Ông Thuyết vượt nghèo

TQĐT - Giữa cái nắng hè như đổ lửa, từ thị trấn Nà Hang băng qua hơn 80 km cung đường khúc khủyu, chúng tôi đặt chân đến thôn Bản Muồng, xã Thượng Giáp. Ở đất này, hỏi ai cũng biết ông Nguyễn Văn Thuyết - người từ nghèo đói vươn lên trở thành nông dân sản xuất giỏi tiêu biểu của huyện. Hiện nhà ông có cả thảy 32 con trâu bò, trở thành hộ nuôi nhiều trâu bò nhất xã.

Thoát nghèo từ một con… nghé

Đãi khách chén chè Shan vùng cao xanh ngắt với hương thơm ngây ngất, rồi ông Nguyễn Văn Thuyết chỉ cho chúng tôi biết những điểm tiếp giáp giữa xã với các địa phương tỉnh  Bắc Cạn, Cao Bằng, Hà Giang. Chính vị trí địa lý như vậy mà xã có cái tên Thượng Giáp nghe khá ấn tượng. Khu vực giáp ranh này giúp người dân các tỉnh giao lưu, trao đổi hàng hóa thuận tiện, nhưng từ đây cũng nảy sinh nhiều chuyện phức tạp. 


Một buổi chăn trâu như thường lệ của triệu phú thôn Bản Muồng Nguyễn Văn Thuyết.

Cách đây hơn 10 năm, người Mông vùng giáp ranh của các tỉnh đã lén lút trồng cây thuốc phiện trên các sườn núi cao hẻo lánh. Từ một vài nương rồi lan ra các dãy núi rộng lớn. Trước tình hình trên, công an bốn tỉnh có liên quan tập trung lực lượng tuyên truyền, vận động người dân triệt phá cây thuốc phiện. Ông Nguyễn Văn Thuyết đang làm trưởng thôn cũng tích cực đi chống trồng cây thuốc phiện. Thời điểm đó, thôn Bản Muồng có hơn 30 hộ thì đã xuất hiện hơn 20 cái bàn đèn. Đàn ông, thanh niên trong thôn chả ai chịu đi làm, u mê với “nàng tiên nâu”. Cái nghèo cái đói vì thế cứ bám riết lấy người dân. Vào những tháng giáp hạt, tình trạng thiếu đói vẫn xảy ra. Sau khi phối hợp với cấp trên “dẹp loạn” cây thuốc phiện ở vùng giáp ranh, nhiều người trong thôn còn “thù” ông Thuyết, bảo ông làm quá mạnh tay, triệt đường hút và buôn bán thuốc phiện của họ. 

Công tác vận động người dân lúc này trở lên rất khó khăn, người ta chống đối ông ra mặt. Họ bảo cả “thôn nghèo” thì nói được ai. Bởi bản thân gia đình ông Nguyễn Văn Thuyết cũng nằm trong danh sách hộ nghèo. Với vai trò là một đảng viên gương mẫu, nhiều đêm ông không ngủ được, vắt tay lên trán suy nghĩ về con đường thoát nghèo. Chẳng nhẽ chịu bó tay sao, trong khi tiềm năng đất đai, khí hậu của địa phương thuận lợi cho phát triển trồng trọt, chăn nuôi. Trong cái khó lại ló cái khôn, ông Thuyết mạnh dạn bàn với vợ con làm đơn vay vốn ưu đãi từ Dự án IFAD mua một con nghé. Con nghé cái trưởng thành, năm nọ nối tiếp năm kia đẻ ra một đàn trâu. Những con trâu đực to ông bán đi mua thêm bò. Lúc cao điểm nhà ông có gần 50 con trâu, bò. Ông bảo, nuôi trâu bò rất phù hợp với người nghèo vì nó chỉ ăn cỏ trên rừng, không “thiệt hại” đến kinh tế gia đình. Hơn nữa, việc chăn thả không có gì phức tạp, ai cũng có thể làm được. Nhờ có tiền bán trâu, bò mà vợ chồng ông nuôi được 3 người con ăn học hết cao đẳng, đại học. Đây thực sự là một nỗ lực lớn của một gia đình vùng cao, khát vọng vươn lên.

