Một cách tiếp cận mới về di sản Hồ Chí Minh

Điều gì xảy ra khi một CEO ngành công nghệ rẽ ngang đi dạy... Lịch sử? Cuốn sách “Chuyện với Thanh” của tác giả Nguyễn Thành Nam (nguyên Tổng Giám đốc FPT Software) chính là đáp án đầy bất ngờ. Xóa bỏ lối mòn khô cứng, tác phẩm đưa tư tưởng Hồ Chí Minh thoát khỏi trang giáo trình để hóa thân thành cuộc đối thoại sống động với sinh viên Gen Z. Ở đó, di sản quá khứ không còn nằm yên, mà thức giấc trở thành cẩm nang quản trị sắc bén và kim chỉ nam soi đường cho thế hệ đương đại.

Tác phẩm “Chuyện của Thanh” thu hút nhiều độc giả trẻ ngay khi mới ra mắt vào cuối tháng 4-2026.

Chạm vào lịch sử

Cuốn sách “Chuyện với Thanh” không được thai nghén trong một không gian học thuật tĩnh lặng, mà lại khởi nguồn từ những trăn trở giữa dòng xoáy khắc nghiệt của thương trường. Đầu những năm 2000, khi đang giữ cương vị Tổng Giám đốc FPT Software, tác giả Nguyễn Thành Nam mang theo khát vọng lớn lao đưa công nghệ Việt Nam vươn ra biển lớn. Thế nhưng, chi nhánh tại Mỹ buộc phải đóng cửa chỉ sau một năm ngắn ngủi vì không tìm được lối đi. Giữa những ngày tháng chông chênh ấy, ông tình cờ tìm đọc cuốn tiểu sử “Ho Chi Minh: A life” của sử gia người Mỹ William J. Duiker. Công trình đồ sộ này mang đến cho ông sự bừng tỉnh sâu sắc. Qua lăng kính của một sử gia phương Tây, Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên không chỉ là một vị lãnh tụ vĩ đại, mà trước hết là một con người bằng xương bằng thịt, một nhà chiến lược đại tài luôn phải đưa ra những quyết định sinh tử trong các hoàn cảnh vô cùng ngặt nghèo. Tầm nhìn của Người trở thành ánh sáng soi đường, giúp ông nghiệm ra triết lý quản trị sâu sắc.

Sự bừng tỉnh ấy theo tác giả từ thương trường bước lên bục giảng Đại học VinUni (Hà Nội). Với tư duy logic của một Tiến sĩ Toán học, kết hợp cùng bản lĩnh của một doanh nhân, ông đã mang đến một luồng sinh khí hoàn toàn mới khi tham gia giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh. Không còn bài giảng một chiều, lớp học được thiết kế như “sân khấu lịch sử”. Ở đó, sinh viên được đặt vào bối cảnh của thời đại, được quyền đặt câu hỏi, tranh biện và tự mình lật mở các vấn đề vốn đã nằm ngoan ngoãn trong sách giáo khoa.

Nói về hành trình “phá băng” định kiến của giới trẻ, tác giả Nguyễn Thành Nam bộc bạch: “Ban đầu, các bạn sinh viên thường học chỉ để qua môn, nên tôi buộc phải tìm một cách tiếp cận khác. Điều khiến tôi bất ngờ là khi thay đổi cách dạy, biến không gian học thành nơi đối thoại, các bạn lại rất hứng thú, chủ động đặt câu hỏi, tự tìm câu trả lời và tranh luận sôi nổi với nhau. Lịch sử khi đó không còn là những con số khô khan. Các bạn không cần phải nhớ, mà phải đi tìm và lý giải”.

Nhân vật “Thanh” ra đời từ chính những giờ học đẫm tinh thần phản biện ấy. Thanh đại diện cho thế hệ Gen Z, những người trẻ thông minh nhưng mang tâm lý thờ ơ với các môn khoa học xã hội. Thông qua cuộc đối thoại liên tục giữa thầy Thành và Thanh, hàng loạt câu hỏi ngô nghê nhưng vô cùng thực tế đã được đặt ra: Vì sao dân tộc ta lựa chọn chữ Quốc ngữ? Vì sao Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc trên một con tàu với công việc phụ bếp bấp bênh?

Sự dịch chuyển vai trò từ người tiếp nhận thụ động sang chủ động truy vấn phá vỡ hoàn toàn lớp vỏ bọc giáo điều. Lịch sử không còn bị đóng khung trong mốc thời gian, mà là những ngã rẽ nơi mỗi quyết định đều mang sức nặng của vận mệnh dân tộc. Từ những cuộc trò chuyện ấy, di sản của Bác đã bước ra khỏi trang sách, chạm đến tâm hồn người trẻ hôm nay.

