Nâng giá trị nông sản

Trong dòng chuyển đổi từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, từ “làm ra sản phẩm” sang “làm ra giá trị”, mỗi sản phẩm nông sản giờ đây không đơn thuần là hàng hóa, mà phải trở thành một thực thể có danh tính, mang trong mình câu chuyện văn hóa và có khả năng chinh phục thị trường khi mang trên mình tấm “hộ chiếu” quyền năng OCOP, từng bước mở cánh cửa thị trường, vươn ra biển lớn.

Lấp lánh “sao” OCOP

Những ngày cuối tháng Tư, tin vui đến với ngành Nông nghiệp Tuyên Quang khi sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái (1 tôm, 1 lá) của Hợp tác xã (HTX) Sơn Trà được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Để đi đến hành trình thăng hạng xuất sắc này, HTX Sơn Trà đã tổ chức sản xuất theo quy trình công nghệ tiên tiến, xây dựng chuỗi giá trị khép kín, sản xuất theo hướng hữu cơ, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, từng bước mở rộng thị trường. Quy trình thu hái “1 tôm, 1 lá” cùng phương pháp chế biến thủ công kết hợp hiện đại giúp sản phẩm giữ được hương thơm tự nhiên, vị chát dịu, hậu ngọt sâu đặc trưng. Từ những búp chè được chăm sóc tỉ mỉ, qua bàn tay chế biến công phu, sản phẩm giờ đây sở hữu tấm “hộ chiếu” quyền lực nhất để bước vào thị trường cao cấp và hướng tới xuất khẩu chính ngạch.

Sản phẩm OCOP của tỉnh có mặt tại các hội chợ thương mại trong cả nước.

Tham gia chương trình OCOP, HTX Nông nghiệp Sử Anh, phường Mỹ Lâm đã thực hiện một bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy sản xuất, chuyển từ “lượng” sang “chất”. Nhận thức rõ người tiêu dùng hiện nay không chỉ mua sản phẩm mà còn mua sự an tâm, HTX đã đặt khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào và minh bạch truy xuất nguồn gốc làm kim chỉ nam. Với những nỗ lực bền bỉ xây dựng thương hiệu, năm 2026, sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn của HTX vinh dự đoạt Giải thưởng “Mai An Tiêm”. Ông Nguyễn Công Sử, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Sử Anh chia sẻ: “Mọi quy trình từ vùng nguyên liệu sạch đến chế biến đều được chuẩn hóa khắt khe, giúp sản phẩm giữ vững hương vị đặc trưng địa phương nhưng vẫn đảm bảo tính ổn định và an toàn thực phẩm. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, đầu tư máy móc hiện đại đã giúp HTX giải được bài toán tối ưu chi phí và nâng cao giá trị gia tăng”.

Tại HTX cộng đồng Nặm Đăm, xã Quản Bạ, anh Lý Tà Dèn và các thành viên đã viết nên một câu chuyện khác về sự nhạy bén trong thời đại công nghệ số. Từ phương thức bán hàng truyền thống, khó tiếp cận khách hàng, HTX chủ động xây dựng website, tham gia các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada, Tiki, qua đó những sản phẩm OCOP 3 sao của HTX là Cao Atiso, Trà gừng, trà Kim ngân hoa đã tiếp cận hàng ngàn khách hàng mỗi tháng qua livestream và mạng xã hội. Việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc minh bạch đã biến mỗi sản phẩm thành một câu chuyện chân thực về vùng đất Quản Bạ, giúp doanh thu riêng bán hàng online đạt con số ấn tượng trên 500 triệu đồng/năm.

Đó là 3 trong hàng trăm câu chuyện nổi bật về hành trình chuyển dịch đúng hướng của sản phẩm OCOP Tuyên Quang. Những năm qua, chương trình OCOP không chỉ là xây dựng một danh hiệu mà đã trở thành “luồng sinh khí” mới, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi từ tư duy sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp bền vững. Trong đó, điểm sáng lớn nhất là sự bứt phá từ những mô hình nhỏ lẻ, manh mún sang hình thức liên kết chuỗi giá trị. Các chủ thể đã chủ động áp dụng quy trình tiêu chuẩn khắt khe, chú trọng đầu tư bao bì và xây dựng thương hiệu bài bản. Nhờ OCOP, nông dân và các HTX đã chủ động ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình VietGAP, hữu cơ và chú trọng truy xuất nguồn gốc minh bạch; 100% sản phẩm OCOP đã được niêm yết trực tuyến, mang lại giá trị gia tăng tối thiểu 10 - 20%.

Chị Phạm Thị Minh Hải, Phó Giám đốc Công ty Thành Sơn giới thiệu các sản phẩm trà cao cấp của Công ty trên nền tảng số.

Bên cạnh đó, diện mạo nông nghiệp còn khởi sắc qua hình thức bao bì, nhãn mác chuyên nghiệp, giúp nông sản đủ sức cạnh tranh tại các siêu thị lớn và sàn thương mại điện tử. OCOP không chỉ nâng cao giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị diện tích, tăng thu nhập cho người dân, mà còn đánh thức niềm tự hào về bản sắc địa phương, biến nông sản thành những “đại sứ” đưa hình ảnh con người và văn hóa xứ Tuyên vươn xa ra thị trường trong nước và quốc tế.

