PHÓNG SỰ

“Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ/Người khôn, người đến chốn lao xao...”. Có lẽ, mượn câu thơ mộc mạc của bậc tiền nhân năm xưa là cách dung dị nhất để nói về ngã rẽ cuộc đời của chị Lê Thị Hà. Đang sống và làm việc giữa chốn “lao xao” náo nhiệt của Thủ đô Hà Nội, nữ luật sư ấy đã quyết định chọn cho mình một con đường “ngược ngàn”. Tạm gác lại những bộ hồ sơ pháp lý dày cộp, mang theo trái tim trót nặng lòng với mây ngàn gió núi, chị tìm về xã Hồng Thái. Từ khao khát về một khoảng lặng bình yên, người phụ nữ ấy đã gieo xuống mảnh đất này những nếp nhà bềnh bồng mây trắng mang tên: Homestay Lê và Farmstay Lê.

Mỗi sớm mai ở Lùng Tám, khi những dãy núi đá còn bảng lảng trong sương, bà Vàng Thị Mai đã ngồi bên những sợi lanh quen thuộc, tỉ mẩn hoàn thiện tấm thổ cẩm. Hơn nửa đời người gắn bó với khung cửi, người phụ nữ dân tộc Mông ấy đã đưa sản phẩm lanh của bản làng vươn ra thế giới. Bà được nhiều người gọi bằng cái tên trìu mến - “Quý bà” vải lanh.

Nằm bình yên giữa đại ngàn của xã biên giới Lao Chải, thôn Bản Phùng hôm nay đang khoác lên mình tấm áo mới. Sự thay đổi ấy không đến từ những phép màu, mà bắt nguồn từ luồng sinh khí mới khi các đảng viên nơi đây “bám hằng ngày, chỉ hằng giờ”, đồng hành cùng đồng bào Mông từng bước đẩy lùi gian khó, bài trừ hủ tục.

Trên hành trình “Hà Giang Loop”, Thuận Hòa hiện ra như một điểm đến đầy mê hoặc. Nơi có mặt hồ thủy điện xanh biếc ôm lấy núi non trùng điệp, có hang động kỳ bí ẩn chứa những tuyệt tác của tạo hóa, có hương cốm mới thơm nồng trong nếp nhà người Tày và những câu chuyện khởi nghiệp đầy khát vọng của người dân vùng cao. Thuận Hòa từ một “viên ngọc thô” của du lịch đang từng ngày được đánh thức bởi tư duy và cách làm mới.

Một ngày theo chân Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ lên Điểm cao 685, xã Thanh Thủy - nơi được mệnh danh là “lò vôi thế kỷ” trên mặt trận Vị Xuyên đã mang đến cho tôi nhiều hơn một chuyến tác nghiệp thông thường. Trên hành trình ấy, tôi có những cuộc gặp gỡ đặc biệt: gặp những người lính của hôm nay, gặp ký ức chiến tranh vẫn còn hiện hữu trong từng tấc đất và gặp những người đã ngã xuống hơn bốn mươi năm trước nhưng vẫn đang chờ ngày trở về với quê hương, gia đình.

Trong nắng sớm, mùi thơm ngai ngái của lá rừng quyện cùng hương ngô mới lan tỏa dưới chân núi đá Thanh Vân. Trên những chiếc mẹt tre xếp kín sân, vợ chồng trẻ Tạ Thảo Nhi, Nguyễn Tuấn Thành đang hong khô những bánh men truyền thống. Từ nỗi trăn trở trước nguy cơ mai một của nghề cổ, họ đã bắt đầu hành trình khôi phục và đưa hương men Mã Hồng vươn xa.

Dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh quanh năm mây phủ, ở độ cao hơn 1.000 mét, thôn Xà Phìn (xã Thanh Thủy) hiện lên như một lát cắt thời gian còn sót lại giữa đại ngàn biên viễn. Bản làng nhỏ của người Dao không chỉ níu chân lữ khách bằng ruộng bậc thang mùa nước đổ, mà còn bởi những mái nhà sàn phủ kín rêu xanh, thứ dấu tích vừa cổ xưa, vừa sống động như đang thở cùng núi rừng.

