Tân Mỹ trồng dưa chuột theo hướng liên kết

Những ngày đầu vụ, trên các cánh đồng ở xã Tân Mỹ, không khí lao động rộn ràng từ sáng sớm. Từng luống dưa chuột xanh mướt trải dài, dây leo bám giàn ngay ngắn, quả non lấp ló dưới tán lá, báo hiệu một mùa vụ nhiều kỳ vọng. Ít ai ngờ rằng, chỉ vài năm trước, trên chính những thửa ruộng này, người dân chủ yếu trồng lúa, ngô, rau màu nhỏ lẻ với đầu ra bấp bênh, thu nhập không ổn định. Sự thay đổi bắt đầu khi địa phương triển khai mô hình trồng dưa chuột theo hướng liên kết giữa nông dân và hợp tác xã.

Từ ruộng manh mún đến sản xuất hàng hóa

Có mặt tại thôn Bản Giảo vào giữa mùa thu hoạch, dễ dàng bắt gặp hình ảnh bà con thoăn thoắt thu hái dưa. Những sọt dưa xanh nhanh chóng được tập kết, vận chuyển về điểm thu mua của Hợp tác xã Rau củ quả Hướng Đạo. Cảnh “được mùa mất giá” hay nỗi lo bị ép giá dần không còn, người dân yên tâm tập trung chăm sóc để nâng cao năng suất.

Gia đình anh Quan Văn Duẩn, thôn Bản Giảo, một trong những hộ tham gia mô hình từ những ngày đầu, đang tất bật thu hái lứa dưa thứ hai trong vụ. Anh Duẩn vừa phân loại quả, vừa phấn khởi nói: “Trước đây nhà tôi trồng lúa với đậu tương là chính, mỗi năm thu nhập chẳng đáng là bao, lại phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Từ khi tham gia mô hình dưa chuột liên kết với Hợp tác xã Rau củ quả Hướng Đạo, gia đình tôi được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, phân bón và bao tiêu sản phẩm nên yên tâm sản xuất.

Vườn dưa chuột của gia đình anh Quan Văn Duẩn, thôn Bản Giảo đang phát triển tốt.

Anh Duẩn nhẩm tính, trồng dưa chuột cho thu nhập trên 13 triệu đồng/sào, sau khi trừ chi phí còn lãi 8 triệu đồng/sào (tương đương trên 219 triệu đồng/ha), còn cấy lúa lai cho thu nhập 2,7 triệu đồng/sào, sau khi trừ chi phí còn lãi 480.000 đồng/sào (tương đương trên 13 triệu đồng/ha); trồng dưa chuột cho lợi nhuận cao hơn hẳn so với trồng lúa.

Không riêng gia đình anh Duẩn, nhiều hộ dân ở các thôn khác như Thôm Bưa, Ón Cáy của xã Tân Mỹ cũng đang hưởng lợi từ mô hình này. Điều dễ nhận thấy là sau mỗi vụ, số hộ đăng ký tham gia ngày một tăng, hiện toàn xã có 152 hộ ở 12 thôn tham gia trồng dưa liên kết với Hợp tác xã Rau củ quả Hướng Đạo và Hợp tác xã Thành Đạt.

Trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy xã Tân Mỹ vào tháng 3/2026 vừa qua, đồng chí Hầu Minh Lợi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh nhấn mạnh: Xã Tân Mỹ cần tận dụng lợi thế sẵn có để phát triển nông nghiệp hàng hóa, tiếp tục tuyên truyền, khuyến khích và mời gọi các công ty, hợp tác xã đến liên kết với người dân trồng dưa chuột và các loại rau màu khác không chỉ ở vụ chính trong năm mà nghiên cứu trồng cả trái vụ, tạo giá trị thu nhập cao cho người dân trên cùng đơn vị diện tích gieo trồng.

Nông dân yên tâm mở rộng diện tích

Điểm khác biệt làm nên thành công của mô hình là sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân và hợp tác xã. Nếu như trước đây, nông dân tự lo từ giống đến đầu ra thì nay mọi khâu đã được tổ chức bài bản. Tại khu sơ chế, đóng gói của Hợp tác xã Rau củ quả Hướng Đạo, không khí làm việc cũng tất bật không kém ngoài đồng. Dưa chuột sau khi thu mua được phân loại theo kích cỡ, đóng gói cẩn thận để chuyển tới các đầu mối tiêu thụ trong và ngoài địa phương. Nhờ có hợp tác xã đứng ra kết nối thị trường, sản phẩm của người dân không chỉ tiêu thụ ổn định hơn mà còn từng bước tạo dựng được uy tín.

Người dân thôn Ón Cáy phân loại dưa chuột sau khi thu hoạch.

Ông Nguyễn Văn Lạc, Giám đốc Hợp tác xã Rau củ quả Hướng Đạo cho biết: "Chúng tôi phối hợp hướng dẫn kỹ thuật, cung ứng giống bảo đảm chất lượng, hỗ trợ vật tư đầu vào và cử cán bộ theo dõi quá trình sinh trưởng của cây để bà con chăm sóc đúng quy trình. Liên kết sản xuất chỉ bền vững khi cả hai phía cùng có trách nhiệm. Nông dân phải tuân thủ quy trình kỹ thuật, bảo đảm chất lượng sản phẩm; còn hợp tác xã phải giữ đúng cam kết thu mua, hỗ trợ tiêu thụ, không để người dân “đơn độc” trước thị trường".

Theo đồng chí Ma Doãn Đức, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Mỹ, dưa chuột là cây dễ trồng, thời gian sinh trưởng ngắn khoảng 35 - 40 ngày. Vụ Xuân 2026, năng suất bình quân đạt khoảng 60,7 tấn/ha, sản lượng toàn xã ước trên 1.258 tấn. Với giá thu mua khoảng 6.000 đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 7,6 tỷ đồng, tương đương 366 triệu đồng/ha; lợi nhuận cao hơn trồng lúa khoảng 16 lần.

Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, từ nhỏ lẻ sang liên kết, hình thành vùng sản xuất hàng hóa ổn định. Thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích mở rộng diện tích, hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng các tổ nhóm sản xuất gắn với tiêu chuẩn an toàn nhằm nâng cao giá trị nông sản.

Hiệu quả từ cây dưa chuột đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Tân Mỹ. Quan trọng hơn, mô hình liên kết không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp bền vững trên chính mảnh đất quê hương.

Bài, ảnh: Hoàng Ngọc