấn, kết nối để đưa lao động địa phương đi làm việc tại các khu công nghiệp trong, ngoài tỉnh và xuất khẩu lao động.

Xã phân công từng cán bộ, đảng viên trực tiếp phụ trách, đồng hành cùng các hộ nghèo lập phương án làm ăn. Đẩy mạnh tuyên truyền các mô hình hay, gương sáng thoát nghèo để lan tỏa tinh thần tự lực vươn lên.

Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, Thượng Nông phấn đấu trong năm 2026 sẽ giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống dưới 55%, tạo đà vững chắc để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững trong những năm tiếp theo.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

                                                                                                                                                                 Bài, ảnh: Lý Thu