Nhiều năm nay, tôi có một thói quen rất lạ. Mỗi khi gặp một cơn mưa đầu mùa, tôi thường đứng lặng hít thật sâu mùi đất vừa thức dậy. Rồi lần nào cũng vậy, tôi lại khẽ thất vọng. Mùi đất ấy rất quen, nhưng không phải mùi của quê mình.
Nhiều năm nay, tôi có một thói quen rất lạ. Mỗi khi gặp một cơn mưa đầu mùa, tôi thường đứng lặng hít thật sâu mùi đất vừa thức dậy. Rồi lần nào cũng vậy, tôi lại khẽ thất vọng. Mùi đất ấy rất quen, nhưng không phải mùi của quê mình.
Tôi lớn lên ở miền đồng bằng Bắc Bộ, nơi những cơn mưa mùa hạ thường bắt đầu bằng đám mây chì nặng trĩu kéo về từ phía chân trời. Cả cánh đồng quê đang vàng rực nắng bỗng tối sầm. Gió nổi lên từ cuối làng, luồn qua những rặng tre già tạo thành thứ âm thanh hun hút, nghe như tiếng đất trời đang trở mình đau đáu.
Chiều nay, cơn mưa giông vội vã ghé qua phố rồi cũng vội vã đi, để lại bầu trời xám xịt, nặng trĩu những dải mây sà thấp. Tôi lang thang qua con ngõ nhỏ, bước chân vô định trên nền đường còn sũng nước mưa. Rồi bỗng từ một khung cửa sổ khép hờ, những thanh âm trầm bổng của bản nhạc cũ len theo làn gió ẩm, rót vào tôi cả một miền thương nhớ.
Tháng Bảy về, mang theo những cơn mưa rả rích, tiếng sụt sùi của trời đất và cả những khoảng lặng sâu thẳm trong lòng người. Giữa khung trời hòa bình hôm nay, có một mùa hoa đỏ vẫn chảy trong ký ức, một lòng biết ơn vô hạn cuộn chảy trong những người đang sống dưới bầu trời hòa bình. Tháng Bảy, tháng của lòng tri ân, tháng ghi nhớ những người con đã hóa thân thành hồn sông núi.
Có những cơn gió lạ, thổi ngang qua phố thị phồn hoa nơi tôi đang sống, bỗng mang theo một mùi hương rất đỗi quen thuộc - mùi khói rơm cay nồng, vương vấn đâu đó trong ký ức đã ngủ quên tự bao giờ. Và thế là, giữa những bộn bề của một kiếp người đã qua nửa đời phiêu dạt, tôi lại thấy mình đứng lặng, mắt cay, lòng chợt chông chênh một khoảng nhớ không tên.
Có những kỷ niệm không bao giờ quên. Có những ký ức đã ngấm vào trong máu thịt như một phần của chính con người ta. Đối với người lính chiến đấu tại Mặt trận Vị Xuyên - Hà Tuyên năm xưa, thì mỗi khi tháng Bảy, những ký ức bi thương, hùng tráng cứ ùa về những lời nhắc nhớ.
Hôm vừa rồi cháu gái của tôi, vốn thích vẽ thời trang, nói với mẹ nó rằng, sang năm thi tốt nghiệp THPT xong con không thi đại học đâu, con thích đi học làm thợ may. Mẹ nó bảo, sao con lại ước mơ tầm thường thế, phải ước mơ làm nhà thiết kế thời trang nổi tiếng chứ!…
Khi tiếng ve rời rạc, thưa thớt còn sót lại trên những cây phượng vĩ, cũng là lúc những sỹ tử không thể mơ mộng mãi. Mùa thi cử đang lấp đầy không gian tuổi học trò. Sách bút là người bạn đồng hành. Khát vọng học tập cháy đỏ ước mơ. Bao vất vả cũng đã đến ngày hái quả. Những quả ngọt, quả chát đầy trên cây. Nhưng không phải lúc nào ta cũng hái được quả ngọt. Sự học là quá trình đầy gian nan thử thách. Có bao nhiêu con chữ là bấy nhiêu mồ hôi, nước mắt của cha mẹ, chắt chiu từng hạt lúa, củ khoai, dành dụm từng đồng bạc lẻ.
Đi qua hơn nửa cuộc đời, mùa hạ trong ký ức tôi không là tiếng ve râm ran đầu ngõ, cũng không phải là những chuyến đi chơi dài ngày. Hạ trong tôi là một thứ gì đó đau đáu hơn nhiều. Đó là cái nắng oi nồng, là hình ảnh những giọt mồ hôi lăn dài trên trán mẹ.
Ở tuổi ngấp nghé ngũ tuần, khi những chuyến xe đêm không còn làm lồng ngực tôi rung lên những nhịp đập hối hả, tôi bắt đầu học cách ngồi lặng im nghe tiếng đêm rơi. Mấy mươi năm cầm bút, đi qua một thời lặng lẽ của mực in, giấy trắng rồi chứng kiến sự dịch chuyển không ngừng của dòng chảy số, tôi chợt nhận ra mái đầu mình đã nhuốm màu sương khói.
Nửa đời người đi qua phố thị, tôi vẫn không thôi nhớ về miền quê thơ ấu, nơi có con đường đất nhỏ quanh co dẫn ra triền đê, có mùi rơm mới ngai ngái trong những chiều hè oi ả, có tiếng mẹ gọi vọng từ sân nhà mỗi khi hoàng hôn chạm ngõ…
Chiều tháng 5 oi ả. Tôi tập tễnh bước đi dưới gốc phượng già. Vết thương cũ nhói đau. Tiếng ve kêu như một lời nhắc nhớ. Mùa phượng ấy đã xa. Nhưng cánh hoa vẫn cháy đỏ trong tim. Bồi hồi nghe gió hát. Có một thời tuổi trẻ đã đi qua. Ký ức không già theo năm tháng, cứ ùa về trong nỗi nhớ bâng khuâng.
Tôi lớn lên ở miền đồng bằng Bắc Bộ, nơi những cơn mưa mùa hạ thường bắt đầu bằng đám mây chì nặng trĩu kéo về từ phía chân trời. Cả cánh đồng quê đang vàng rực nắng bỗng tối sầm. Gió nổi lên từ cuối làng, luồn qua những rặng tre già tạo thành thứ âm thanh hun hút, nghe như tiếng đất trời đang trở mình đau đáu.
Tôi đến Điện Biên vào một buổi sớm mây giăng, khi lòng chảo còn bảng lảng trong thứ ánh sáng mỏng như một trang ký ức. Núi đứng lặng, trầm mặc. Gió đi qua những triền cỏ rất khẽ, như thể sợ đánh thức điều gì đó đang yên nghỉ. Ngay từ khoảnh khắc đầu tiên, tôi đã có một cảm giác rất rõ: nơi này không chỉ để nhìn, mà để chạm - chạm vào ký ức.
