Tiếng việt | English

Đề tài miền núi trong truyện ngắn xứ Tuyên

TQĐT - Trong dòng chảy văn học tỉnh nhà, đề tài dân tộc miền núi luôn được nhiều độc giả ưu ái đón nhận, trong đó có truyện ngắn. Bởi các tác phẩm đã phản ánh phong phú bức tranh của vùng cao cùng với phong tục tập quán, cách cảm cách nghĩ của bà con…

Những phiên chợ quê của đồng bào dân tộc thiểu số luôn là đề tài sáng tác của các nhà văn xứ Tuyên. Trong ảnh: Chợ quê Động Tiên, xã Yên Phú (Hàm Yên). Ảnh: Quang Hòa

Khoảng 15 năm gần đây, Tuyên Quang đã có 12 tác giả xuất bản 24 tập truyện ngắn, mỗi tập thường có từ 9 - 10 truyện. Đa số các tác phẩm đều được đăng trên các số Báo Tân Trào. Chủ đề sáng tác khá đa dạng, phản ánh chân thực đời sống, phong tục tập quán của con người miền núi. Có thể kể đến những cây bút như: Đinh Công Diệp, Phù Ninh, Vũ Xuân Tửu, Nguyễn Đình Lãm, Đỗ Anh Mỹ, Hồng Giang, Hoàng Kim Yến... 

Thiên nhiên miền núi đã được các tác giả tái hiện một cách sinh động, chân thực. Đến với tác phẩm Lùng Tù của cố nhà văn Đinh Công Diệp ta bắt gặp những câu văn gần gũi và đầy chất thơ: “Gió thổi trong khe núi bao giờ cũng mạnh. Vàng Lử Lùng mạnh như ngọn gió ấy. Vợ Lùng đẻ, thì nương, ruộng cũng theo vợ anh đẻ thêm. Hạt bắp, hạt lúa về nhiều, nên con trâu, con bò cũng lắm”... Bên cạnh miêu tả vẻ đẹp hùng vĩ, hoang sơ Đinh Công Diệp sử dụng hình ảnh thiên nhiên như một sinh thể sống, chia sẻ vui buồn và tác động đến con người: “Sương mù đổ xuống, mỗi lúc một dầy thêm. Đêm trở nên lạnh buốt và cô độc. Đất Hồ Giàng sinh ra Lùng Tù, vì lầm lạc, nay xin trả thân này về với đất!...” (Lùng Tù).

Con người miền núi cũng được các tác giả thể hiện rõ nét trong nhiều truyện ngắn. Hình ảnh chị Seo Ly và chiếc vòng bạc óng ánh đẹp đẽ trong Chiếc vòng bạc của Dương Đình Lộc được miêu tả thật tinh tế: Tâm trạng rộn ràng phơi phới của phụ nữ người Mông trước khi xuống chợ. Từ việc Seo Ly làm lụng chăm chỉ cả năm để được chồng cho phép đi chợ phiên Sa Pa đến việc chuẩn bị kỹ lưỡng là kiếm quả mắc cọp để bán, dậy sớm thổi xôi cho cả nhà ăn rồi một mình vượt núi, băng đèo... Lòng Seo Ly rạo rực ngắm chiếc vòng bạc óng ánh với niềm tự hào, hãnh diện. Khi được những vị khách nước ngoài trầm trồ, khen ngợi và có ý định mua chiếc vòng bạc với giá bằng nửa tấn ngô thì có sự giằng xé trong tâm lý Seo Ly, đó là nên giữ lại của hồi môn hay bán đi: Hồi hộp, thảng thốt, sắp khóc... 


Giã cốm là hoạt động đậm chất văn hóa truyền thống của người Tày ở xóm 8,
xã Tân Long (Yên Sơn).  Ảnh: Quang Hòa

Các tác phẩm của Đỗ Anh Mỹ đều mang đậm hơi hướng miền núi, lột tả được cách cảm, cách nghĩ của bà con đồng bào dân tộc thiểu số. Độc giả xúc động, thổn thức với những mảnh đời bất hạnh trong truyện ngắn Ra thành phố. Nhân vật Hồng bị bọn buôn người lừa làm gái bán hoa để rồi lỡ làng một mối tình đẹp với chàng trai tên Khanh. Cả hai gặp lại nhau khi cơ thể Hồng đã tàn tạ vì mắc căn bệnh thế kỷ. Nhưng trong giây phút cuối cuộc đời, tình yêu vẫn được thắp lên tạo niềm tin nghị lực sống cho cô gái.

Truyện của Hồng Giang đậm đà hương vị cuộc sống miền núi, tác giả đã tìm tòi và khá công phu trong mô tả, dựng cốt truyện. Đến với Tìm cây rau đắng là sự trăn trở của nhân vật Khanh khi bản Nà Mèo từng ngày thay đổi. Hình ảnh thiên nhiên được khắc họa rõ nét với xúc cảm hoài niệm của nhân vật: “Mùa chim sinh nở, ngọn cây khô đứng trơ vơ này thường có chim sáo đen chọn nơi làm tổ. Cứ chập tối, không rõ mặt người nữa là lúc tắc kè bò từ bọng cây ra kiếm ăn.  

Văn học miền núi là một không gian rộng để các cây viết thỏa sức sáng tác, trong đó thể loại truyện ngắn đã được nhiều tác giả lựa chọn, thể hiện phong cách và phản ánh đầy đủ hơi thở cuộc sống. Ở đề tài này, văn học xứ Tuyên còn khá nhiều tác phẩm ấn tượng. Hy vọng trong thời gian tới, các nhà văn có thêm “những đứa con tinh thần” được đông đảo bạn đọc trong và ngoài tỉnh đón nhận.

Giang Lam

Tin cùng chuyên mục