Mùa na làng Dao

Vùng lòng chảo Khâu Lấu thuộc thôn 3, xã Tân Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng đất đai màu mỡ, khí hậu quanh năm ôn hòa, mát mẻ, cây cối xanh mát, tốt tươi. Tận dụng lợi thế tự nhiên, người Dao Thanh Y nơi đây đã phát triển trồng cây na đặc sản trên đất đồi. Những quả na chín ngát hương, căng tròn, mọng nước, thịt dày, đậm vị như chứa đựng cả tinh túy đất trời và sự cần cù, chăm chỉ của người Dao nơi đây.

Người dân Khâu Lấu thu hoạch na.

Rộn ràng mùa thu hoạch

Nắng tháng 7 xuyên qua những tầng mây với hàng vạn vệt sáng trải dài trên những triền đồi Khâu Lấu. Một thảm mênh mông được dệt nên với muôn vàn sắc xanh. Từ tinh mơ, bà con người Dao đã tất bật lên đồi cắt chọn từng quả na căng mọng xếp dưới tán cây. Sau đó từng gùi na được chất đầy, đưa lên xe chở về điểm tập kết.

Là một trong những hộ trồng nhiều na nhất vùng, gia đình chị Lý Thị An sở hữu trên 600 gốc na đang vào độ thu hoạch. Vừa nhanh tay chọn hái những quả na đã mở mắt căng tròn, mồ hôi thấm ướt áo vì những chuyến leo ngược đồi, chị An bảo: “Cái giống na này không chín rộ cùng một lúc mà lai rai, nên vào mùa là ngày nào các gia đình cũng lên vườn kiểm tra cắt quả. Ngày cao điểm có thể thu hái hai lần vào sáng sớm và chiều muộn. Quả thu đến đâu, thương lái vào tận nơi mua hết đến đấy. Na ở đây hợp đất, hợp nước nên từng thớ thịt dẻo ngon, căng mọng nước, lại có mùi thơm đặc trưng của na ta, ăn một lần là nhớ mãi”.

Nhìn nụ cười lấp lánh niềm vui của người phụ nữ Dao Thanh Y bên những gùi na trĩu quả mới thấy hết sự đền đáp ngọt ngào của dải đất nơi đây sau những ngày bà con nông dân vất vả đổ mồ hôi trên triền đồi.

Là hộ tiên phong đưa cây na về đất Khâu Lấu trồng, gia đình anh Trương Thanh Thủy không chỉ giàu kinh nghiệm trồng và chăm sóc na mà giờ đây đã sở hữu trên 1.000 cây đang cho thu quả. Anh Thủy bảo, thu hoạch na đòi hỏi sự tỉ mỉ và khắt khe trong từng khâu chọn hái. Quả na đạt tiêu chuẩn phải có mắt to, giữa các mắt na đã chuyển màu trắng ngà hoặc hồng nhạt, vỏ nhẵn và mắt căng phồng. Bà con thường chọn hái na vào sáng sớm khô ráo hoặc chiều mát, tránh những lúc nắng gắt hay mưa rào để na không bị hỏng, giữ được độ tươi ngon lâu nhất.

Điểm tập kết thu mua na ở Khâu Lấu những ngày này luôn rộn ràng, tấp nập. Dưới mái hiên rộng, không khí lao động diễn ra khẩn trương, ăn ý. Bàn tay khéo léo của các bà, các chị phân loại na theo từng kích cỡ. Những quả na mắt to căng tròn, đều đặn được xếp vào từng thùng xốp đã lót sẵn lớp lá tươi và giấy báo để chống dập. Có những thùng quả được chất cao như những ngọn tháp nhỏ, hương thơm lừng cả một vùng. Tiếng nói cười giòn tan trong không khí khẩn trương khiến người ta cảm nhận được niềm vui đong đầy khi được mùa, khi công sức lao động được đền đáp.

Na được người dân đóng hộp vận chuyển, thương lái vào mua tận nơi tại điểm tập kết.

Ấm no trên những triền đồi

Nếu trước đây Khâu Lấu là một miền quê nghèo còn nhiều khó khăn, thì giờ đây cuộc sống của người dân đã từng bước đổi thay. Những triền đồi na xanh ngắt, những cánh rừng bạt ngàn keo cùng tre xanh Bát Độ là minh chứng rõ nét cho tinh thần lao động cần cù không cho đất nghỉ của đồng bào nơi đây.

Bắt nhịp với định hướng phát triển kinh tế địa phương, bà con người Dao Thanh Y đã biết phát huy thế mạnh của đất đai, kết hợp hài hòa giữa làm rừng, trồng tre lấy măng và đưa cây na đặc sản lên triền đồi. Sự chuyển dịch linh hoạt đó đã mang lại nguồn thu nhập đa dạng, bền vững, giúp nhiều hộ gia đình thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Khâu Lấu trở thành vùng trù phú đầy sức sống với những ngôi nhà khang trang, những tuyến đường bê tông được mở rộng.

Khi những thùng na cuối cùng được chất lên xe, anh Triệu Văn Xuân, Tổ trưởng tổ trồng cây ăn quả mới có thời gian ngồi xuống chia sẻ. Anh bảo, diện tích trồng na của vùng đã phát triển lên trên 20 ha. Vào cao điểm mùa thu hoạch có thể thu hái trên 2 tấn na mỗi ngày. Nhờ hợp thổ dưỡng và chăm sóc đúng kỹ thuật, mỗi ha na mang lại nguồn thu nhập từ 100 đến 150 triệu đồng. Bà con trong thôn không chỉ bảo nhau kinh nghiệm chăm sóc, thụ phấn, thu hái quả mà còn đang tích cực chuyển đổi sang quy trình VietGAP, hướng tới xây dựng thương hiệu na đặc sản OCOP. Anh bảo, mong muốn lớn nhất của người trồng na Khâu Lấu hiện nay là nâng cao hơn nữa giá trị sản phẩm và có đầu ra bền vững, để sản phẩm quê hương vươn xa tới nhiều thị trường.

Đi trong tươi xanh của bạt ngàn những đồi na, Trưởng thôn Vương Từ Phìn bảo rằng, người dân nơi đây cần cù, chăm chỉ, chịu khó... Từ khi cây na bén rễ và khẳng định hiệu quả, tư duy sản xuất của bà con đã thực sự thay đổi. Cây na được xác định là cây trồng thế mạnh của địa phương vì cho thu nhập cao, chi phí đầu tư và công chăm bón ít, lại đặc biệt phù hợp với thổ nhưỡng nơi đây. Thời gian tới, thôn sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động bà con mở rộng diện tích ở những khu vực phù hợp; đồng thời khuyến khích tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ kết nối tiêu thụ để người dân yên tâm làm giàu bền vững.

Nắng trải dài trên vùng đất lòng chảo, những chuyến xe chở đầy trái ngọt tháng Bảy vẫn hối hả nối đuôi nhau, mang theo niềm tin và khát vọng về một cuộc sống ngày càng ấm no của đồng bào Dao nơi miền quê Tân Long đổi mới.

Bài, ảnh: Nhật Quang