Trong căn phòng làm việc của Hội Bảo trợ Người khuyết tật và Trẻ mồ côi tỉnh Tuyên Quang, chị Nguyễn Thị Mai, cán bộ văn thư vẫn nâng niu, cất giữ những tấm huy chương vàng, bạc, đồng như những dấu son của cuộc đời mình. Hơn 70 tấm huy chương là kết tinh của một hành trình dài vượt lên nghịch cảnh của người phụ nữ mang di chứng bại liệt từ thuở ấu thơ. Từ cô bé từng khép mình trong mặc cảm vì khiếm khuyết cơ thể, chị đã vươn lên trở thành vận động viên tiêu biểu, nhiều lần mang vinh quang về cho quê hương và đất nước.

Con đường đất ngoằn ngoèo men theo sườn núi đưa chúng tôi đến thôn Suối Thầu 1, xã Hoàng Su Phì. Giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng, những vườn mận trĩu quả phủ kín các triền đồi. Dưới tán cây, anh Lý Ngọc Thanh, Bí thư Chi bộ thôn Suối Thầu 1, cẩn thận chăm sóc từng cành quả. Ít ai biết rằng, chỉ vài năm trước, nơi đây vẫn là những vườn tạp trồng ngô, sắn với hiệu quả kinh tế thấp, cuộc sống của nhiều hộ dân còn không ít khó khăn.

Giữa trùng điệp đá tai mèo của Cao nguyên đá Đồng Văn, có một cái tên được nhiều thế hệ đồng bào nhắc đến bằng sự kính trọng đặc biệt - Sùng Đại Dùng. Người Mông gọi ông với cái tên thân mật “ông già Cao nguyên”, cán bộ gọi ông là cây đại đoàn kết”, còn nhiều người dân vùng biên coi ông như một chỗ dựa tinh thần. Gần trọn cuộc đời mình ông dành để kết nối lòng Dân với ý Đảng, đưa những chủ trương lớn đi vào cuộc sống bằng chính uy tín, sự chân thành và những việc làm cụ thể.

Về xã Xuân Vân những ngày này, ngước mắt nhìn lên chỉ thấy một màu xanh ngút ngàn, trù phú. Những vườn bưởi xum xuê, trĩu quả nối đuôi nhau chạy tít tắp, phủ kín những vạt đồi sỏi đá, khô cằn năm xưa. Để thắp lên sắc xanh no ấm ấy, không thể không nhắc đến ý chí sắt đá, tư duy nhạy bén của những người nông dân năng động. Trong số đó, chị Hoàng Thị Ánh, thôn Đồng Tày là một minh chứng sống động cho tinh thần dám nghĩ, dám làm.

Đường vào Khau Luông khoảng 27 km, nhưng đoàn chúng tôi đi mất hơn 2 giờ đồng hồ qua đèo dốc cheo leo, với suối và ngầm vắt qua, ngổn ngang đất đá. Đây là thôn xa nhất của xã Kiến Thiết không đường bê tông, không sóng điện thoại, không sóng truyền hình. Ước mơ đổi thay Khau Luông không chỉ là khát khao của Bí thư Chi bộ Lý Văn May mà còn là niềm mong ước của 27 hộ dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Khi nhắc đến làng Ngòi, Đá Bàn (phường Mỹ Lâm), mỗi người dân Tuyên Quang đều tự hào về vùng đất đã nuôi dưỡng và minh chứng cho tình đoàn kết hữu nghị gắn bó keo sơn giữa hai dân tộc Việt - Lào. Nơi đây không chỉ lưu giữ nhiều chứng tích lịch sử mà còn in đậm những dấu ấn sâu sắc của Bác Hồ với nhân dân địa phương.

Nằm bình yên dưới chân những dãy núi mờ sương, thôn Suối Thầu 2, xã Hoàng Su Phì đang từng ngày khoác lên mình sắc màu mới. Sự chuyển mình mạnh mẽ, rũ bỏ những nếp nghĩ cũ kỹ nơi đây không phải tự nhiên mà có, mà được khơi nguồn từ một hành trình lặng lẽ nhưng bền bỉ đó là hành trình học tập và làm theo lời Bác từ những việc làm giản dị nhất của mỗi người dân.