Tiếng việt | English

Truyện cực ngắn Xu thế khởi nguồn từ công chúng

TQĐT - Bên cạnh các thể loại văn học quen thuộc như tiểu thuyết, truyện ngắn, thi ca, ký… việc xuất hiện thể loại truyện cực ngắn mang đến người đọc món ăn tinh thần mới. Nhiều nhà lý luận phê bình văn học nhận định rằng, truyện cực ngắn ra đời đáp ứng được nhu cầu của nhiều độc giả yêu văn chương hiện đại, nhất là đối với bạn đọc bận rộn, có ít thời gian.

Nhà văn Sương Nguyệt Minh cho biết, truyện cực ngắn hay truyện mini có xu hướng viết tinh giảm tối đa về số lượng câu chữ, nhân vật, tình tiết, không gian, thời gian. Chính dung lượng hạn hẹp nên buộc tác phẩm có tiết tấu, diễn biến nhanh, cốt truyện cũng trở nên linh hoạt. Ở Việt Nam, thể loại này xuất hiện từ thập niên 90 của thế kỷ trước. Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Quang Sáng, Phạm Sông Hồng, Phan Thị Vàng Anh, Phạm Văn Khôi, Nguyễn Thị Hậu...


Các độc giả trẻ tìm đọc truyện cực ngắn được bày bán tại Siêu thị Sách
và Thiết bị trường học Tuyên Quang.

Truyện cực ngắn giảm lược tối đa câu chữ nên tít truyện thường mang ý nghĩa bao quát nội dung truyện: Tin nhắn, Vô tình, Dòng đời của Hoàng Nhật Tuyên; Hoa muộn của Phan Thị Vàng Anh; Cây nhang của Nguyễn Ngọc Mộc. Đặc biệt, ngôn ngữ trong truyện phát huy tối đa khả năng thông tin, do đó mỗi câu chữ luôn được gọt giũa, chọn lọc.

Ở truyện cực ngắn, một thủ pháp phổ biến mà các nhà văn thường sử dụng là “tạo khoảng trắng” hay còn gọi là “vùng lặng”. Nhiều truyện có kết thúc mở gợi cho độc giả nhiều suy nghĩ, liên tưởng, phát huy vai trò đồng sáng tạo của bạn đọc. Phan Thị Vàng Anh là tác giả đầu tiên đoạt giải nhất cuộc thi viết về truyện cực ngắn năm 1994. Hoa muộn là tác phẩm có kết truyện giản đơn xoay quanh một cô gái muộn chồng tên Hạc. Chính vì “kén cá chọn canh” nên các chàng trai tán tỉnh đều lần lượt rời bỏ. Tết đến, Hạc mang trong mình sự buồn tủi, hụt hẫng bên cạnh vườn mai cô quạnh. Kết thúc truyện, cô bạn giới thiệu cho Hạc một người đàn ông nhưng Hạc vẫn vô cảm mặc cho tuổi xuân cứ thế trôi đi muộn màng. Xuân muộn được Vàng Anh thể hiện qua những câu văn ngắn gọn, súc tích nhưng đầy chất thơ. Truyện gợi cho người đọc nhiều suy nghĩ bởi lối kết thúc giàu giá trị liên tưởng. Tuy nhiên, ẩn đằng sau đó độc giả vẫn cảm nhận được một thông điệp về cuộc sống. Đó là con người hãy hết mình cống hiến cho cuộc sống và tình yêu, đừng hoài phí những năm tháng tuổi trẻ cho những đắn đo, suy nghĩ quẩn quanh. 

Ở Tuyên Quang một số tác giả cũng đã ít nhiều sáng tác thể loại này, tuy nhiên vẫn chưa được đăng tải nhiều trên Báo Tân Trào hay in tập sách riêng. Trong đó, cây viết trẻ Tạ Ngọc Dũng thường có những mẩu truyện cực ngắn như Lính chiến, Mùa hoa ban... Anh cho biết, anh thường xuyên đọc và tìm hiểu cách thể hiện truyện cực ngắn của các tác giả nổi tiếng trong và ngoài nước. Điều anh nhận thấy tác phẩm cần có sự giản lược tối thiểu hệ thống nhân vật. Nhân vật trong truyện cực ngắn không được diễn tả, làm nổi bật đầy diện mạo, tính cách, số phận mà chỉ chú ý đến diễn biến, hành động.

Tác giả Đỗ Anh Mỹ có những mẩu truyện cực ngắn như Xóm ba nhà, Hạnh phúc, Mời cưới, Sống trộm, Bác sỹ đại tài... Truyện Mời cưới xoay quanh câu chuyện nhỏ của 2 người đàn ông. Biết lão Hân đứng ở cửa nhà thập thò mời cưới vì gia cảnh khó khăn nên lão Tài trốn trong bồ thóc. Khi bị phát hiện cả hai nhìn nhau ngượng ngùng, thổn thức trước một mùa cưới mới. 

Truyện cực ngắn đồng hành trên bước đường đổi mới của văn xuôi, là món ăn tinh thần mới mẻ cho độc giả yêu văn chương nước nhà. Như vậy, sự ra đời của thể loại này là tất yếu, vừa phù hợp với quy luật phát triển của cuộc sống vừa đáp ứng yêu cầu tự thân của chính nền văn học hiện đại.

 Bài, ảnh: Giang Lam

Tin cùng chuyên mục