Một buổi rong ruổi đi chăn trâu, bò cùng gia đình ông Thuyết, tôi càng hiểu hơn tâm tư của người đảng viên 56 tuổi này. Tổng số 32 con trâu, bò của gia đình ngày nào cũng phải bền bỉ hành trình vượt núi đến thung lũng rộng 300 ha, cách nhà hơn 1 km để gặm cỏ. Quản được số trâu, bò lớn như thế này gia đình lúc nào cũng phải có 2 - 3 người đi chăn. Thường thì buổi trưa gia đình ông ở lại ăn cơm nắm. Trong những lúc rảnh rỗi, vợ chồng ông Thuyết lại bê từng viên đá kè ruộng bậc thang, bắt nước làm hơn 6.000 m2 lúa, trồng 2 ha rừng và 400 m2 cỏ voi. Nhờ chủ động nguồn thức ăn xanh, những ngày mưa gió, bận công việc, đàn trâu bò nhà ông vẫn đảm bảo nguồn thức ăn. Ông Thuyết cũng hay đọc báo nghe đài, trong 12 năm làm trưởng thôn, ông có nhiều cơ hội đi tập huấn về chăn nuôi. Có kiến thức khoa học kỹ thuật trong tay, ông đã tự biết phòng chống bệnh, rét, vỗ béo bằng tinh bột cho trâu, bò. Đàn trâu, bò bởi vậy luôn khỏe mạnh, tăng trưởng tốt. Ông khoe, vừa qua bán 6 con bò và 1 con trâu, gia đình cũng thu được gần 100 triệu đồng. Hiện nay gia đình ông thu nhập các khoản ổn định đạt 160 triệu đồng/năm.

Không thể “ngủ qua đêm  thành hộ giàu được”

Từ dạo huyện tuyên dương ông Thuyết là nông dân sản xuất giỏi, người dân trong vùng đã nhìn ông bằng ánh mắt khác. Họ “tâm phục khẩu phục” cái cách mà ông làm giàu. Bởi xuất phát điểm ông cũng nghèo như họ. Bằng tấm lòng thương người của mình, ông còn cho bà con nghèo trong thôn mượn trâu cày bừa, cho phân hữu cơ để bón ruộng. Như hộ nghèo anh Nguyễn Văn Yên được ông Thuyết đã để lại con trâu nghé với giá “siêu rẻ” là 5 triệu đồng (giá trâu nghé trên thị trường khoảng hơn 10 triệu), tạo điều kiện cho gia đình vươn lên thoát nghèo. Bằng việc làm thực tiễn ông trở thành người uy tín trong cộng đồng, được bà con tin yêu, nể phục, làm theo.

