Quản lý hoạt động bán hàng đa cấp: Tránh “mất bò mới lo làm chuồng”

TQĐT - Trước tình hình hoạt động bán hàng đa cấp có nhiều diễn biến phức tạp, ngày 14-3-2016, UBND tỉnh đã ban hành Văn bản số 524/UBND-TC về việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh. Ngày 24-3-2016, Sở Công Thương có Công văn số 129/SCT-QLTM đề nghị các cấp, ngành liên quan đẩy mạnh phối hợp thực hiện công tác này.

Đã có dấu hiệu vi phạm

Theo Sở Công Thương, trên địa bàn tỉnh (tính đến thời điểm đầu tháng 4-2016) có 15 doanh nghiệp bán hàng đa cấp với 290 sản phẩm hàng hóa, thu hút trên 2.000 người tham gia. Doanh thu năm 2015 của các doanh nghiệp này là trên 11 tỷ đồng, trong đó hoa hồng, tiền thưởng trả cho người tham gia bán hàng đa cấp trên 5,8 tỷ đồng. Theo hồ sơ quản lý, có 11 doanh nghiệp có người đại diện pháp luật là người Việt Nam, 2 doanh nghiệp có người đại diện là người nước ngoài gồm: Công ty TNHH Amway Việt Nam, Công ty TNHH Skin Enterprises Việt Nam. 

Qua kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp bán hàng đa cấp này thời điểm tháng 10 - 2015, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh đã phát hiện Công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy, trụ sở tại tổ nhân dân Vĩnh Lợi, thị trấn Vĩnh Lộc (Chiêm Hóa) kinh doanh không đúng ngành nghề. Chi Cục đã phạt hành chính 6 triệu đồng. Mới đây, ngày 22 - 4 - 2016, tại thôn Hưng Kiều 4, xã An Tường (TP Tuyên Quang), lực lượng Quản lý thị trường và Đội Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố Tuyên Quang) đã phát hiện một nhóm người lấy danh nghĩa Công ty TNHH Quốc tế Tiên Thảo và Viện Khoa học công nghệ quân sự - Viện Điện tử (Bộ Quốc phòng), tổ chức tuyên truyền, tư vấn kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm cho các hội viên hội cựu chiến binh thôn này.

Tiến hành kiểm tra giấy phép, hàng hóa, nhóm người này đã không xuất trình được hóa đơn bán hàng, giấy phép kinh doanh, giấy phép tổ chức hội thảo do cơ quan chức năng có thẩm quyền cấp phép. Sản phẩm quà tặng của nhóm người này là dầu xoa bóp cũng không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố Tuyên Quang) đã lập biên bản xử lý vi phạm hành chính, tạm giữ 10 chiếc máy tạo khí ozone làm sạch đa năng, tịch thu hơn 140 lọ dầu xoa bóp.


Hội viên cựu chiến binh thôn Hưng Kiều 4, xã An Tường (TP Tuyên Quang) được tặng quà là
dầu xoa bóp trị giá 110.000 đồng nhưng không rõ nguồn gốc khi tới dự buổi tuyên truyền
của Công ty TNHH Quốc tế Tiên Thảo.

Cũng tại tỉnh ta, theo cơ quan cảnh sát điều tra (Công an tỉnh), số nạn nhân của Công ty Liên kết Việt là gần 300 người, số tiền bị lừa đảo chiếm đoạt hàng tỷ đồng. Bà Đặng Thị Bình, thôn Khuổi Chỉa, xã Kiên Đài (Chiêm Hóa) tham gia vào mạng lưới của Liên kết Việt năm 2015. Bà đã cầm cố giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình để vay nợ ngân hàng số tiền 30 triệu đồng để mua 3 mã hàng của Liên kết Việt với lời hứa công ty sẽ trả tiền lãi mỗi mã là 250 nghìn đồng/tháng, tuy nhiên đến nay bà hoàn toàn không nhận được bất kỳ khoản hoa hồng nào và chưa trả được tiền vay nợ ngân hàng. Trường hợp khác, bà Nguyễn Thị T, thôn Hợp Hòa, xã Lưỡng Vượng (TP Tuyên Quang), đầu năm 2015 đã tham gia và giới thiệu nhiều người tham gia mạng lưới kinh doanh đa cấp của Công ty CP Sản xuất và Thương mại Con đường Việt với tổng số 67 mã hàng, mỗi mã là 3.250.000 đồng. Công ty cam kết sau 1 năm trả hoàn vốn là 86.800.000 đồng nhưng đến nay đã hơn 1 năm bà vẫn chưa nhận được bất cứ khoản tiền nào.

