Hoãn thời gian thi hành Bộ luật Hình sự 2015: Vẫn đảm bảo quyền lợi của bị can, bị cáo

TQĐT - Việc hoãn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 dẫn đến nhiều hệ lụy trong công tác điều tra, truy tố và xét xử các vụ án hình sự. Trong thời gian chưa thi hành luật mới, Bộ luật Hình sự 1999 vẫn có hiệu lực thi hành. Điều mà dư luận băn khoăn là những quy định có tính nhân văn, những quy định có lợi cho bị can, bị cáo trong Bộ luật Hình sự 2015 được áp dụng như thế nào?

Một phiên tòa hình sự được áp dụng Bộ luật Hình sự 2015 theo Nghị quyết 109/2015/QH13
 và Nghị quyết 144/2016/QH13 của Quốc hội.

Theo Nghị quyết số 144/2016/QH13, ngày 29-6-2016 của Quốc hội về việc lùi hiệu lực thi hành của Bộ luật Hình sự và một số luật khác thì các quy định được nêu tại khoản 3, điều 7 (Bộ luật Hình sự 2015) là “điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành” sẽ được áp dụng ngay.

Theo TAND tỉnh, từ thời điểm Nghị quyết 109/2015/HQ13 của Quốc hội có hiệu lực thi hành (cuối tháng 11-2015) đến nay, TAND hai cấp đã thụ lý gần 250 vụ án hình sự. Tính đến ngày 30-6-2016, đã có 191 vụ án hình sự được xét xử. Trong đó, có 24 bị cáo được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt theo Bộ luật Hình sự 2015 và Nghị quyết 109/2015/QH13.

Trước ngày 1-7-2016, TAND tỉnh đã hoàn thành việc tập huấn cho đội ngũ thẩm phán, thư ký và hội thẩm nhân dân trong tỉnh về Bộ luật Hình sự 2015 và các văn bản luật, dưới luật khác có liên quan. Ngành Tòa án cũng chuẩn bị về mọi mặt để áp dụng, thi hành khi Bộ luật Hình sự chính thức có hiệu lực. Để đảm bảo hạn chế tới mức thấp nhất việc chưa thống nhất những nội dung còn vướng mắc trong luật, TAND tỉnh hoãn xét xử các vụ án hình sự trong 15 ngày đầu tháng 7 để cập nhật thi hành các văn bản hướng dẫn từ cấp trên. Tuy nhiên, Bộ luật Hình sự phải lùi thời gian thi hành do phát hiện có hơn 90 điểm sai sót, công tác xét xử lại được áp dụng theo các luật trước đây và Nghị quyết 109/2015 của Quốc hội. 

Thẩm phán Hà Văn Chương, Chánh Tòa Hình sự, TAND tỉnh cho biết, việc lùi thời gian thi hành Bộ luật Hình sự ít nhiều có ảnh hưởng đến công tác xét xử của ngành Tòa án. Tuy nhiên, các quy định có tính nhân văn, có lợi cho bị can, bị cáo vẫn được áp dụng theo quy định của Nghị quyết 109. Do vậy, tính nhân văn, chính sách khoan hồng của Nhà nước và quyền lợi chính đáng của bị can, bị cáo vẫn được đảm bảo. Hệ lụy của việc hoãn thời gian thi hành Bộ luật Hình sự 2015 dễ nhận thấy nhất là ở các quy định về thủ tục để được luật sư bào chữa, tranh tụng tại tòa còn phức tạp hoặc việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân. Ví dụ một đơn vị gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà chỉ bị xử lý hành chính theo các quy định hiện hành. 

    Bài, ảnh: Vũ Tuấn

Tin cùng chuyên mục