Gieo khát vọng nơi miền đá

Hơn 20 năm trước, doanh nhân Lại Quốc Tĩnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Du lịch H’Mong Village đến Hà Giang (cũ) với lời hẹn chỉ ở lại hai năm. Nhưng núi rừng và con người nơi đây đã níu chân ông. Để xây dựng H’Mong Village, ông từng bán nhà, dồn vốn liếng tích lũy và chấp nhận những rủi ro lớn. Giờ đây, điều khiến ông hạnh phúc là những giá trị văn hóa được gìn giữ, những việc làm và sinh kế được tạo ra cho đồng bào vùng cao.

Một lời hẹn, một cuộc đời

Ba doanh nghiệp lần lượt rút lui, để lại ông Lại Quốc Tĩnh một mình trước dự án du lịch giữa vùng cao nguyên đá. Tiếp tục hay dừng lại? Đó là câu hỏi khiến người đàn ông có gần 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng phải nhiều lần cân nhắc. Bởi đi tiếp đồng nghĩa với việc phải tự mình giải quyết bài toán vốn đầu tư rất lớn, trong khi tương lai của một khu nghỉ dưỡng giữa miền núi còn nhiều khó khăn chưa có gì bảo đảm.

Cuối cùng, ông vẫn chọn đi tiếp. Ngôi nhà ở Hà Nội cùng nhiều bất động sản ở quê lần lượt được bán để dồn vốn cho H’Mong Village. Toàn bộ vốn liếng tích lũy sau nhiều năm làm xây dựng, cộng với nguồn vốn vay ngân hàng, được ông đưa vào dự án. Một quyết định mà đến tận bây giờ, ông vẫn nhớ như một trong những lần đánh cược lớn nhất của cuộc đời làm kinh doanh.

Doanh nhân Lại Quốc Tĩnh được vinh danh “Doanh nhân Việt Nam tiêu biểu - Cúp Thánh Gióng” năm 2026.

Ít ai biết rằng, phía sau quyết định ấy là một cơ duyên bắt đầu từ hơn hai thập kỷ trước. Năm 2001, khi đang làm việc tại một công ty liên doanh của Hàn Quốc ở Hà Nội, ông Tĩnh nhận được lời mời từ lãnh đạo một doanh nghiệp của tỉnh Hà Giang cũ. Sinh ra và lớn lên trên quê lúa Thái Bình, tốt nghiệp Đại học Kinh tế quốc dân, ông từng chọn Hà Nội làm nơi khởi đầu sự nghiệp. Thế nhưng lời mời lên miền núi năm ấy đã mở ra một bước ngoặt mà chính ông cũng không ngờ tới.

Năm 2008, ông thành lập doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng. Công việc đưa ông đến hầu hết các xã của Hà Giang cũ - nơi có tới 19 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào Mông chiếm 43% dân số. Trong những chuyến đi ấy, có một điều khiến ông day dứt. Những ngôi nhà trình tường bằng đất, mái ngói âm dương truyền thống của đồng bào Mông đang dần bị thay thế bởi những công trình xây dựng theo kiến trúc mới.

Năm 2019, ông bắt tay xây dựng H’Mong Village tại khu vực Tráng Kìm, nay thuộc xã Lùng Tám. Khó khăn đầu tiên là đất đai. Để có được mặt bằng phù hợp, ông cùng các cộng sự phải trải qua nhiều cuộc họp, thương lượng với người dân. Sau một hành trình dài kiên trì vận động, dự án mới nhận được sự đồng thuận, ủng hộ. Bài toán đất đai vừa được tháo gỡ, ba doanh nghiệp dự kiến cùng tham gia đầu tư lại lần lượt rút lui. Từ một dự án có nhiều đơn vị chung sức, thì nay trách nhiệm và áp lực tài chính dồn lên vai ông Tĩnh.

Giữ hồn văn hóa

Điều khiến H’Mong Village trở nên khác biệt chính là những công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc Mông. Ông Tĩnh quan niệm, muốn gìn giữ văn hóa thì trước hết phải giữ được những giá trị nguyên bản. Vì vậy, ngay từ khi thiết kế, ông đã lựa chọn phục dựng nhà trình tường bằng đất, mái lợp ngói âm dương, những nét kiến trúc truyền thống từng gắn bó với bao thế hệ đồng bào Mông trên cao nguyên đá.