Theo Sở Công Thương, tính đến 20-3-2016, có 3 doanh nghiệp có chi nhánh hoạt động trên địa bàn tỉnh bị thu hồi giấy chứng nhận gồm: Công ty cổ phần Liên kết Sản xuất - Thương mại Việt Nam; Công ty cổ phần sản xuất và thương mại Con đường Việt; Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Thương mại quốc tế TNC. 

Những chiêu trò lừa đảo 

Cơ quan chức năng cho biết, những chiêu trò của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp lừa đảo thường theo mô hình kim tự tháp ảo, hay mô hình nhị phân và ma trận biến tướng, có những đặc điểm như: yêu cầu người tham gia đóng phí để gia nhập mạng lưới; trả thưởng cho người mới tham gia vào hệ thống; người tham gia không ngừng phải mua số lượng sản phẩm nhiều hơn mức họ có thể bán; không cho phép trả lại hàng tồn; thông tin gian dối về lợi ích của việc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp; thông tin sai lệch về tính chất, công dụng của hàng hóa để dụ dỗ người khác tham gia... Chiêu “độc” nhất mà doanh nghiệp bán hàng đa cấp thường sử dụng là đánh vào lòng tham của người tham gia với mức chi trả hoa hồng cao. Nhiều người ham thu lợi nhanh đã vội vàng “tự nguyện” lao vào vòng xoáy của bán hàng đa cấp này.

Theo Sở Công Thương, hầu hết các địa điểm đăng ký hoạt động của doanh nghiệp bán hàng đa cấp khi kiểm tra đều không có kho hàng, tại đó chỉ trưng bày một số vỏ nhãn hoặc hình ảnh giới thiệu hàng hóa. Theo quy định, doanh nghiệp bán hàng đa cấp phải thông báo nội dung, kịch bản chương trình, tài liệu đối với hoạt động tổ chức hội nghị, hội thảo, đào tạo để Sở Công Thương có căn cứ thẩm định hồ sơ thông báo tổ chức các hoạt động này. Năm 2015 chỉ có 2 doanh nghiệp bán hàng đa cấp gửi thông báo tổ chức hội nghị, hội thảo, tuyên truyền về hoạt động kinh doanh đa cấp. 3 tháng đầu năm 2016, cũng chỉ có 1 doanh nghiệp là Công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy gửi thông báo tổ chức hội nghị khách hàng. 


Lực lượng chức năng kiểm tra lô hàng máy tạo khí ozone làm sạch đa năng không có hóa đơn.

Cần sự vào cuộc tổng lực

Ngay sau khi UBND tỉnh ban hành Văn bản số 524/UBND-TC về việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh, các ngành, các địa phương đã kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp trên địa bàn tỉnh. Trong đó, Công an tỉnh chỉ đạo lực lượng công an trên địa bàn tăng cường trinh sát, nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp của các doanh nghiệp, đơn vị, tổ chức, cá nhân trên địa bàn theo thẩm quyền và quy định của pháp luật. Theo Trung tá Vi Thị Kim Thúy, Phó đội trưởng đội Cảnh sát kinh tế (Công an thành phố Tuyên Quang), trên địa bàn thành phố có 9 địa điểm hoạt động của 8 doanh nghiệp kinh doanh đa cấp, hiện đội đã nhận được hàng chục đơn kiến nghị tố cáo của người dân về hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của một số công ty kinh doanh đa cấp. Lực lượng cảnh sát kinh tế đang tiến hành lập hồ sơ điều tra, làm rõ các vụ việc. Thời gian tới, Đội Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Tuyên Quang tiếp nhận các đơn kiến nghị, tố cáo của người dân về hoạt động kinh doanh đa cấp của các doanh nghiệp.

Các Sở Y tế, Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư phối hợp cung cấp thông tin về doanh nghiệp trên địa bàn phục vụ quá trình thanh tra, kiểm tra của các cơ quan, đơn vị liên quan đối với các doanh nghiệp có dấu hiệu bán hàng theo phương thức đa cấp không có giấy chứng nhận bán hàng đa cấp. Các đơn vị giám sát, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về tài chính, kế toán, niêm yết giá và bán theo giá niêm yết, quảng cáo, tổ chức hội nghị đối với các đơn vị, cá nhân có kinh doanh theo hình thức đa cấp các mặt hàng mỹ phẩm, thực phẩm chức năng. Bên cạnh đó, công khai danh tính các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp có sai phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng.

UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền cách thức tìm hiểu thông tin về các doanh nghiệp bán hàng đa cấp nhằm nâng cao cảnh giác trước các hình thức lừa đảo, lôi kéo, dụ dỗ người dân tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp. Đồng thời, không để các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân lợi dụng để tổ chức các hội nghị, hội thảo bán hàng đa cấp tại địa bàn khi chưa được cơ quan quản lý nhà nước cho phép; kịp thời thông tin đến cơ quan chức năng khi nghi ngờ hoặc phát hiện các hành vi bán hàng đa cấp bất chính trên địa bàn.

Quan trọng nhất là chính những người bị hại phải sớm lên tiếng để các sai phạm được làm rõ và bị xử lý nghiêm minh. Sở Công Thương khuyến cáo người dân, khi phát hiện doanh nghiệp đa cấp đã bị thu hồi giấy phép hoạt động mà chưa thực hiện hết các nghĩa vụ đã cam kết với khách hàng, khách hàng nên chủ động liên hệ với Phòng Quản lý thương mại của sở này để được hướng dẫn các thủ tục cần thiết, hưởng quyền lợi như doanh nghiệp đã cam kết với khách hàng trước đó. 
                                                                                                                                   Bài, ảnh: Hằng Liên

Ông Nguyễn Đức Dân, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường
Kiểm tra chặt, xử lý nghiêm

Nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh đa cấp trên địa bàn tỉnh, Chi cục Quản lý thị trường chỉ đạo đội quản lý thị trường các huyện và thành phố tập trung kiểm tra các hành vi: bán hàng theo phương thức đa cấp nhưng không có giấy chứng nhận bán hàng đa cấp theo quy định; việc chấp hành các quy định về thông báo hoạt động bán hàng đa cấp của doanh nghiệp; việc tổ chức hội nghị, hội thảo, đào tạo bán hàng đa cấp; hoạt động của thành viên mạng lưới thuộc các công ty bán hàng đa cấp; hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp của doanh nghiệp: chủng loại, xuất xứ, quy cách đóng gói, giá bán... Qua đó phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp hoạt động kinh doanh đa cấp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.

Ông Cầm Văn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Nguyên (Chiêm Hóa)
Nâng cao vai trò quản lý tại địa phương

Để nâng cao vai trò quản lý tại địa phương, mỗi cán bộ cần tìm hiểu, nắm rõ những hành vi bị pháp luật cấm trong kinh doanh đa cấp như: cấm đơn vị bán hàng đa cấp yêu cầu người muốn tham gia phải đặt cọc, đóng tiền; mua hàng hóa để tham gia mạng lưới; hưởng phần trăm hoa hồng từ việc dụ dỗ người khác tham gia bán hàng đa cấp... Từ đó, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân cũng như khuyến cáo người dân về kinh doanh đa cấp và các chiêu trò, cách thức mà hoạt động đa cấp biến tướng thường sử dụng... để người dân nâng cao hiểu biết, tránh bị kẻ xấu lợi dụng, dụ dỗ. Cùng với đó, tăng cường công tác tuyên truyền, giám sát, kiểm tra nhằm phát hiện, xử lý kịp thời hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý những hành vi vi phạm trong kinh doanh đa cấp.

Bà Nguyễn Thị Hạ, xóm 7, xã Kim Phú (Yên Sơn)
Cần nêu rõ những hành vi bị cấm

Hiện nay, có nhiều doanh nghiệp bán hàng đa cấp khiến người dân hoang mang không nắm được hoạt động của các đơn vị này có hợp pháp hay không. Nhiều người vì không nắm được phương thức hoạt động và những hành vi bị cấm trong kinh doanh đa cấp nên đã tham gia. Vì vậy, tôi mong các ngành chức năng cần thường xuyên nêu rõ cho người dân những hành vi bị cấm trong kinh doanh đa cấp; công khai danh tính các doanh nghiệp sai phạm, bị xử lý trong kinh doanh đa cấp trên các phương tiện thông tin đại chúng. 

Tin cùng chuyên mục