Cuốn sách Chuyện với Thanh của tác giả Nguyễn Thành Nam.

Sức sống của lịch sử

Cuốn sách “Chuyện với Thanh” của tác giả Nguyễn Thành Nam mở ra một không gian tiếp cận hoàn toàn khác biệt so với những công trình nghiên cứu lịch sử truyền thống. Không đi theo lối mòn biên niên sử với những con số khô khan, tác phẩm được kết cấu chặt chẽ và lôi cuốn qua 5 phần nội dung: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, “Chạm vào tâm hồn”, “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”, “Lấy thế thắng lực” và “Sánh vai các cường quốc năm châu”. Tương ứng với mỗi phần là những chủ đề lớn xoay quanh tư tưởng và hành động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, được xâu chuỗi mạch lạc để giải mã hành trình tìm đường cứu nước và kiến tạo vận mệnh dân tộc trong thế kỷ XX.

Điểm mới lạ và mang đến nhiều bất ngờ nhất của tác phẩm chính là phương thức truyền tải. Tác giả - một Tiến sĩ Toán học, một cựu CEO công nghệ - đã khéo léo biến những trang sách thành một “sân khấu lịch sử” đa chiều. Ở đó, người đọc không phải tiếp nhận kiến thức thụ động một chiều, mà được bước vào cuộc đối thoại đầy thú vị giữa người thầy và Thanh. Bất ngờ thay, qua những cuộc tranh biện nảy lửa ấy, các nhân vật vĩ đại không còn bị “huyền thoại hóa” một cách xa vời. Họ hiện lên vô cùng gần gũi, là những con người thực tế phải liên tục đưa ra những quyết định mang tính sinh tử giữa những thời khắc giông bão của thời đại. Chính sự dịch chuyển từ việc “học thuộc” sang “truy vấn” đã đánh thức sự hứng thú mãnh liệt, biến quá trình tiếp nhận lịch sử thành một hành trình rèn luyện tư duy phản biện.

Không chỉ dừng lại ở việc ôn cố tri tân, điểm sáng giá nhất của “Chuyện với Thanh” nằm ở tính ứng dụng thực tiễn đến ngỡ ngàng. Khởi nguồn từ chính cú vấp ngã trên thương trường quốc tế của tác giả nhiều năm về trước, di sản lịch sử trong sách đã được “giải mã” thành nghệ thuật quản trị và cẩm nang phát triển bản thân sâu sắc. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tác giả đúc kết thành triết lý hành động rất đời thường: “làm ăn kiểu Cụ Hồ”.

Sức hấp dẫn của cách tiếp cận “ngược dòng” này đã nhận được sự đồng vọng sâu sắc từ giới chuyên môn. Tại buổi lễ ra mắt sách, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đã không giấu được sự xúc động. Ông chia sẻ bản thân đã mang ngay cuốn sách về cho con trai và con dâu - những người làm trong lĩnh vực kinh tế - với lời dặn nhất định phải đọc. Ông chia sẻ: “Thành Nam không tạo ra một Hồ Chí Minh khác, mà ông giúp chúng ta đi vào một Hồ Chí Minh thân thuộc nhưng sâu sắc và rộng lớn hơn”. Cùng chung góc nhìn, nhà thơ Hữu Việt cũng cho rằng, chính việc dũng cảm đưa các nhân vật lịch sử ra khỏi quá trình “huyền thoại hóa” đã giúp di sản của quá khứ trở thành những gợi ý sống động, có sức mạnh lý giải các bài toán hóc búa của hiện tại và tương lai.

Hành trình bôn ba năm châu của Bác được soi chiếu dưới góc độ của bài học “networking thực chiến”, dạy người trẻ cách xây dựng vị thế, thấu hiểu đối tác khi khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng. Trong khi đó, những nguyên tắc như “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” hay “Lấy thế thắng lực” lại trở thành kim chỉ nam sống còn cho các doanh nhân khi đối mặt với khủng hoảng, giúp họ biết cách mượn sức gió, tận dụng hoàn cảnh để vươn lên từ thế yếu. Rõ ràng, lịch sử trong cuốn sách này không hề nằm yên trong dĩ vãng. Nó đang vận hành như một “cỗ máy logic”, cung cấp những thuật toán vô giá để thế hệ hôm nay giải quyết những bài toán hóc búa của tương lai.

Giang Lam