Đánh thức lợi thế bản địa ở Mậu Duệ

Từ lợi thế đất đai, khí hậu và các giống cây, con bản địa, xã Mậu Duệ lựa chọn phát triển những sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đồng thời mạnh dạn thử nghiệm nhiều mô hình sản xuất mới. Hướng đi này đang từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa, mở thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

Gạo chất lượng cao là một trong 3 cây trồng chủ lực được xã Mậu Duệ lựa chọn phát triển.

Hướng đi mới từ “3 cây, 3 con”

Là một trong những hộ chăn nuôi quy mô lớn của xã Mậu Duệ, gia đình anh Sỹ Văn Cường, thôn Kéo Hẻn hiện duy trì đàn trên 100 con lợn thương phẩm mỗi lứa và 30 con lợn nái sinh sản. Nhờ áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, chủ động nguồn thức ăn bằng phương pháp ủ men vi sinh và thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch bệnh, mỗi năm gia đình xuất bán hơn 20 tấn lợn, thu lãi khoảng 500 triệu đồng. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, anh Cường còn liên kết cung cấp con giống, thức ăn chăn nuôi cho nhiều hộ trong vùng. Mô hình của anh Cường cho thấy hiệu quả từ chuyển chăn nuôi nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Đây cũng là định hướng được xã Mậu Duệ đang triển khai đối với lợn đen địa phương, 1 trong 3 vật nuôi chủ lực của chương trình “3 cây, 3 con”.

Đồng chí Giang Lộc Thăng, Phó Chủ tịch UBND xã Mậu Duệ cho biết: “Xã lựa chọn phát triển 3 cây gồm hồi, sa nhân tím, lúa chất lượng cao và 3 con gồm bò vàng H’Mông, lợn đen địa phương, cá chép ruộng. Đây đều là những cây, con phù hợp với điều kiện tự nhiên, có lợi thế phát triển hàng hóa. Cùng với chuyển đổi cơ cấu sản xuất, xã chú trọng quy hoạch vùng, chuyển giao kỹ thuật, liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã để hình thành chuỗi sản xuất, tiêu thụ sản phẩm”.

Từ định hướng đó, chương trình “3 cây, 3 con” đang từng bước được hiện thực hóa trên từng vùng sản xuất của Mậu Duệ. Cây hồi được duy trì trên diện tích 30 ha, đồng thời mở rộng thêm 18 ha tại thôn Phiêng Trà từ diện tích trồng ngô kém hiệu quả. Sa nhân tím phát triển 8 ha dưới tán rừng, trong khi vùng lúa chất lượng cao đạt 80 ha/vụ, gắn với liên kết tiêu thụ và thử nghiệm giống mới. Trong chăn nuôi, 36 hộ đã tham gia phát triển đàn lợn đen với hơn 620 con; mô hình lúa - cá chép cũng được mở rộng trên 18 ha, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Trong chương trình “3 cây, 3 con”, bò vàng H’Mông được xã Mậu Duệ lựa chọn là sản phẩm tạo đột phá trong phát triển chăn nuôi. UBND xã đã phối hợp với Hợp tác xã Cát Lý và đoàn chuyên gia đánh giá khả năng sinh trưởng, chất lượng, kích thước cơ thể của bò vàng H’Mông, làm cơ sở nghiên cứu cải tiến giống và phát huy giá trị nguồn gen bản địa. Đồng thời, 2 bên ký kết biên bản ghi nhớ chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi, vỗ béo bò thương phẩm và bao tiêu sản phẩm. Đến nay, xã đã bình tuyển 60 con bò của 22 hộ tại 2 thôn Mùa Lệnh, Kéo Hẻn để đưa vào nuôi vỗ béo theo mô hình liên kết.

Hộ anh Sỹ Văn Cường, thôn Kéo Hẻn duy trì đàn lợn quy mô lớn theo hướng sản xuất hàng hóa.

Đa dạng sinh kế vùng cao

Không dừng lại ở chương trình “3 cây, 3 con”, xã Mậu Duệ tiếp tục tìm kiếm những hướng phát triển mới nhằm đa dạng hóa sinh kế cho người dân. Bên cạnh sự định hướng, xã lồng ghép các nguồn vốn hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật và đồng hành cùng người dân. Từ sự hỗ trợ đó, nhiều mô hình kinh tế mới có giá trị cao đã được hình thành.

Nổi bật là mô hình nuôi hươu lấy nhung kết hợp bán con giống của anh Nguyễn Đình Phú, thôn Hạt Đạt. Mô hình có quy mô 60 con, xã hỗ trợ 450 triệu đồng từ nguồn vốn có thu hồi, gia đình đối ứng khoảng 1,8 tỷ đồng để đầu tư chuồng trại và con giống. Hiện đàn hươu phát triển ổn định, dự kiến cứ khoảng 6 tháng cho thu hoạch nhung một lần. Không chỉ tạo nguồn thu từ nhung hươu, anh Phú còn hướng tới phát triển con giống, tạo tiền đề nhân rộng loài vật nuôi có giá trị kinh tế cao trên địa bàn.

Dưới sự đồng hành của chính quyền địa phương, người dân mạnh dạn đưa vào thử nghiệm nhiều mô hình sản xuất hoàn toàn mới. Trong đó có mô hình gà thả vườn theo hướng sinh học quy mô 1.000 con tại thôn Thâm Tiềng; nuôi ghép ốc nhồi, cua đồng, chạch bùn ở thôn Nà Bưa và trồng thanh long ruột đỏ tại thôn Pắc Luy. Mỗi mô hình là một phép thử về khả năng thích ứng với điều kiện địa phương, đồng thời tạo cơ sở để lựa chọn những hướng sản xuất hiệu quả, từng bước nhân rộng và nâng cao thu nhập cho người dân.

Từ chương trình “3 cây, 3 con” đến những mô hình sản xuất mới, xã Mậu Duệ đang từng bước chuyển tư duy phát triển nông nghiệp từ khai thác lợi thế sẵn có sang chủ động tạo ra giá trị mới. Khi đó, những lợi thế bản địa sẽ trở thành động lực để người dân nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế bền vững, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa đặc trưng, hiệu quả trên vùng cao.

Bài, ảnh: Phạm Hoan