Đồng hành để vươn khơi

Dù đã có những bước tiến dài từ sản xuất nhỏ lẻ sang hướng hàng hóa, hành trình chuỗi giá trị, nhưng hành trình nâng tầm giá trị OCOP của tỉnh vẫn đang đối mặt nhiều khó khăn. Trong đó, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở quy mô sản xuất manh mún và sự thiếu liên kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị, khiến sản phẩm khó duy trì chất lượng đồng đều và ổn định. Điều này tạo ra một “điểm nghẽn” lớn khi nỗ lực tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp và xuất khẩu với đơn hàng lớn.

Bên cạnh đó, tính minh bạch trong dữ liệu truy xuất nguồn gốc chưa đáp ứng được tiêu chuẩn khắt khe về kỹ thuật số hiện nay. Về mặt thương hiệu, dù đã chú trọng bao bì nhưng sức cạnh tranh vẫn yếu do thiếu đi những câu chuyện văn hóa đặc sắc để tạo sự khác biệt. Dù nông sản đã lên sàn nhưng số lượng sản phẩm có thể mang về đơn hàng online đủ mạnh lại không nhiều. Việc thiếu vắng các doanh nghiệp “đầu tàu” dẫn dắt khiến sản phẩm OCOP chưa thể thâm nhập sâu vào các hệ thống siêu thị lớn hay tham gia xuất khẩu trực tiếp.

Anh Hà Văn Ngọc, Giám đốc HTX nông nghiệp thanh niên Bản Ké, xã Yên Minh chia sẻ thực tế: “Dù HTX có tới 4 sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh gồm Mật ong Bạc hà, ớt gió, gà đen và trứng gà, doanh thu đạt trên 1,2 tỷ đồng mỗi năm, nhưng việc kết nối qua sàn giao dịch điện tử vẫn còn hạn chế, chủ yếu dựa vào các điểm du lịch và kênh bán hàng truyền thống”. Điều này cho thấy, một bộ phận chủ thể vẫn chưa bắt kịp được dòng chảy mạnh mẽ của công nghệ.

2 sản phẩm Trà Xanh và Hồng Trà của HTX Phìn Hồ, xã Thông Nguyên đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Ở góc độ chính sách, ông Nguyễn Công Sử, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Sử Anh kỳ vọng: Các cấp, ngành có thêm các chính sách hỗ trợ linh hoạt, phù hợp với đặc thù thực tế của từng loại hình HTX để nâng cao năng lực sản xuất; tổ chức các chương trình tập huấn chuyên sâu về tư duy sản xuất hiện đại, giúp chủ thể nhạy bén hơn với xu thế thị trường; đồng thời hỗ trợ về vốn và hạ tầng công nghệ để HTX mạnh dạn đầu tư mở rộng quy mô, nâng cấp mẫu mã bao bì tiện dụng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của phân khúc khách hàng cao cấp.

Trong chiến lược nâng tầm sản phẩm OCOP thời gian tới, tỉnh định hướng không chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng và thăng hạng “sao”. Trọng tâm trước hết là tạo “đòn bẩy” cho các chủ thể ngay từ giai đoạn đầu thông qua việc duy trì chính sách hỗ trợ trực tiếp đối với sản phẩm đạt chuẩn từ 3 sao, đồng thời mở rộng các kênh tín dụng ưu đãi để người dân, HTX chủ động đầu tư thâm canh, hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn đối với những ngành hàng chủ lực như chè, cam và chăn nuôi đại gia súc.

Song song với đó, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học kỹ thuật được xác định là trục xuyên suốt. Các chủ thể OCOP sẽ được hỗ trợ chuẩn hóa quy trình sản xuất, áp dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, đồng thời nâng cao năng lực kinh doanh trên nền tảng số như mạng xã hội và sàn thương mại điện tử nhằm rút ngắn khâu trung gian, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước chuyển về tư duy sản xuất kinh doanh trong bối cảnh kinh tế số. Đặc biệt, tỉnh sẽ ưu tiên thăng hạng cho sao, thay vì dàn trải, tỉnh sẽ ưu tiên các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh rõ nét như thịt bò Mông, lợn đen, mật ong bạc hà hay bưởi Soi Hà, từng bước hoàn thiện tiêu chuẩn để đạt 4 - 5 sao cấp quốc gia.

Về dài hạn, phát triển OCOP được đặt trên nền tảng bền vững với bốn trụ cột chính: Chất lượng, công nghệ, thương hiệu và câu chuyện sản phẩm mang bản sắc địa phương. Trên cơ sở đó, ngành chức năng cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, HTX trong xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch nông nghiệp, tạo ra chuỗi giá trị khép kín và gia tăng giá trị cho nông sản địa phương.

Ông Ngô Văn Thương, Phó Chánh văn phòng điều phối NTM chia sẻ: Hiện nay, văn phòng đang hướng dẫn, đôn đốc các xã, phường xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP năm 2026, đồng thời sẽ tập trung hỗ trợ các chủ thể nâng cấp sản phẩm, mở rộng quy mô sản xuất, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường, đặc biệt trên môi trường số”.

Nâng tầm OCOP xứ Tuyên là một hành trình bền bỉ, đòi hỏi cả sự tỉ mỉ của người nông dân lẫn tầm nhìn chiến lược của nhà quản lý. Với tấm “hộ chiếu” OCOP cùng “bệ đỡ” là chính sách ưu tiên và dòng chảy công nghệ, nông sản Tuyên Quang sẵn sàng vươn khơi n

An giang