Hệ lụy vi phạm trên mạng xã hội

Trong bối cảnh chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành một bộ phận của đời sống hằng ngày. Văn hóa ứng xử trên mạng xã hội vì thế cũng thể hiện trình độ văn hóa của mỗi cá nhân. Nhưng hiện nay đang xuất hiện không ít biểu hiện sử dụng mạng thiếu văn hóa, thậm chí vi phạm gây không ít hệ lụy.

Công an làm việc với người vi phạm.

Bất chấp để tăng tương tác

Không ít người coi việc bôi nhọ, hạ nhục người khác là cách để thu hút sự chú ý và tăng tương tác. Chỉ từ một thông tin chưa được kiểm chứng, một đoạn video cắt ghép hoặc một phát ngôn thiếu ngữ cảnh, nhiều người dùng mạng sẵn sàng sử dụng ngôn từ tục tĩu, xúc phạm danh dự cá nhân, tổ chức, kích động đám đông, kêu gọi tẩy chay, thậm chí “đánh hội đồng” trên mạng xã hội. Nguy hiểm hơn, tin giả, thông tin sai sự thật và những lời kêu gọi mang tính kích động có thể làm bùng phát tâm lý đám đông, gây hoang mang dư luận, chia rẽ cộng đồng, làm tổn hại đến uy tín của cá nhân, tổ chức và ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Thực tế đã có trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự sau nhiều buổi phát trực tiếp có nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhiều cá nhân. Tại xã Lưu Vệ, Thanh Hóa, cơ quan chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính một trường hợp; làm việc, tuyên truyền, giáo dục và yêu cầu 10 trường hợp khác viết cam kết chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật khi tham gia mạng xã hội. Trong số này, có 2 trường hợp bình luận thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng và 8 trường hợp có hành vi tương tác với các bài viết chứa nội dung xấu độc, chống phá Nhà nước.

Báo Công an thành phố Hồ Chí Minh ngày 21-7 cũng đưa tin ngành chức năng tỉnh Cà Mau đã phát hiện và xử phạt một tài khoản Facebook chia sẻ nhiều bài viết có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, xúc phạm lãnh đạo Đảng, Nhà nước từ các trang, kênh, nhóm trên mạng xã hội do đối tượng phản động quản trị.

Tại Tuyên Quang, ngày 20-7 vừa qua, công an phường Minh Xuân đã xử phạt 12,5 triệu đồng đối với một chủ tài khoản Facebook cá nhân chia sẻ bài viết của đối tượng phản động lợi dụng sự việc xảy ra trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua để viết bài sai sự thật xuyên tạc, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân liên quan...

Vi phạm khi dùng mạng xã hội sẽ có mức phạt lên tới 30 triệu đồng.

Trách nhiệm trước pháp luật và chuẩn mực đạo đức

Những vụ việc này cho thấy tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền vu khống hay xúc phạm người khác; mọi hành vi phát ngôn trên không gian mạng đều phải tuân thủ pháp luật và các chuẩn mực đạo đức.

Những hành vi sai phạm, thiếu văn hóa trên mạng xã hội để lại nhiều hậu quả đáng tiếc. Người bị công kích có thể bị tổn thương nghiêm trọng về tinh thần, mất uy tín, ảnh hưởng đến học tập, công việc và cuộc sống gia đình. Có những nạn nhân rơi vào khủng hoảng tâm lý, trầm cảm, thậm chí tìm đến cái chết vì không chịu nổi áp lực từ bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội. Xa hơn, những hành vi ấy còn làm xói mòn lòng tin giữa con người với nhau, làm suy giảm các giá trị nhân ái, khoan dung và nghĩa tình, vốn là những phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam.

Khi con người quen với việc kết tội bằng cảm tính, lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng và công kích nhau bằng ngôn từ độc hại, sẽ làm tổn thương cả niềm tin xã hội. Từ đó sẽ khó tạo dựng sự đồng thuận, khó huy động sức mạnh đoàn kết để phát triển.

Nghị định 174/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã tăng mức phạt lên từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với các hành vi vi phạm quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội, nhất là hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu xây dựng con người Việt Nam có nhân cách, đạo đức, lối sống văn minh, phát huy các giá trị yêu nước, đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo. Những biểu hiện lợi dụng không gian mạng để gieo rắc sự thù hằn, kích động mâu thuẫn, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với các giá trị tốt đẹp của xã hội đều là đi ngược tinh thần của Nghị quyết.

Do vậy, mỗi người dân, đặc biệt là cán bộ, đảng viên, thế hệ trẻ cần sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, trách nhiệm, biết tôn trọng sự khác biệt, lan tỏa điều tốt đẹp và có trách nhiệm với cộng đồng.

Giữ gìn, bảo vệ môi trường văn hóa trên không gian mạng cũng chính là góp phần khẳng định hệ giá trị con người Việt Nam trong thời đại số hiện nay.

Duy Anh