Coi trọng sức khỏe tinh thần

Những năm gần đây, sức khỏe tinh thần đang trở thành vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm. Áp lực học tập, công việc, cạnh tranh nghề nghiệp, biến động kinh tế và sự tác động mạnh mẽ của môi trường số khiến nguy cơ rối loạn tâm thần gia tăng ở nhiều nhóm đối tượng.

Tinh thần là một phần rất quan trọng của sức khỏe.

Những thay đổi âm thầm

Suy giảm sức khỏe tinh thần không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những hành vi bất thường rõ rệt. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường có những thay đổi âm thầm về cảm xúc và hành vi như buồn bã kéo dài, lo âu, dễ cáu gắt, mất ngủ, giảm tập trung, giảm hứng thú với công việc và các hoạt động thường ngày.

Ở mức độ nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện hoang tưởng, ảo giác, nói năng lộn xộn, thu mình, bỏ bê bản thân hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình. Nhiều trường hợp vẫn đi làm, sinh hoạt bình thường nhưng bên trong đang chịu áp lực tâm lý nghiêm trọng.

Đáng chú ý, không chỉ người trẻ mới đối mặt với nguy cơ này. Gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến trường hợp một công chức tại tỉnh Lào Cai được phát hiện đã qua đời tại nơi làm việc. Cơ quan chức năng đang điều tra nguyên nhân cụ thể, song vụ việc vẫn gióng lên hồi chuông về áp lực nghề nghiệp, cường độ công việc và sự cần thiết phải quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tinh thần của đội ngũ cán bộ, công chức.

Trong nhóm thanh thiếu niên và người trẻ, nhiều chuyên gia ghi nhận tình trạng gia tăng lo âu, trầm cảm liên quan đến áp lực học tập, thi cử, việc làm và mạng xã hội. Không ít trường hợp mất ngủ kéo dài, thu mình, giảm tương tác với gia đình nhưng không được phát hiện sớm. Theo các chuyên gia tâm thần học, nguyên nhân của tình trạng này thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội... Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ khác như lạm dụng rượu bia, ma túy, thức khuya kéo dài, sử dụng mạng xã hội quá mức.

PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, nguyên Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), cho rằng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Tuy nhiên, tâm lý e ngại và sự kỳ thị khiến nhiều người đến bệnh viện khi bệnh đã tiến triển nặng, làm giảm cơ hội phục hồi.

Yoga giúp cải thiện sự thăng bằng và tinh thần sảng khoái cho người tập.

Phải bắt đầu từ đâu ?

Các chuyên gia khuyến nghị, bảo vệ sức khỏe tâm thần cần bắt đầu từ những việc rất cơ bản, dựa trên các nguyên nhân đã nêu ở trên. Ngoài ra còn cần chủ động chia sẻ khi gặp áp lực tâm lý, cần gia đình quan tâm, lắng nghe những thay đổi bất thường của người thân.

Đối với cơ quan, đơn vị, việc xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, giảm áp lực không cần thiết, tổ chức tư vấn tâm lý và quan tâm đến đời sống tinh thần của cán bộ, công chức là hết sức cần thiết. Những vụ việc đáng tiếc xảy ra trong thời gian gần đây cho thấy sức khỏe tâm thần không còn là vấn đề riêng của cá nhân mà đã trở thành một yêu cầu trong quản trị nguồn nhân lực.

Khi có các dấu hiệu như mất ngủ kéo dài, lo âu quá mức, thay đổi hành vi rõ rệt hoặc xuất hiện ý nghĩ tự làm hại bản thân, cần đến cơ sở chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được thăm khám. Không nên tự ý dùng thuốc an thần hoặc chữa trị theo các phương pháp thiếu cơ sở khoa học.

TS.BS Trần Nguyễn Ngọc, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), nhấn mạnh rằng điều trị hiện nay là sự kết hợp giữa thuốc, liệu pháp tâm lý, phục hồi chức năng và sự đồng hành của gia đình. Càng phát hiện sớm, khả năng hồi phục càng cao.

Con người lấy tinh thần làm căn bản. Một người sau khi trở thành tỷ phú không có nghĩa là cuộc sống sẽ hạnh phúc mỹ mãn. Nên mỗi cá nhân cần có chế độ làm việc và sinh hoạt khoa học, lành mạnh, kết hợp với nghỉ ngơi, thư giãn, thể thao…để có sức khỏe tinh thần tốt, bảo vệ hạnh phúc của mỗi cá nhân, gia đình và sự ổn định của toàn xã hội.

Duy Anh