Đổi mới cách tiếp cận, đưa sân khấu đến với công chúng

Tương tác trực quan, tiếp cận khán giả trẻ

Với không gian triển lãm tương tác, trải nghiệm công nghệ AI cùng hai đêm diễn “Huyền tích Hồ Gươm”, “Tôi và chúng ta”, chương trình nghệ thuật "Thời khắc" của Nhà hát Kịch Hà Nội hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô đã mở ra cách tiếp cận mới để đưa những câu chuyện lịch sử và các giá trị sân khấu kinh điển đến gần hơn với công chúng đương đại.

Vượt lên giới hạn của một chương trình biểu diễn, “Thời khắc” được xây dựng như một không gian để khán giả đi qua nhiều lớp ký ức và trải nghiệm nghệ thuật. Theo Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, Tổng đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu, "Thời khắc" là sự giao thoa giữa lịch sử, văn hóa, sân khấu và công nghệ AI, qua đó tìm cách đưa những giá trị vốn được lưu giữ trong bảo tàng, tư liệu và sân khấu đến gần hơn với công chúng, nhất là với khán giả trẻ.

Cảnh trong vở “Huyền tích Hồ Gươm”. (Ảnh: NGỌC ĐINH)

Trong không gian triển lãm, những câu chuyện về di tích, danh nhân và các dấu ấn lịch sử được giới thiệu bằng hình ảnh, tư liệu, hiện vật cùng các hình thức thể hiện trực quan. Khán giả có thể tương tác với không gian nghệ thuật thông qua các hoạt động như check-in cùng nhân vật lịch sử, cùng hoàn thiện hình ảnh Tháp Rùa hay để lại lời nhắn, hình ảnh cá nhân trên màn hình LED. Hành trình trải nghiệm được chia thành ba chủ đề “Lưu-Khắc-Vang”, gợi mở mối liên hệ giữa ký ức lịch sử và cách những giá trị ấy tiếp tục được truyền lại trong đời sống hôm nay.

"Thời khắc" là sự giao thoa giữa lịch sử, văn hóa, sân khấu và công nghệ AI, qua đó tìm cách đưa những giá trị vốn được lưu giữ trong bảo tàng, tư liệu và sân khấu đến gần hơn với công chúng, nhất là với khán giả trẻ.

Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội

Một điểm đáng chú ý là công nghệ AI lần đầu được Nhà hát Kịch Hà Nội thử nghiệm trong không gian phòng chiếu. Bên cạnh việc giới thiệu lịch sử Nhà hát và các tác phẩm kinh điển, chương trình trình chiếu vở “Cát bụi”, đồng thời ứng dụng công nghệ để tái hiện và kể lại những câu chuyện sân khấu theo phương thức mới. Đây là nỗ lực thử nghiệm nhằm mở rộng khả năng tiếp cận sân khấu kịch nói trong bối cảnh công nghệ số ngày càng tham gia sâu vào đời sống văn hóa.

Rất nhiều khán giả nhí đã được cha mẹ đưa đến tham dự sự kiện. (Ảnh: NGỌC ĐINH)

Ứng dụng công nghệ hỗ trợ nghệ thuật

Tâm điểm của chương trình “Thời khắc” là hai tác phẩm sân khấu mang màu sắc và thông điệp khác nhau. Trong hai tối 8 và 9/10, vở “Huyền tích Hồ Gươm” là một điểm nhấn đặc biệt. Tác phẩm đưa chúng ta trở về với Vua Lê, Quan Hành khiển Ức Trai - Nguyễn Trãi, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và thời khắc Vua Lê hoàn trả gươm báu cho Rùa thần. Đó không chỉ là câu chuyện truyền thuyết gắn với hồ Hoàn Kiếm, mà còn thể hiện khát vọng hòa bình, tinh thần độc lập và những giá trị nhân văn trường tồn của dân tộc Việt Nam.