Tuy nhiên, nhà trình tường truyền thống thường gặp tình trạng nứt tường, ngấm nước, chân tường bị xói mòn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Không muốn từ bỏ ý tưởng, ông tìm đến Viện Vật lý, trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng về việc nghiên cứu một loại phụ gia có thể làm cứng đất, khắc phục những hạn chế của phương pháp trình tường truyền thống. May mắn, hướng nghiên cứu của nhà khoa học phù hợp với mong muốn của ông. Từ sự kết hợp ấy, giải pháp gia cố đất được ứng dụng vào công trình.

Những căn bungalow hình chiếc quẩy tấu tạo điểm nhấn cho điểm du lịch, nghỉ dưỡng.

Đến nay, hơn 20 ngôi nhà trình tường đã được phục dựng tại H’Mong Village. Những bức tường vẫn được làm từ đất, giữ được dáng vẻ mộc mạc, truyền thống nhưng có độ bền vững cao hơn.

Nếu những ngôi nhà trình tường thể hiện tâm huyết gìn giữ kiến trúc cổ, thì những căn bungalow hình chiếc quẩy tấu lại cho thấy sự sáng tạo của người doanh nhân. Ông kể, ý tưởng ấy đến vào một buổi tối khi ông đi dạo tại khu vực lầu vọng cảnh. Nghĩ đến việc nếu tiếp tục xây thêm nhiều nhà đất sẽ dễ tạo cảm giác đơn điệu, ông chợt liên tưởng đến chiếc quẩy tấu - vật dụng quen thuộc trong đời sống lao động của đồng bào vùng cao.

Đến nay, tỷ lệ diện tích xây dựng tại đây chưa đến 10%, phần lớn không gian dành cho cảnh quan thiên nhiên và cây xanh. Những khu vườn đào, mận, lê, sa mộc được trồng xen giữa các công trình kiến trúc truyền thống, tạo nên một không gian nghỉ dưỡng gần gũi với núi rừng.

Hiện H’Mong Village tạo việc làm cho hơn 60 lao động, gần 100% là người dân tộc thiểu số tại địa phương, với thu nhập bình quân khoảng 9 triệu đồng/người/tháng. H’Mong Village đã trở thành điểm đến thu hút du khách. Năm 2025, khu nghỉ dưỡng đón 9.123 lượt khách, trong đó có 1.146 khách quốc tế; riêng 6 tháng đầu năm 2026 đón 8.473 lượt khách. H’Mong Village được trao Giải thưởng Khách sạn Xanh ASEAN năm 2022 và danh hiệu “Khách sạn Xanh tốt nhất Việt Nam” năm 2025. Vừa qua, ông Lại Quốc Tĩnh được vinh danh “Doanh nhân Việt Nam tiêu biểu - Cúp Thánh Gióng” năm 2026.

Hơn 20 năm gắn bó với vùng cao còn khiến ông thấu hiểu những thiếu thốn trong cuộc sống của đồng bào, nhất là trẻ em ở các bản làng xa xôi. Bằng những mối quan hệ của mình, hằng năm ông kết nối, vận động các đoàn thiện nguyện đến hỗ trợ trường học, bản làng, trao tặng quần áo, nhu yếu phẩm và những phần quà thiết thực.

Đặc biệt, ông đang trực tiếp hỗ trợ một sinh viên người Mông học đại học, hiện đã bước sang năm thứ tư. Ba trẻ mồ côi khác cũng được ông nhận đỡ đầu đến năm 18 tuổi. Đến nay, ông đã đồng hành cùng các em được ba năm, với mong muốn các em được học hết trung học phổ thông, có kiến thức để bước vào cuộc sống.

Ông còn một ước nguyện lớn hơn, đó là xây dựng H’Mong Village trở thành một bảo tàng về kiến trúc, văn hóa và không gian sống của dân tộc Mông - như một thanh âm của núi trên vùng cao nguyên đá xám!.

Phóng sự: Hải Hương