Bản Muồng đã thoát khỏi “nàng tiên nâu” nhưng dư âm của nó vẫn còn đè nặng lên ý thức người dân. Thôn có 96 hộ thì có đến 67 hộ nghèo, chiếm 69,8%. Phân trần về điều này, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Giáp Nguyễn Văn Hằng cho biết, cũng giống như Bản Muồng, hiện nay toàn xã có 426 hộ thì có tới 292 hộ nghèo, chiếm 68,22%. Đấy là còn chưa kể đến những hộ cận nghèo. Nguyên nhân nghèo thì có nhiều, nhưng có một nguyên nhân mà lãnh đạo xã lo nhất đó là “bà con không muốn thoát nghèo”. Cả xã chỉ có 3 hộ người Kinh. Xã được hưởng Chương trình 135, hầu hết là đồng bào dân tộc thiểu số được hỗ trợ nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước nên tâm lý trông chờ, ỷ lại vẫn còn. Nhiều hộ “cam chịu ở nhà dột nát” để chờ tiền hỗ trợ làm nhà hộ nghèo. Khổ nhất là không ít hộ “van nài trưởng thôn, tôi chưa muốn thoát nghèo đâu’’. Xã đang tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao ý thức thoát nghèo trong nhân dân; nêu gương những nông dân điển hình như ông Thuyết để mọi người noi theo, tạo phong trào thoát nghèo, làm giàu có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Dạo quanh một vòng xã Thượng Giáp tôi thấy đất đai ở đây rộng rãi, màu mỡ, dân cư thưa thớt, khí hậu quanh năm mát mẻ, điều kiện lý tưởng cho phát triển trồng trọt và chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi đàn đại gia súc. Ngoài đồng cỏ tự nhiên rộng hàng nghìn ha, người dân có thể khai phá đất hoang để trồng thêm cỏ voi. Những năm gần đây, người nghèo trong xã được hỗ trợ sản xuất, vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội huyện. Có tiền vay nhiều hộ biết chăm chỉ làm ăn đúng hướng đã thoát nghèo trông thấy.

Năm vừa qua tỉnh ta chủ trương tập trung tuyên dương, khen thưởng những hộ nỗ lực bằng ý chí nghị lực để thoát nghèo bền vững. Như ông nông dân sản xuất giỏi Nguyễn Văn Thuyết của huyện vùng cao Nà Hang thực sự là tấm gương sáng để mọi người noi theo. Ông đã vạch ra cách thoát nghèo dễ làm, mang tính thực tiễn cao, phù hợp với hoàn cảnh địa phương. Trồng trọt, chăn nuôi gia súc không cần gì phải kinh nghiệm ghê gớm cả. Cái cốt lõi vẫn là ý chí tự lực tự cường, quyết tâm vượt nghèo. Triết lý làm giàu của ông Thuyết đơn giản là “phải bắt đầu từ một con nghé, để rồi có được một đàn trâu. Không thể ngủ qua đêm mà thành hộ giàu được. Cái giàu là do bền bỉ lao động chăm chỉ, đúng phương pháp mà ra”.

Con đường nối từ trung tâm huyện lỵ Nà Hang tới xã Thượng Giáp đã được trải nhựa khang trang. Cộng với tuyến đường thủy hồ thủy điện Tuyên Quang từ Bản Lãm, xã Khâu Tinh ra trung tâm huyện khá thuận lợi. Điện lưới quốc gia, mạng internet đã vươn về tới xã. Đây là những điều kiện tốt để Thượng Giáp có một sức bật mới. Theo kế hoạch giảm nghèo, xã tạo điều kiện để các hộ trong xã vay vốn ưu đãi ngân hàng huyện, tập trung phát triển đại gia súc, đồng thời giám sát chặt chẽ các hộ sử dụng vốn đúng mục đích. Như vậy công tác giảm nghèo mới đi đúng hướng, phát huy hiệu quả rõ rệt, làm chuyển biến cả một vùng quê.

Rời Thượng Giáp trong chiều tà, phong cảnh vùng cao vẫn mê hoặc chúng tôi. Tiễn khách ra đầu ngõ, ông Thuyết khẳng định, “tôi tin Thượng Giáp sẽ có bước chuyển mình trong thời gian tới. Bởi người dân dần dần đã hiểu ra rằng khoa học không có sự ưu tiên, muốn làm giàu phải bắt đầu bằng ý chí, nghị lực tự lực tự cường của mình”. Nhìn những đàn trâu bò gặm cỏ ven đường, tôi kỳ vọng lần sau đặt chân tới Thượng Giáp sẽ có nhiều nông dân sản xuất kinh doanh giỏi vùng cao như ông Thuyết, làm giàu bằng tiềm năng thế mạnh ngay chính trên quê hương mình.

Phóng sự: Lê Quang Hòa

Tin cùng chuyên mục