Chính sách cho người có uy tín

Lần đầu tiên, Chính phủ ban hành một Nghị định riêng quy định về việc lựa chọn, công nhận và chính sách đối với người có uy tín (NCUT) trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 4-8-2026 được coi là cơ sở pháp lý quan trọng, tạo thêm điều kiện và động lực để đội ngũ NCUT trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang tiếp tục phát huy vai trò “cầu nối” vững chắc giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân.

"Điểm tựa" ở cơ sở

Tuyên Quang hiện có 46 thành phần dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm trên 73,5% dân số toàn tỉnh. Theo số liệu thống kê của Sở Dân tộc và Tôn giáo, trên địa bàn tỉnh có 3.435 NCUT. Thực tế tại các địa phương cho thấy, để tạo được niềm tin và sự đồng thuận trong vùng DTTS, NCUT phải thực sự gương mẫu, đi đầu trong mọi phong trào tại cộng đồng.

Người có uy tín thôn Xóm Nứa, xã Trường Sinh tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Đến thôn Xóm Nứa, xã Trường Sinh, hỏi về ông Trần Ngọc Ân (65 tuổi), người dân ai cũng quý mến. Bằng uy tín của mình, giai đoạn 2023 - 2024, ông Ân và Chi bộ vận động 43 hộ dân hiến hơn 430 m2 đất, tháo dỡ 370 m bờ rào để mở rộng 1,2 km đường bê tông nông thôn. Tiếp đó, giai đoạn 2024 - 2025, khi triển khai xây dựng nhà văn hóa thôn, bên cạnh 300 triệu đồng hỗ trợ từ Nhà nước, ông cùng chi bộ vận động Nhân dân đóng góp thêm hơn 400 triệu đồng để hoàn thiện công trình.

Không dừng lại ở đó, ông Ân còn vận động bà con đóng góp 23 triệu đồng kiên cố hóa 470 m kênh mương nội đồng phục vụ sản xuất. Đặc biệt, hưởng ứng phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát, ông đã huy động gần 100 lượt ngày công lao động giúp các hộ nghèo trong thôn dựng nhà mới.

Ông Ân là một trong 14 NCUT của xã Trường Sinh. Ông Lương Văn Phẩm, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Trường Sinh đánh giá: Đội ngũ NCUT giữ vai trò hết sức quan trọng, là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân, đặc biệt là tại các thôn có đông đồng bào DTTS. Nhận thức rõ điều đó, địa phương luôn quan tâm thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách theo quy định, tạo động lực để họ lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng.

Tương tự, tại xã Hòa An, lực lượng NCUT cũng khẳng định rõ vai trò nòng cốt. Đồng chí Đỗ Văn Hiếu, Chủ tịch UBND xã Hòa An khẳng định: Bằng kinh nghiệm, sự gương mẫu và trách nhiệm, NCUT đã tích cực vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng nông thôn mới, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm an ninh trật tự ở cơ sở. Địa phương luôn quan tâm, thực hiện tốt các chế độ, chính sách đối với NCUT.

Tạo hành lang pháp lý vững chắc

Thời gian qua, việc thực hiện chính sách đối với NCUT trên địa bàn tỉnh được các cấp, các ngành triển khai nghiêm túc, đầy đủ. Từ 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh duy trì cấp phát Báo Tuyên Quang, Báo Dân tộc và Phát triển cho 100% NCUT. Cơ quan chuyên môn đã tổ chức 3 hội nghị thông tin tình hình kinh tế - xã hội và tập huấn cho 394 NCUT; đưa 57 NCUT đi học tập kinh nghiệm tại tỉnh lân cận.

Bên cạnh đó, tỉnh đã xây dựng 5 mô hình điểm “NCUT tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật; vận động Nhân dân nâng cao nhận thức về chủ quyền, an ninh biên giới, thực hiện phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2026” tại 6 xã Lũng Cú, Sà Phìn, Phố Bảng, Thắng Mố, Minh Tân, Thanh Thủy.

Đáng chú ý, công tác chuyển đổi số trong quản lý, vận hành đội ngũ NCUT bước đầu đem lại hiệu quả rõ nét. Tỉnh đã hoàn thành việc xây dựng và đưa vào hoạt động 4 nhóm Zalo “NCUT tỉnh Tuyên Quang” theo 4 khu vực, thu hút trên 1.000 NCUT tham gia. Đây là kênh thông tin hai chiều hữu hiệu, giúp phổ biến nhanh chóng các chủ trương, chính sách, đồng thời giúp cơ quan chức năng nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân từ sớm, từ xa.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai thời gian qua cũng bộc lộ một số khó khăn. Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý của các xã rộng hơn, công tác nắm bắt tình hình cơ sở gặp không ít trở ngại. Mặt khác, nguồn kinh phí hỗ trợ và định mức phụ cấp cho NCUT ở một số thời điểm chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 4-8-2026 của Chính phủ ra đời có hiệu lực từ ngày 20-9-2026 có điểm mới nổi bật của Nghị định là quy định rõ ràng, linh hoạt tiêu chí lựa chọn NCUT, mở rộng đối tượng thuộc nhiều tầng lớp, lĩnh vực trong xã hội. Đặc biệt, Nghị định đẩy mạnh phân cấp cho chính quyền cấp xã trong việc công nhận, quản lý và phát huy vai trò của NCUT. Chủ tịch UBND cấp xã được giao thẩm quyền công nhận, rà soát, bổ sung hoặc đưa ra khỏi danh sách NCUT hằng năm. Quy trình lựa chọn được thực hiện dân chủ, công khai trực tiếp tại cộng đồng dân cư, đảm bảo quyền làm chủ và sự đồng thuận của người dân.

Cùng với quy trình bầu chọn, Nghị định 307/2026/NĐ-CP còn mở rộng và nâng cao các mức hỗ trợ, chế độ đãi ngộ. Các quy định về thăm hỏi, tặng quà nhân dịp Tết Nguyên đán, lễ hội truyền thống; hỗ trợ khi NCUT ốm đau, gia đình gặp thiên tai, hỏa hoạn hoặc có thân nhân qua đời được định danh rõ ràng, thực chất hơn.

Đặc biệt, Nghị định bổ sung thêm nhóm chính sách thăm hỏi, động viên, tôn vinh đối với các tổ chức, cá nhân tiêu biểu trong vùng DTTS như: Anh hùng lực lượng vũ trang, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, nhà giáo, nghệ nhân, thầy thuốc, chức sắc tôn giáo, hộ nghèo vượt khó, cùng các đơn vị trường học, trạm y tế vùng khó khăn.

Việc cụ thể hóa và triển khai hiệu quả Nghị định số 307/2026/NĐ-CP trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc, nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần cho đội ngũ NCUT. Qua đó, tháo gỡ khó khăn ở cơ sở, tạo đà để NCUT tiếp tục cống hiến, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị và củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Bài, ảnh: Lý Thu