Nếu “Huyền tích Hồ Gươm” trở về với một lớp ký ức lịch sử của dân tộc, thì vở “Tôi và chúng ta” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ lại đặt ra những câu hỏi về đổi mới và con người trong đời sống hiện đại. Lấy bối cảnh một xí nghiệp những năm 1980, khi đất nước đứng trước yêu cầu thay đổi cơ chế quản lý và phương thức sản xuất, tác phẩm đặt các nhân vật vào cuộc đối đầu giữa tư duy bảo thủ và khát vọng đổi mới. Nhưng vượt ra ngoài câu chuyện của một xí nghiệp, “Tôi và chúng ta” đặt vấn đề về cách con người lựa chọn, dấn thân và chịu trách nhiệm trước những thay đổi của thời đại.

Khu vực check-in cùng các nhân vật lịch sử rất được yêu thích. (Ảnh: NGỌC ĐINH)

Sau nhiều thập niên, những câu hỏi mà nhà viết kịch tài danh Lưu Quang Vũ đặt ra vẫn còn sức gợi và tính thời sự: Làm thế nào để đi từ cái “tôi” đến cái “chúng ta”, để lợi ích chung không phủ nhận giá trị của mỗi cá nhân và đổi mới không chỉ dừng ở việc thay đổi cách làm mà bắt đầu từ thay đổi tư duy để phát triển.

Đáng chú ý, suất diễn vở “Tôi và chúng ta” tối 10/10 cũng mở đầu cho dự án “Nhà hát Việt”, chương trình hợp tác giữa Nhà hát Kịch Hà Nội và Đài Truyền hình Việt Nam, hướng tới số hóa, bảo tồn và lan tỏa những tác phẩm sân khấu kinh điển của Việt Nam trên các nền tảng số. Nghệ sĩ Ưu tú Thiện Tùng cho biết: “Chúng tôi tin rằng, bảo tồn không có nghĩa là giữ những giá trị nghệ thuật trong quá khứ một cách tĩnh tại, mà là tìm cách để những giá trị ấy tiếp tục sống trong đời sống hôm nay và đến được với nhiều thế hệ công chúng hơn”.

Khán giả lưu lại những lời nhắn, hình ảnh và dấu ấn cá nhân trên không gian LED. (Ảnh: NGỌC ĐINH)

Việc đưa các tác phẩm kinh điển lên nền tảng số không chỉ góp phần lưu giữ giá trị sân khấu, mà còn mở rộng cơ hội để những tác phẩm này tiếp cận công chúng trên phạm vi rộng hơn, nhất là các thế hệ khán giả trẻ.

Em Minh Khang, học sinh Trường trung học cơ sở Kim Liên (Hà Nội), được bố đưa đến tham dự sự kiện. Đây cũng là lần đầu đi xem kịch, nhưng những trải nghiệm mới mẻ trên sân khấu đã khiến cậu bé hào hứng: “Khi xem, con gần như không thể rời mắt khỏi sân khấu vì chỉ cần nhìn điện thoại một chút, ngẩng lên đã thấy bối cảnh thay đổi. Những video công nghệ chiếu trên màn hình sân khấu khiến câu chuyện rất hấp dẫn. Xem kịch như thế này còn giúp con hiểu thêm về lịch sử”, Minh Khang chia sẻ.

Từ những câu chuyện lịch sử được lưu giữ, những dấu ấn được khắc lại trong trải nghiệm của mỗi người đến những giá trị tiếp tục vang lên trên sân khấu, “Thời khắc” đặt ra một cách tiếp cận đáng chú ý: Bảo tồn không chỉ là giữ lại quá khứ, mà còn tìm những phương thức mới để quá khứ tiếp tục đối thoại với hiện tại.

Khán giả tham gia vào hành trình "Thời khắc" với ba hồi chủ đề “Lưu-Khắc-Vang”. (Ảnh: NGỌC ĐINH)

Nghệ sĩ Nhân dân Trung Hiếu cho biết thêm, Nhà hát Kịch Hà Nội kiên định xây dựng mô hình nhà hát đa năng, lấy kịch nói làm trung tâm, đồng thời đổi mới phương thức tiếp cận công chúng phù hợp thời đại. “Thời khắc” là một bước thử nghiệm theo hướng đó, lấy văn hóa, lịch sử và nghệ thuật làm nền tảng, công nghệ làm phương tiện và công chúng làm trung tâm, qua đó góp phần lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, thúc đẩy sự đổi mới, sáng tạo.