Thắm tình rẻo cao

Những đợt gió đông thổi qua những mỏm đá tai mèo xám ngắt không làm giảm đi sức nóng của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Đi từ thôn Thanh Long (xã Nghĩa Thuận) đến thôn Tát Ngà, xã Tát Ngà - Nằm lọt thỏm giữa vùng lõi Cao nguyên đá, câu chuyện đại đoàn kết hiện lên rõ nét. Ở nơi đá nhiều hơn đất, sự gắn bó không nằm ở khẩu hiệu, nó hằn trên vết chai sần khi chung tay mở đường liên thôn, bản, lấm lem trên gấu váy lanh trong sới hội, đong đếm bằng những con số thoát nghèo.

Khởi sắc nơi cửa ngõ

Địa hình cửa ngõ Cao nguyên đá dốc ngược. Những vách ngăn vô hình về địa lý và phong tục từng khiến các bản, làng nằm tách biệt. Nhưng hôm nay, lời ca, tiếng nhạc dội vào vách núi đã kéo đồng bào về chung một Ngày hội.

Người dân thôn Thanh Long, xã Nghĩa Thuận tham gia trò chơi bịt mắt bắt vịt trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Sân Nhà văn hóa thôn Thanh Long chật ních người. Chẳng ai nề hà chuyện khác biệt ngôn ngữ hay tập quán. Phụ nữ Nùng mặc áo chàm đen đứng cạnh phụ nữ Mông trong trang phục váy lanh in sáp ong rực rỡ. Một người phụ nữ Nùng tự nhiên vươn tay sửa lại chiếc vòng bạc xộc lệch cho cô gái Mông mới quen.

Trong không gian ngập tràn tiếng cười, chị Nguyễn Thị Hợi, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Thanh Long lấy tay áo quệt mồ hôi chia sẻ: “Áo chàm hay váy lanh, ở mỏm núi nào thì vẫn chung sức, chung lòng. Đoàn kết là lúc tắt lửa tối đèn vẫn bên nhau, xúm vai cõng hộ bao xi-măng ngược dốc làm đường hay cùng nhau cõng từng tấm lợp về sửa nhà. Nay đồng bào các dân tộc bám vai nhau cười, nói là bởi ngày thường đã luôn sát cánh bên nhau vượt khó, thoát nghèo trên đá rồi”.

Khoảng sân bê tông trước nhà văn hóa rộn tiếng hò reo từ sới “bịt mắt bắt vịt”. Không còn ranh giới của dân tộc hay tuổi tác, người chơi cùng quấn dải vải đỏ bịt mắt bước vào sới có thể là người phụ nữ Nùng, anh thanh niên dân quân hay người đàn ông Mông. Dẫu nhịp bước luống cuống đụng phải nhau, tiếng cười vẫn giòn giã vang lên xua tan cái lạnh vùng cao. Ở vòng ngoài, sự gắn kết hiện lên thật tự nhiên khi những người phụ nữ Mông, Dao, Nùng vai kề vai, không ai bảo ai cùng vỗ tay, hò reo cổ vũ. Trò chơi dân gian ngày hội đã trở thành sợi dây vô hình kéo đồng bào các dân tộc xích lại gần nhau, hòa chung một niềm vui mộc mạc.

Tiếng cười ngập tràn ấy là dấu ấn của một nền tảng no ấm đang hiện hữu nơi cửa ngõ Cao nguyên đá. Tại thôn Thanh Long, nơi đồng bào Nùng chiếm 60% dân số, toàn thôn có 151 trên tổng số 172 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa, đạt tỷ lệ 87,98%; 100% số hộ đã được sử dụng điện lưới quốc gia.

Lòng dân vùng lõi

Thung lũng Tát Ngà nằm lọt thỏm giữa bốn bề núi dựng đứng. Thế nhưng, chính ở nơi lõi đá khắc nghiệt này, những câu chuyện từ cơ sở lại cho thấy rõ nhất sức vóc của sự đồng thuận.

Thôn Tát Ngà có 223 hộ với 1.135 nhân khẩu, gồm 8 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó người Giáy chiếm đa số. Người gánh vác vai trò Bí thư Chi bộ thôn lại là một người Mông - ông Sùng Mí Lử.

Người dân thôn Tát Ngà, xã Tát Ngà cùng nhau tham gia trò chơi nhảy bao bố trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Vừa trao Giấy khen của Ủy ban MTTQ xã cho 3 hộ gia đình tiêu biểu trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, Bí thư Sùng Mí Lử cho biết: “Ở đây không có chuyện phân biệt, cán bộ bám sát 5 nội dung xây dựng nông thôn mới, làm gương đi trước thì dân theo sau. Nhờ anh em thuận hòa, không tranh giành, bảo ban nhau làm ăn, tỷ lệ hộ nghèo của thôn giờ rút xuống chỉ còn gần 24%”.

Không chỉ có vậy, gắn kết cộng đồng ở đây còn “cắm rễ” từ nếp sống tâm linh. Ông Vi Dấu Mìn, Thầy tạo của thôn Tát Ngà giải thích: “Tám dân tộc là tám phong tục, nhưng chung một thần rừng, chung một nếp làng, chung một hương ước. Bà con tôn trọng cái lý của nhau, dẹp bỏ các thủ tục rườm rà tốn kém trong việc cưới, việc tang. Làng yên ấm, không trộm cắp, đá nhường chỗ cho lúa, ngô lên xanh, trĩu hạt”.

Sự đồng thuận ấy tạo đà cho kinh tế nảy mầm. Anh Trần Văn Pảo, thanh niên làm chủ homestay ở Tát Ngà nhìn nhận: “Khách du lịch khắp mọi miền vào đây không chỉ để ngắm đá núi. Họ tìm tình người bản. Xem người Giáy, người Mông sống với nhau ra sao. Không đoàn kết, không giữ được cảnh quan sạch đẹp, bỏ mất điệu múa, tiếng khèn, thì homestay đóng cửa. Đời sống khá lên là nhờ bà con biết nắm chặt tay nhau làm du lịch”.

Chính tinh thần ấy dường như làm cho Ngày hội ở Tát Ngà thêm ấm nóng. Các trò chơi dân gian như: kéo co, nhảy bao bố ở đây không đơn thuần là màn thi đấu, mà đã hóa thành minh chứng sinh động cho tình đoàn kết. Sới kéo co xóa nhòa mọi ranh giới. Chẳng ai bận tâm đến bùn đất lấm lem, bởi điều đọng lại lớn nhất sau vạch đích là sự thấu hiểu và chung một nhịp đập của bản, làng.

Sương mù lại đùn lên từ những hốc đá tai mèo, nuốt chửng dần những con đường mòn. Hành trình đi từ cửa ngõ Nghĩa Thuận vào tận vùng lõi Tát Ngà khẳng định một điều: Đại đoàn kết toàn dân tộc ở Cao nguyên đá không trừu tượng. Sức mạnh ấy nằm trọn trong cái siết tay giữa áo chàm và váy lanh; trong hành động thực tế của Bí thư Chi bộ, những đảng viên và nhân dân. Nó quyện vào từng hơi thở của cuộc sống và lấp lánh trong ánh điện lưới từ những nếp nhà vững chãi. Tình bản làng là ngọn lửa bền bỉ nhất, sưởi ấm miền đá xám và giữ cho đồng bào luôn kề vai vững bước.

Phi Anh