Bước chuyển xây dựng hệ sinh thái bền vững

Sản xuất nông nghiệp xanh và bền vững đang là xu hướng tất yếu hiện nay. Phương thức này không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe con người, môi trường mà còn từng bước chuyển đổi tư duy từ sản xuất nhỏ lẻ sang kinh tế tuần hoàn. Việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ đã gia tăng giá trị, sức cạnh tranh, đồng thời gắn kết sản xuất theo chuỗi giá trị, thu hút các doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp.

Nhân rộng các mô hình tuần hoàn

Hiện toàn tỉnh có gần 5.700 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn và bền vững. Trong đó, hơn 3.200 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, 1.561 ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ, gần 915 ha đạt tiêu chuẩn Rainforest Alliance, 8 ha đạt chuẩn GlobalGAP - tiêu chuẩn khắt khe nhất trong nông nghiệp an toàn. Ngoài ra, gần 2.000 ha được cấp 149 mã số vùng trồng, có 25 mã số xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Âu. Có được kết quả trên chính là từ sự thay đổi tư duy bền bỉ, đến mở rộng quy mô sản xuất an toàn của người nông dân và doanh nghiệp.

Vừa qua, tỉnh có Sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn của HTX Dịch vụ nông nghiệp Sử Anh (Phường Mỹ Lâm) đoạt Giải thưởng “Mai An Tiêm” năm 2026 do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức. Sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và từng bước xây dựng thương hiệu trên thị trường. Đây không chỉ là sự ghi nhận cho nỗ lực đổi mới, ứng dụng khoa học, công nghệ của khu vực kinh tế tập thể mà còn cho thấy nông sản địa phương đang từng bước rời khỏi quỹ đạo sản xuất nhỏ lẻ, đi vào con đường chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị.

Sản phẩm chè Shan tuyết của HTX Sơn Trà, xã Hồng Thái đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao, đã từng bước khẳng định được vị thế trên thị trường.

Song song với nông nghiệp công nghệ cao, các mô hình sản xuất hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn đang ngày càng được khuyến khích và nhân rộng tại Tuyên Quang. Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ hệ sinh thái đất, nước và sức khỏe con người.

Thôn Hùng Tâm hiện là vùng cây ăn quả sạch nổi bật của xã Hùng An. Năm 2018, HTX trồng rau, hoa quả sạch thôn Hùng Tâm được thành lập, đẩy mạnh hỗ trợ và hướng dẫn người dân áp dụng kỹ thuật trồng, chăm sóc cây ăn quả theo hướng hữu cơ. Nhiều hộ mạnh dạn chuyển đổi diện tích vườn, đồi kém hiệu quả sang trồng các loại quả như bưởi, ổi, táo, nhãn, hồng xiêm… Nhờ thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, sản phẩm của bà con luôn được đánh giá cao về chất lượng, giá bán ổn định.

Ông Hoàng Hồng Sơn, thôn Hùng Tâm chia sẻ: Từ ngày áp dụng kỹ thuật trồng, chăm sóc cây ăn quả theo hướng hữu cơ, bưởi của gia đình cho năng suất cao, dễ tiêu thụ hơn. Hiện gia đình có trên 200 gốc bưởi các loại, mỗi năm thu nhập trên 100 triệu đồng. Việc sử dụng phân hữu cơ giúp cây sinh trưởng khỏe, lá xanh, quả to, mọng nước, đồng thời cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu và hệ vi sinh vật có lợi. Quan trọng hơn, mô hình này góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững lâu dài.

Theo số liệu tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện toàn tỉnh có trên 3.900 ha cây trồng được sản xuất theo tiêu chuẩn nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp thông minh, tập trung vào các loại cây ăn quả, cây công nghiệp, rau đậu. Ứng dụng sản xuất nông nghiệp thông minh, giá trị sản phẩm tăng khoảng 30 - 40% so với cách làm truyền thống. Tỷ lệ sâu, bệnh hại giảm từ 35 - 40%, quan trọng hơn là không phát sinh dịch hại trên diện rộng - một thành tựu trong việc quản lý dịch bệnh bằng công nghệ.

Từng bước khẳng định vị thế

Với tiềm năng và lợi thế trong phát triển nông nghiệp xanh, an toàn và bền vững, Tuyên Quang đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản Việt. Toàn tỉnh hiện có 12 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, cùng hơn 450 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó, có 2 sản phẩm vươn tới 5 sao cấp quốc gia. Nổi tiếng là chè Shan tuyết, mật ong Bạc hà, hồng không hạt Quản Bạ, bò vàng, cam Sành, bưởi Soi Hà, tinh bột nghệ… Song song với việc quy hoạch vùng nguyên liệu, tỉnh đặc biệt chú trọng sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa, nhằm gia tăng giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản.

Đồng chí Phạm Mạnh Duyệt, Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Một trong những điểm mấu chốt để thực hiện chuyển đổi xanh trong lĩnh vực nông nghiệp là sản xuất theo hướng tập trung, hàng hóa quy mô lớn. Từ đó sẽ có nền tảng để đầu tư hệ thống hạ tầng, thiết bị, khoa học công nghệ để phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn, sản xuất hữu cơ, nông nghiệp sinh thái.

Đặc biệt, với các địa phương, trong công tác chỉ đạo sản xuất nông nghiệp, chính quyền địa phương cần chú trọng vận động nông dân hướng tới sản xuất an toàn theo các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; nâng cao vai trò giám sát sản xuất nông nghiệp an toàn; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng chuyển giao kỹ thuật sản xuất nông nghiệp ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ cao để có các sản phẩm nông nghiệp chất lượng, giảm thiểu tác hại rủi ro của thời tiết, đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng...

Từ những mô hình cụ thể tại cơ sở có thể thấy nông nghiệp xanh ở Tuyên Quang đang từng bước đi vào chiều sâu. Hiệu quả không chỉ được đo bằng con số tăng trưởng, mà còn bằng sự bền vững của hệ sinh thái, thu nhập ổn định của người nông dân và niềm tin ngày càng lớn của thị trường đối với các mặt hàng nông nghiệp của tỉnh Tuyên Quang.

Bài, ảnh: Quốc Việt